ભારતના વેપાર અને નિકાસ ઇકોસિસ્ટમને અસર કરતા ઉભરતા લોજિસ્ટિક્સ, પેકેજિંગ અને શિપિંગ સંબંધિત પડકારોને ઉકેલવા માટે ઉચ્ચ સ્તરીય હિતધારકોની પરામર્શ બેઠકો બોલાવીને ભારત સરકારે પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પ્રત્યે તેનો સક્રિય અને સંકલિત પ્રતિભાવ ચાલુ રાખ્યો છે.

આ સંદર્ભમાં, બે મહત્વની બેઠકો યોજાઈ હતી, એક વાણિજ્ય સચિવના અધ્યક્ષપદ હેઠળ અને બીજી બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય (MoPSW) ના સચિવ અને વાણિજ્ય સચિવના સહ-અધ્યક્ષપદ હેઠળ યોજાઈ હતી, જેમાં વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, બંદર સત્તાવાળાઓ, શિપિંગ એજન્સીઓ, એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ (EPCs), ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓ અને અન્ય હિતધારકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

વાણિજ્ય સચિવની અધ્યક્ષતામાં મળેલી બેઠકમાં પેકેજિંગ સામગ્રી અને સંબંધિત ઇનપુટ્સમાં અવરોધોને કારણે ઉદ્ભવતા પડકારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. એવું જોવામાં આવ્યું હતું કે ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય વિકાસ પોલિમર અને રેઝિન જેવા મુખ્ય પેટ્રોકેમિકલ ઇનપુટ્સની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતોને અસર કરી શકે છે, જેનાથી વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પેકેજિંગ સામગ્રીના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. ઉદ્યોગના સહભાગીઓએ જટિલ ઇનપુટ્સની કિંમતોમાં થયેલા વધારા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જે ખાસ કરીને MSMEs પર દબાણ લાવી રહ્યો છે.

ક્ષેત્રીય ઇનપુટ્સમાં હાઇલાઇટ કરવામાં આવ્યું હતું કે સપ્લાય ચેઈનમાં દબાણ, લોજિસ્ટિક્સ અવરોધો અને વધતા ઇનપુટ ખર્ચ એપેરલ (વસ્ત્રો), ચામડું, ટેલિકોમ/ઓપ્ટિકલ ફાઇબર અને મેડિકલ ડિવાઇસ જેવા ઉદ્યોગોને અસર કરી શકે છે. હિતધારકોએ ભારત સરકારના ચાલુ પ્રયાસોની પ્રશંસા કરવાની સાથે લિક્વિડિટી (તરલતા) સુધારવા માટે વહેલા GST રિફંડ તેમજ LNG, હિલિયમ અને પેટ્રોકેમિકલ ડેરિવેટિવ્સ જેવા જટિલ ઇનપુટ્સની સતત ઉપલબ્ધતાના સંદર્ભમાં સમર્થનની જરૂરિયાત જણાવી હતી.

પડકારના ક્રોસ-સેક્ટરલ સ્વરૂપને ઓળખીને, વાણિજ્ય સચિવે જટિલ કાચા માલની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા અને ઉત્પાદનની સાતત્યતા જાળવવા માટે સરકારના ચાલુ પ્રયાસો પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાનું મેપિંગ કરવા અને આયાત નિર્ભરતા ઓળખવા સહિતના મુખ્ય પેકેજિંગ ઇનપુટ્સનું સમયબદ્ધ મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે નિકાસ-આયાત વલણો અને ક્ષેત્રીય દબાણ સૂચકાંકોને સાપ્તાહિક ધોરણે ટ્રેક કરવા માટે એક માળખાગત મોનિટરિંગ મિકેનિઝમ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. ઉભરતા પડકારોને ઓળખવા અને સમયસર હસ્તક્ષેપની સુવિધા માટે ઉદ્યોગ અને એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ સાથે નિયમિત પરામર્શ ચાલુ રહેશે.

