ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਪੀਲੀਭੀਤ ਦੇ ਟਾਂਡਾ ਬਿਜੈਸੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ-ਕਮ-ਡੈਮੋ ਫਾਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸਡ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਐਕਸਪੋਰਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਿਟੀ (APEDA), ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ 70-ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲੀਜ਼ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ-ਕਮ-ਡੈਮੋ ਫਾਰਮ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ, ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਰੂਮ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਇਨਪੁਟਸ ਲਈ ਸਟੋਰੇਜ ਸਪੇਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾਸਮਤੀ ਜੈਵਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਫਾਰਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਸਮਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗੀ। ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਿਤਿਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੀਲੀਭੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਸਮਤੀ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਬਾਸਮਤੀ ਬੀਜ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਉਟਲੇਟ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਿਤਿਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨਾ ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (2026-2028) ਦਾ ਵੀ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅਪੀਡਾ (APEDA) ਦੁਆਰਾ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਰਾਈਸ ਐਕਸਪੋਰਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਆਈਆਰਈਏ) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਗਭਗ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗਾ, 150,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਾਉਂਡ-ਟਰੂਥ ਪੁਆਇੰਟਸ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਟੀਕ ਫਸਲ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਨਿਰਯਾਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਾਸਮਤੀ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਿਡ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ (AICRP) ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 61ਵੀਂ ਸਲਾਨਾ ਰਾਈਸ ਰਿਸਰਚ ਗਰੁੱਪ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੀਲੀਭੀਤ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਸਮਤੀ ਜੀਆਈ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਨਗੀਨਾ (ਬਿਜਨੌਰ) ਅਤੇ BEDF ਮੋਦੀਪੁਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ AICRP ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਜਲਵਾਯੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਵੀਆਂ ਬਾਸਮਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ (GI) ਉਤਪਾਦ ਹਨ,  ਨੇ 2025-26 ਵਿੱਚ 5.67 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਬਰਾਮਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਗਭਗ 6.5 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਯੂਰੋਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।

APEDA ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ, ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕਿਟ ਲਿੰਕੇਜ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਤਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਿਤਿਨ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਜਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, APEDA ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

************

ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਿਆਲ/ਗਰਿਮਾ ਸਿੰਘ/ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਪਾਂਡੇ/ਐੱਸਜੇ

(Release ID: 2257436) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 6