નાણાકીય વર્ષ 2025-26નો અંત 15.9% * ના મજબૂત વાર્ષિક (y-o-y) નોન-ફૂડ ક્રેડિટ વૃદ્ધિ સાથે થયો હતો, જે 2025ના સમાન સમયગાળા (10.9%) ની સરખામણીએ વૃદ્ધિમાં નોંધપાત્ર 497 બેસિસ પોઈન્ટ્સ (bps) નો વધારો દર્શાવે છે. માર્ચ-2026 માં કુલ બાકી ધિરાણ ₹212.9 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે અગાઉના વર્ષ કરતાં ₹29.2 લાખ કરોડ વધુ છે.

નીચા વ્યાજ દરના વાતાવરણ વચ્ચે, સમયસરના માળખાગત સુધારાઓ દ્વારા સમર્થિત સરકાર સહાયિત કેપેક્સ (Capex - મૂડી ખર્ચ) ચક્ર ખાનગી રોકાણોને આકર્ષી રહ્યું છે અને સ્થાનિક ધિરાણની માંગને વેગ આપી રહ્યું છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર પર કોર્પોરેટ તેમજ વ્યક્તિગત દેવાદારોમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરે છે.

નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં ધિરાણ વૃદ્ધિ વ્યાપક આધારિત રહી છે, જેનું નેતૃત્વ સેવા ક્ષેત્ર દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે, ત્યારબાદ પર્સનલ લોન સેગમેન્ટ, કૃષિ અને આનુષંગિક પ્રવૃત્તિઓ અને ઉદ્યોગનો સમાવેશ થાય છે.

સેક્ટર મુજબ ક્રેડિટ વિતરણ – મુખ્ય મુદ્દાઓ:

સેક્ટર મુજબ ક્રેડિટ વિતરણ (વર્ષ-દર-વર્ષ વૃદ્ધિ, %)

• કૃષિ અને આનુષંગિક પ્રવૃત્તિઓ: આ ક્ષેત્રમાં ધિરાણ વૃદ્ધિ ઝડપી બનીને 15.7% થઈ છે, જે અગાઉના વર્ષે નોંધાયેલી 10.4% ની વૃદ્ધિ કરતાં 528 bps વધુ છે, જે કૃષિ ક્ષેત્ર માટે મજબૂત સમર્થન દર્શાવે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં પ્રાથમિક ક્ષેત્રના ધિરાણના હકારાત્મક વેગ માટે સતત ગ્રામીણ માંગ અને ગ્રામીણ ધિરાણનું ઔપચારિકરણ જવાબદાર છે.
• ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર: ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર: ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં ધિરાણનો ઉપયોગ લગભગ બમણા દરે વધીને 15.0% થયો, જે ગયા વર્ષે 8.2% વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. 33.1% વાર્ષિક વૃદ્ધિ સાથે, 'માઈક્રો અને સ્મોલ' (સુક્ષ્મ અને લઘુ) ઉદ્યોગોએ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં 3.7 ગણી વધુ ધિરાણ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો માટે પણ આવા જ હકારાત્મક પ્રવાહો જોવા મળ્યા છે જ્યાં ધિરાણ વાર્ષિક ધોરણે 21.7% વધ્યું છે. ઔદ્યોગિક ધિરાણના મુખ્ય ચાલક બળોમાં: ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બેઝિક મેટલ અને મેટલ પ્રોડક્ટ્સ, કેમિકલ્સ અને કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ, પેટ્રોલિયમ, કોલસાની બનાવટો અને ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલ વગેરે છે.
• સેવા ક્ષેત્ર: એકંદર ધિરાણમાં 28% યોગદાન આપતા સેવા ક્ષેત્રે વાર્ષિક ધોરણે 19.0% નું મજબૂત વિસ્તરણ નોંધાવ્યું છે (ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન નોંધાયેલા 12.0% ની સરખામણીએ). આ ઉછાળો મુખ્યત્વે નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFCs), વેપાર અને કોમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટ જેવા સેગમેન્ટ્સની ઊંચી માંગને કારણે હતો.
• પર્સનલ લોન સેગમેન્ટ: કુલ ધિરાણમાં 33% હિસ્સો ધરાવતો પર્સનલ લોન સેગમેન્ટ નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં 16.2% વધ્યો છે, જે એક વર્ષ અગાઉ નોંધાયેલી ધિરાણ વૃદ્ધિ (11.7%) કરતાં 455 bps વધુ છે. હાઉસિંગ સેગમેન્ટમાં વૃદ્ધિ સ્થિર રહી છે, જ્યારે વાહન લોન અને સોનાના દાગીના સામેની લોનમાં મજબૂત ગતિ ચાલુ રહી છે.

