ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵੌਰਸ਼ਿਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਿਊਰੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਅੰਤਿਮ ਸਰਵੇ ਵੈਸਲ (ਵਿਸ਼ਾਲ) ਸੰਸ਼ੋਧਕ (ਯਾਰਡ 3028) ਨੂੰ 30 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਗਾਰਡਨ ਰੀਚ ਸ਼ਿਪਬਿਲਡਰਜ਼ ਐਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਸ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਜੀਆਰਐੱਸਈ) ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਸਰਵੇ ਵੈਸਲ (ਵਿਸ਼ਾਲ) ਕਾਨਟ੍ਰੈਕਟ ‘ਤੇ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸ਼ਿਪਸ, ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਸੰਥਾਯਕ (INS Sandhayak), ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (INS Nirdeshak) ਅਤੇ ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਇਕਸ਼ਕ (INS Ikshak) ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ 3 ਫਰਵਰੀ 2024, 18 ਦਸੰਬਰ 2024 ਅਤੇ 6 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਐੱਸਵੀਐੱਲ ਸ਼ਿਪਸ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਮੈਸਰਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਰੀਚ ਸ਼ਿਪਬਿਲਡਰਜ਼ ਐਂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਸ ਲਿਮਿਟੇਡ (GRSE), ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰਜਿਸਟਰ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਪ ਪੋਰਟ/ਹਾਰਬਰ ਦੇ ਰੂਟਸ ਦਾ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਤਟਵਰਤੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰਵੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨਲ ਚੈਨਲਾਂ/ਰੂਟਸ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਿਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।

ਲਗਭਗ 3400 ਟਨ ਦੀ ਵਿਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ 110 ਮੀਟਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਸੰਸ਼ੋਧਕ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਉਪਕਰਣ ਲਗੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਡੇਟਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਆਟੋਨੋਮਸ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਵ੍ਹੀਕਲ, ਰੀਮੋਟਲੀ ਓਪਰੇਟਿਡ ਵ੍ਹੀਕਲ, ਡੀਜੀਪੀਐੱਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਿਰਧਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਈਡ ਸਕੈਨ ਸੋਨਾਰ ਆਦਿ। ਦੋ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇਹ ਸ਼ਿਪ 18 ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ (18 knots) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

ਇਸ ਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 22 ਜੂਨ ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪ ਨੂੰ 23 ਜੂਨ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸੰਸ਼ੋਧਕ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਸ਼ੋਧਕ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿਤਧਾਰਕਾਂ, ਲਘੂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਪੂਰਨ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਹੈ। 

************

ਵੀਐੱਮ/ਐੱਸਕੇਵਾਈ/ਏਕੇ      59/26