વર્તમાનમાં, પશ્ચિમ રેલવે અને મધ્ય રેલવે દ્વારા AC EMU સેવાઓ સહિત 3234 EMU લોકલ સેવાઓ ચલાવવામાં આવે છે. પશ્ચિમ રેલવે 133 AC સેવાઓ સહિત 1414 સેવાઓ ચલાવે છે, જ્યારે મધ્ય રેલવે 94 AC સેવાઓ સહિત 1820 સેવાઓ ચલાવે છે જે અન્ય બાબતોની સાથે મુંબઈ, થાણે, કલ્યાણ, વિરાર અને પનવેલના મુસાફરોની જરૂરિયાતો પૂરી પાડે છે. મુંબઈ વિસ્તારના વિવિધ સ્ટેશનો પર ટ્રેન હેન્ડલિંગ ક્ષમતા વધારવા માટે, વિવિધ સ્ટેશનો પર નીચે મુજબના કામો પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા છે/હાથ ધરવામાં આવ્યા છે/આયોજિત છે:

પ્લેટફોર્મ લંબાઈનું વિસ્તરણ:

ઉપરોક્ત ઉપરાંત, 15 કાર EMU ને સમાવવા માટે 34 સ્ટેશનો પર પ્લેટફોર્મ વિસ્તરણનું કામ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે.

મુંબઈ ઉપનગરીય વિસ્તારમાં રેલ નેટવર્કની ક્ષમતા સુધારવા માટે, ₹8,087 કરોડના ખર્ચે મુંબઈ અર્બન ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ (MUTP)-II, ₹10,947 કરોડના ખર્ચે MUTP-III અને ₹33,690 કરોડના ખર્ચે MUTP-IIIA મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સમાં મુંબઈ ઉપનગરીય વિસ્તારમાં નીચેના કામોનો સમાવેશ થાય છે:

રેલવે પ્રોજેક્ટ્સનું પૂર્ણ થવું વિવિધ પરિબળો પર આધારિત છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

● રાજ્ય સરકાર દ્વારા જમીન સંપાદન

● વન વિભાગની મંજૂરી (Forest clearance)

● અવરોધરૂપ ઉપયોગિતાઓ (utilities) નું સ્થળાંતર

● વિવિધ સત્તામંડળો પાસેથી વૈધાનિક મંજૂરીઓ

● વિસ્તારની ભૌગોલિક અને ટોપોગ્રાફી પરિસ્થિતિઓ

● પ્રોજેક્ટ સાઇટના વિસ્તારમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ

● ચોક્કસ પ્રોજેક્ટ સાઇટ માટે વર્ષમાં કામ કરવાના મહિનાઓની સંખ્યા વગેરે.

આ તમામ પરિબળો પ્રોજેક્ટ્સના પૂર્ણ થવાના સમયને અસર કરે છે.

નવી પેઢીની ટ્રેનો:

મુસાફરોને લઈ જવાની ક્ષમતા વધારવા માટે, MUTP-III અને IIIA હેઠળ ₹19,293 કરોડના ખર્ચે દરવાજાવાળા 12 કારના 238 રેક મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ રેકની પ્રાપ્તિની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.

તદુપરાંત, કોઈપણ રૂટ/સેક્શન પર EMU સેવાઓ સહિતની ટ્રેન સેવાઓની શરૂઆત કરવી, જે એક સતત પ્રક્રિયા છે, તે વિવિધ પરિબળો પર આધારિત છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

● તે સેક્શનની ક્ષમતા

● પાથ (path) ની ઉપલબ્ધતા

● જરૂરી રોલિંગ સ્ટોકની ઉપલબ્ધતા

● રોલિંગ સ્ટોક માટે મેચિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ઉપલબ્ધતા

● રેલવે ટ્રેક અને અન્ય અસ્કયામતોની જાળવણીની જરૂરિયાત

ભારતીય રેલવેમાં મુસાફરોની ટ્રાફિક પેટર્નનું નિયમિત ધોરણે નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે અને વધારાની માંગને પહોંચી વળવા માટે, હાલની ટ્રેનોનો લોડ વધારવામાં આવે છે, નવી ટ્રેનો શરૂ કરવામાં આવે છે, હાલની ટ્રેનોની આવૃત્તિ વધારવામાં આવે છે વગેરે, જે ઓપરેશનલ સધ્ધરતાને આધીન હોય છે.

મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ નેટવર્ક પર વધારાના રેક પૂરા પાડવા માટે લેવાયેલા પગલાં નીચે મુજબ છે:-

1. વર્ષ 2025-26 દરમિયાન, મુંબઈ ઉપનગરીય રેલ નેટવર્ક પર ચલાવવા માટે AC EMU ના ચાર 12-કાર રેક (મધ્ય રેલવે અને પશ્ચિમ રેલવેને 2-2) અને પશ્ચિમ રેલવેને નોન-એસી EMU નો એક 15-કાર રેક પ્રાપ્ત થયો છે.
2. ઉપરોક્ત ઉપરાંત, ICF, ચેન્નાઈએ ઓટોમેટિક દરવાજા બંધ કરવાની પદ્ધતિ સાથે બે નોન-એસી EMU રેક વિકસાવવાનું કામ હાથ ધર્યું છે, જે મુંબઈ ઉપનગરીય વિસ્તારમાં સેવામાં મૂકવામાં આવશે.
3. MRVC દ્વારા MUTP-III અને MUTP-IIIA હેઠળ 12 કારના 238 રેકની પ્રાપ્તિ.

રેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ કંપની (કર્ણાટક) લિમિટેડ (K-RIDE), જે કર્ણાટક રાજ્ય સરકાર (51% ઇક્વિટી) દ્વારા નિયંત્રિત કંપની છે, તે બેંગલુરુ સબર્બન રેલ પ્રોજેક્ટ (BSRP) નું અમલીકરણ કરી રહી છે. BSRP (148.17 કિમી) ભારત સરકાર અને કર્ણાટક સરકાર દ્વારા 20% - 20% ભંડોળ અને 60% દેવા (debt) દ્વારા ₹ 15,767 કરોડના ખર્ચે મંજૂર કરવામાં આવ્યો છે.

BSRP માં ચાર કોરિડોર છે. આ કોરિડોરની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

કોરિડોર-1 (સંપિગે): KSR બેંગલુરુ સિટી – દેવનહલ્લી (41.4 કિમી)

એલાઈનમેન્ટ પ્લાન્સ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા જમીન સંપાદન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. S&T અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપયોગિતાઓનું સ્થળાંતર પણ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે.

કોરિડોર-2 (મલ્લિગે): બૈયપ્પનહલ્લી – ચિક્કાબાનવરા (25.01 કિમી)

સમગ્ર જમીન સંપાદન પૂર્ણ થઈ ગયું છે. સ્ટેશન બિલ્ડીંગો માટે અલગ કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યા છે અને કામ પ્રગતિમાં છે. અન્ય કામો માટે ટેન્ડર મંગાવવામાં આવ્યા છે.

કોરિડોર-3 (પરિજાત): કેંગેરી – વ્હાઇટફિલ્ડ (35.52 કિમી)

એલાઈનમેન્ટ પ્લાન્સ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા જમીન સંપાદન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. S&T અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપયોગિતાઓનું સ્થળાંતર પણ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે.

કોરિડોર-4 (કનકા): હીલાલિગે – રાજનકુંટે (46.25 કિમી)

જમીન સંપાદન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. અત્યાર સુધીમાં 57 એકર જમીનમાંથી 7.8 એકર જમીન સંપાદિત કરવામાં આવી છે. સ્ટેશન બિલ્ડીંગો માટે અલગ કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યા છે અને ઉપલબ્ધ જમીનમાં કામ પ્રગતિમાં છે.

ખાનગી જમીનનું સંપાદન ન થવાને કારણે અને કર્ણાટક સરકાર દ્વારા રાજ્ય સરકારની જમીન ટ્રાન્સફર ન થવાને કારણે પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો છે.

BSRP પ્રોજેક્ટ પર રૂ. 2659 કરોડનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે.

મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે K-RIDE અને રેલવેની નિયમિત સંકલન બેઠકો નિયમિતપણે યોજવામાં આવે છે.

આ માહિતી કેન્દ્રીય રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ દ્વારા બુધવારે લોકસભામાં પ્રશ્નોના જવાબમાં આપવામાં આવી હતી.

SM/NP/JD