મજબૂત ધિરાણ વૃદ્ધિ સ્થિતિસ્થાપક સ્થાનિક આર્થિક વાતાવરણ દર્શાવે છે અને ભારતીય અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ધિરાણ માટેની વધેલી ભૂખની પરિકલ્પના કરે છે. મજબૂત ધિરાણ વૃદ્ધિના પરિણામે કોર્પોરેટ્સ અને વ્યક્તિઓ વ્યવસાયના વિસ્તરણ અને ટકાઉ માલસામાન મેળવવા માટે ધિરાણ સુવિધાઓનો લાભ મેળવે છે, જે સ્થિર અસ્કયામતોમાં રોકાણ દ્વારા વધારાની ક્ષમતા નિર્માણ કરીને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિને વધુ વેગ આપે છે અને રોજગારીની વધુ તકો ઊભી કરે છે.

ભૂ-આર્થિક વિખંડન અને ભૂ-રાજકીય દબાણોથી ઘેરાયેલા પડકારજનક વૈશ્વિક બેકગ્રાઉન્ડ સામે, ભારતીય અર્થતંત્રે નોંધપાત્ર સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી છે અને તે સતત વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા મુખ્ય અર્થતંત્રોમાંનું એક રહ્યું છે.

ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્ર, આર્થિક વિકાસનું મુખ્ય એન્જિન, સારી મૂડીકૃત બેલેન્સ શીટ, ઐતિહાસિક રીતે ઓછી ક્ષતિગ્રસ્ત સંપત્તિ અને સતત નફાકારકતા સાથે તેની શ્રેષ્ઠ સ્થિતિમાં છે, જે અર્થતંત્રની વૃદ્ધિની સંભાવનાઓને વધારે છે. ધિરાણનું લોકશાહીકરણ અને ઔપચારિકીકરણ કરવાના સતત સરકારી પ્રયાસોના પરિણામે અર્થતંત્રમાં વ્યાપક ધિરાણ વૃદ્ધિ થઈ છે.

*(વાર્ષિક (Y-o-Y) વૃદ્ધિની ગણતરી 31 માર્ચ 2026 ની સામે 4 એપ્રિલ 2025 ના રોજ ઉપલબ્ધ ધિરાણના આધારે કરવામાં આવી છે. બેંકિંગ કાયદા (સુધારો) અધિનિયમ 2025 હેઠળ 31 ડિસેમ્બર 2025 થી છેલ્લી રિપોર્ટિંગ પખવાડિયાની વ્યાખ્યા બદલીને મહિનાના છેલ્લા દિવસ તરીકે કરવામાં આવી છે. તદનુસાર, ડિસેમ્બર 2025 પછીના વાર્ષિક વૃદ્ધિ દરો વર્તમાન વર્ષ માટેના મહિનાના અંતના ડેટા અને પાછલા વર્ષના સંબંધિત મહિના માટેના છેલ્લા રિપોર્ટિંગ પખવાડિયાના ડેટા (જૂની વ્યાખ્યા મુજબ) પર આધારિત છે)

SM/BS/JD