પંચાયતી રાજ મંત્રાલય
ગ્રામીણ સ્થાનિક શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેન્દ્રએ 8 રાજ્યોમાં XV FC ગ્રાન્ટ તરીકે રૂ. 1536 કરોડથી વધુની વહેંચણી કરી
અરુણાચલ પ્રદેશ, ગોવા, ગુજરાત, ઝારખંડ, ઓડિશા, રાજસ્થાન, તેલંગાણા અને ઉત્તરાખંડમાં PRIs મજબૂત થયા
પોસ્ટેડ ઓન:
01 APR 2026 4:26PM by PIB Ahmedabad
કેન્દ્ર સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન અરુણાચલ પ્રદેશ, ગોવા, ગુજરાત, ઝારખંડ, ઓડિશા, રાજસ્થાન, તેલંગાણા અને ઉત્તરાખંડમાં પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ (PRIs)/ગ્રામીણ સ્થાનિક સંસ્થાઓ (RLBs) માટે પંદરમા નાણા પંચ (XV-FC) ની ટાઇડ (Tied) અને અનટાઇડ (Untied) ગ્રાન્ટ જાહેર કરી છે. આ રિલીઝમાં નિયમિત હપ્તાઓ તેમજ વિવિધ નાણાકીય વર્ષોને લગતા રોકી રાખવામાં આવેલા હિસ્સાનો સમાવેશ થાય છે. જાહેર કરાયેલી કુલ રકમ રૂ. 1,536.14 કરોડ થાય છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય આ રાજ્યોમાં ગ્રામીણ સ્થાનિક શાસનને વધુ મજબૂત કરવાનો છે.
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન જાહેર કરાયેલ XV નાણા પંચની (ટાઇડ અને અનટાઇડ) ગ્રાન્ટની રાજ્યવાર વિગતો:
|
ક્રમ
|
રાજ્યનું નામ
|
ગ્રાન્ટ ઘટક
|
રકમ (રૂ. કરોડમાં)
|
હપ્તો / વર્ષ
|
રાજ્યની પાત્ર પંચાયતો
|
|
1.
|
અરુણાચલ પ્રદેશ
|
Tied
|
53.10
|
નાણાકીય વર્ષ 2022-23 માટે પહેલો હપ્તો
|
તમામ 25 પાત્ર DPs અને તમામ 2108 પાત્ર GPs
|
|
2.
|
ગોવા
|
Tied
|
18.27
|
નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માટે પહેલો હપ્તો
|
તમામ 2 પાત્ર DPs અને 187 પાત્ર GPs
|
|
3.
|
ગુજરાત
|
Untied
|
2.98
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલો અને 2જા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 1 પાત્ર BP, 21 પાત્ર GPs અને તમામ 23 નવી રચાયેલી GPs (બંને હપ્તાઓ માટે)
|
| |
|
Tied
|
4.47
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલા અને 2જા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 1 પાત્ર BP, 21 પાત્ર GPs અને તમામ 23 નવી રચાયેલી GPs (બંને હપ્તાઓ માટે)
|
|
4.
|
ઝારખંડ
|
Tied
|
405.23
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલો હપ્તો
|
તમામ 24 પાત્ર DPs, તમામ 264 પાત્ર BPs અને 4344 પાત્ર GPs
|
| |
|
Tied
|
2.67
|
નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માટે પહેલા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 11 પાત્ર BPs અને 1 પાત્ર GP
|
| |
|
Tied
|
2.67
|
નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માટે 2જા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 11 પાત્ર BPs અને 1 પાત્ર GP
|
|
5.
|
ઓડિશા
|
Tied
|
53.13
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલા અને બીજા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 10 પાત્ર DPs, 17 પાત્ર BPs અને 40 પાત્ર GPs (બંને હપ્તાઓ માટે) અને 15 પાત્ર GPs (માત્ર 2જા હપ્તા માટે)
|
|
6.
|
રાજસ્થાન
|
Tied
|
466.79
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે બીજો હપ્તો
|
32 પાત્ર DPs, 347 પાત્ર BPs અને 3857 પાત્ર GPs
|
| |
|
Tied
|
15.44
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 8 પાત્ર ZPs અને 8 પાત્ર BPs
|
|
7.
|
તેલંગાણા
|
Tied
|
371.91
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલો હપ્તો
|
12600 પાત્ર GPs
|
|
8.
|
ઉત્તરાખંડ
|
Tied
|
136.58
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે બીજો હપ્તો
|
તમામ 13 પાત્ર DPs, 94 પાત્ર BPs અને 7766 પાત્ર GPs
|
| |
|
Tied
|
2.90
|
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પહેલા હપ્તાનો રોકી રાખેલ હિસ્સો
|
વધારાના 2 પાત્ર BPs અને 198 પાત્ર GPs
|
| |
કુલ સરવાળો
|
|
રૂ. 1,536.14 કરોડ
|
|
|
*GPs / BPs / DPs / ZPs: ગ્રામ પંચાયતો / બ્લોક પંચાયતો / જિલ્લા પંચાયતો / જિલ્લા પંચાયતો (ઝિલા પંચાયતો)
પૃષ્ઠભૂમિ
ભારત સરકારના નાણા મંત્રાલયના ખર્ચ વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલ ગ્રામીણ સ્થાનિક સંસ્થાઓ (RLBs) ને પંદરમા નાણા પંચની ગ્રાન્ટના અમલીકરણ માટેની ઓપરેશનલ ગાઈડલાઈન્સ મુજબ, પંચાયતી રાજ મંત્રાલય અને જલ શક્તિ મંત્રાલય (પીવાના પાણી અને સ્વચ્છતા વિભાગ) દ્વારા ગ્રામીણ સ્થાનિક સંસ્થાઓ માટે રાજ્યોને XV-FC ગ્રાન્ટ જાહેર કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે, જે ત્યારબાદ નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવે છે. ફાળવવામાં આવેલી ગ્રાન્ટ એક નાણાકીય વર્ષમાં બે હપ્તામાં ભલામણ અને જાહેર કરવામાં આવે છે. પંદરમા નાણા પંચની ભલામણો 31 માર્ચ 2026 સુધીના છ વર્ષના સમયગાળાને આવરી લે છે.
અનટાઇડ (Untied) ગ્રાન્ટનો ઉપયોગ પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ/ગ્રામીણ સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા બંધારણની અગિયારમી અનુસૂચિમાં સમાવિષ્ટ 29 વિષયો હેઠળ સ્થાન-વિશિષ્ટ જરૂરિયાતો માટે કરવામાં આવે છે, સિવાય કે પગાર અને અન્ય સ્થાપના ખર્ચ માટે.
ટાઇડ (Tied) ગ્રાન્ટનો ઉપયોગ નીચેની પાયાની સેવાઓ માટે થઈ શકે છે: (a) સ્વચ્છતા અને ODF સ્ટેટસની જાળવણી, જેમાં ઘરગથ્થુ કચરાના વ્યવસ્થાપન અને ટ્રીટમેન્ટ, અને ખાસ કરીને માનવ મળ અને મળના કાદવ (fecal sludge) ના વ્યવસ્થાપનનો સમાવેશ થાય છે; અને (b) પીવાના પાણીનો પુરવઠો, વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને પાણીનું રિસાયક્લિંગ.
SM/BS/JD
(રીલીઝ આઈડી: 2247808)
મુલાકાતી સંખ્યા : 11