બીજી બેઠક, જે MoPSW ના સચિવ અને વાણિજ્ય વિભાગના સચિવ દ્વારા સહ-અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ હતી, તેણે હિતધારકો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા લોજિસ્ટિક્સ અને શિપિંગ સંબંધિત મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે એક રચનાત્મક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું હતું. આ બેઠકમાં સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સિસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) ના અધ્યક્ષ અને અન્ય કસ્ટમ અધિકારીઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જેણે વ્યાપક અને સંકલિત ચર્ચાઓ સુનિશ્ચિત કરી હતી.

શિપિંગ સચિવે દસ્તાવેજીકરણ પ્રક્રિયાઓ, બેક-ટુ-ટાઉન અને ટ્રાન્ઝિટ કાર્ગો બાબતો, શિપિંગ લાઇનો દ્વારા આપવામાં આવતા લાભો, એર ફ્રેઇટ ખર્ચ, રેલવે કન્સેશન અને બંકર ફ્યુઅલની ઉપલબ્ધતા સહિતના વિવિધ મુદ્દાઓને આવરી લીધા હતા, જે કાર્યકારી પડકારોને ઉકેલવા માટેનો સક્રિય અભિગમ દર્શાવે છે.

હિતધારકોને જહાજોની ઉપલબ્ધતા, કાર્ગો હેન્ડલિંગ અને ટ્રાન્સશિપમેન્ટ અંગેની વર્તમાન કામગીરીની સ્થિતિથી માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં કાર્ગોની અવરજવર સરળ હોવાનું જણાવાયું હતું અને કોઈ મોટા અવરોધો જોવા મળ્યા નથી, જે સિસ્ટમની સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે.

CBICના અધ્યક્ષે બંદરો પર કાર્ગોના ક્લિયરન્સને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે લેવામાં આવેલા વિવિધ પગલાં વિશે માહિતી આપી હતી. જોખમી કાર્ગોને લગતા મુદ્દાઓ પર હકારાત્મક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જેમાં કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓને વધુ સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે ડી-સ્ટફિંગ સંબંધિત વિશિષ્ટ કેસોની તપાસ કરવા સંમત થયા હતા. વિવિધ હિતધારકો દ્વારા વધુમાં જાણ કરવામાં આવી હતી કે શિપિંગ લાઇન દ્વારા લાભો પસાર ન કરવા સંબંધિત મુદ્દાઓનો સક્રિયપણે ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.

ભવિષ્યના કોઈપણ પ્રશ્નોના સક્રિય નિરાકરણ માટે, નિકાસકારોને તાત્કાલિક અને અસરકારક ઉકેલ માટે કેસ-વિશિષ્ટ મુદ્દાઓની જાણ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા.

બેઠક બાદ બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે તમામ બંદરો અને ટર્મિનલ ઓપરેટરોને પારદર્શિતા અને કાર્યકારી કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આ પગલાંમાં કાર્ગો અને જહાજોને આપવામાં આવતી છૂટછાટો અને માફીનું પ્રકાશન, બંકર ફ્યુઅલની ઉપલબ્ધતાની સમીક્ષા અને અટવાયેલા કન્ટેનરને ઝડપથી ખાલી કરાવવાનો સમાવેશ થાય છે, જે સમગ્ર સિસ્ટમમાં કાર્યક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

સરકાર તમામ હિતધારકો સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે જેથી વિકાસ પર સતત દેખરેખ રાખી શકાય અને કાર્યકારી પડકારોના ઝડપી અને અસરકારક ઉકેલની ખાતરી કરી શકાય. મંત્રાલયોમાં આ સંકલિત અભિગમ ભારતની વેપાર ઇકોસિસ્ટમને સ્થિતિસ્થાપક બનાવી રહ્યો છે, વિક્ષેપોને ઘટાડી રહ્યો છે અને આ બદલાતી પરિસ્થિતિ દરમિયાન વેપાર અને ઉદ્યોગને સક્રિયપણે ટેકો આપી રહ્યો છે.

વાણિજ્ય વિભાગ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સિસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) સંબંધિત મંત્રાલયો અને ઉદ્યોગના હિતધારકો સાથે પરામર્શ કરીને, લોજિસ્ટિક્સ કામગીરી સુચારૂ બનાવવા અને રાષ્ટ્રીય વેપાર હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખશે.

SM/BS/JD