જન વિશ્વાસ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) ખરડો, 2026 લોકસભા અને રાજ્યસભા દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યો છે, જે દેશમાં 'ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ' અને 'ઈઝ ઓફ લિવિંગ' નું સ્તર વધારવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

આ ખરડો વિશ્વાસ-આધારિત શાસન માળખાને પ્રોત્સાહન આપવા અને સપ્રમાણ નિયમન સુનિશ્ચિત કરવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તે નાના અપરાધોને અપરાધમુક્ત કરીને અને હાલની કાનૂની જોગવાઈઓને તર્કસંગત બનાવીને વ્યક્તિઓ અને વ્યવસાયો પરના પાલનનો બોજ (compliance burden) ઘટાડવા માંગે છે.

ખરડાની જોગવાઈઓ મુજબ, 23 મંત્રાલયો દ્વારા સંચાલિત 79 કેન્દ્રીય અધિનિયમોની 784 જોગવાઈઓમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. તેમાંથી, 'ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ'ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 717 જોગવાઈઓને અપરાધમુક્ત કરવામાં આવી છે, જ્યારે 'ઈઝ ઓફ લિવિંગ'ની સુવિધા માટે 67 જોગવાઈઓમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.

એકંદરે, આ ખરડો નાના ગુનાઓને દૂર કરીને 1,000 થી વધુ ગુનાઓને તર્કસંગત બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેનાથી એકંદર નિયમનકારી વાતાવરણમાં સુધારો થશે અને વ્યવસાયો તેમજ નાગરિકો માટે વધુ અનુકૂળ ઇકોસિસ્ટમ સક્ષમ બનશે.

આ ખરડો શરૂઆતમાં 18 ઓગસ્ટ 2025 ના રોજ લોકસભામાં જન વિશ્વાસ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) ખરડો, 2025 તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં 10 મંત્રાલયો/વિભાગો દ્વારા સંચાલિત 16 કેન્દ્રીય અધિનિયમોની 355 જોગવાઈઓમાં સુધારાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ તેને લોકસભાની સિલેક્ટ કમિટીમાં મોકલવામાં આવી હતી. શ્રી તેજસ્વી સૂર્યાના અધ્યક્ષપદ હેઠળની સિલેક્ટ કમિટીએ 49 બેઠકો યોજી હતી અને 13 માર્ચ 2026ના રોજ તેનો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. સમિતિએ હિતધારકો સાથે વ્યાપક પરામર્શ હાથ ધર્યો હતો અને વિચારણા હેઠળની જોગવાઈઓ ઉપરાંત, તે જ કાયદાઓ હેઠળની વધુ જોગવાઈઓની તપાસ કરી હતી અને વધારાના 62 કેન્દ્રીય અધિનિયમોમાં અપરાધમુક્તિની ભલામણ કરી હતી.

SM/NP/JD