22 માર્ચે વિશ્વભરમાં ઉજવાતો વિશ્વ જળ દિવસ, મીઠા પાણીના મહત્વપૂર્ણ મહત્વ અને ટકાઉ પાણી વ્યવસ્થાપનની તાત્કાલિક જરૂરિયાતની યાદ અપાવે છે. તે પાણીની અછત, જળવાયુ પરિવર્તન અને સમાન પહોંચ જેવા વધતા પડકારોને પ્રકાશિત કરે છે, અને સરકારો, ઉદ્યોગો અને સમુદાયોને આજ અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે પાણી સુરક્ષિત કરવા માટે કામ કરવા માટે પ્રેરે છે. આ વર્ષની વૈશ્વિક થીમ, "જળ અને જાતિ", સમાવિષ્ટ અને સમાન જળ શાસનની જરૂરિયાત પર વધુ ભાર મૂકે છે.

આ વૈશ્વિક કાર્યવાહી માટેના આહ્વાનને મજબૂત બનાવતા, જળ શક્તિ મંત્રાલય 23 માર્ચ, 2026ના રોજ નવી દિલ્હીના ડૉ. આંબેડકર આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર ખાતે "જળ માટે ઉદ્યોગ" થીમ હેઠળ વિશ્વ જળ દિવસ પરિષદ 2026નું આયોજન કરશે. ઉદ્ઘાટન સત્રમાં કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી શ્રી સી.આર. પાટીલ હાજરી આપશે અને સરકાર અને ઉદ્યોગના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ પણ સામેલ થશે.

આ પરિષદ "સંપૂર્ણ સરકાર" અને "સંપૂર્ણ સમાજ" અભિગમ દ્વારા ભારતની જળ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે વિવિધ વિભાગો, શિક્ષણવિદો અને ઉદ્યોગ વચ્ચે વધતી જતી તાલમેલ પર પ્રકાશ પાડે છે. પાણીને એક મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય સંસાધન અને તેના સંચાલનમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની પ્રાથમિક ભૂમિકા તરીકે ઓળખીને, તેમને આ પ્રસંગની ઉજવણી માટે યોગ્ય પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે. આવી પહેલો જાહેર જાગૃતિ વધારી શકે છે, સમુદાયની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે અને જવાબદાર પાણીના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો જાગૃતિ કાર્યક્રમો ચલાવી શકે છે, વરસાદી પાણીના સંગ્રહ અને પુનઃઉપયોગ જેવી શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ પ્રદર્શિત કરી શકે છે, પાણીના ઉપયોગની કાર્યક્ષમતા સુધારવા માટે ઉદ્યોગો અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ સાથે જોડાઈ શકે છે અને સમુદાય-આગેવાની હેઠળની પહેલોને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.

આ કોન્ક્લેવ ટકાઉ પાણી વ્યવસ્થાપન પર સંવાદ, નવીનતા અને સહયોગ માટે એક રાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ હશે, જે નીતિ નિર્માતાઓ, ઉદ્યોગ નેતાઓ, શિક્ષણવિદો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, MSMEs અને યુવા સંશોધકોને એકસાથે લાવશે જેથી એવા ઉકેલો બનાવી શકાય જે મોટા પાયે અમલમાં મૂકી શકાય અને ટેકનોલોજી આધારિત હોય.

ઉદ્યોગને પાણીના ઉપયોગની કાર્યક્ષમતા, રિસાયક્લિંગ, પુનઃઉપયોગ અને નવીનતાના મુખ્ય પ્રેરક તરીકે સ્થાન આપતા, કોન્ક્લેવ એક એવા પરિવર્તનને પ્રકાશિત કરે છે જ્યાં ઉદ્યોગો હવે ફક્ત પાણીના વપરાશકારો નથી રહ્યા પરંતુ વધુ સ્માર્ટ અને વધુ ટકાઉ પ્રથાઓ અપનાવીને પાણીના સંરક્ષક બની રહ્યા છે. આ કાર્યક્રમમાં વિવિધ ક્ષેત્રોના 700 થી વધુ પ્રતિનિધિઓ ભાગ લેશે.

'જળ શક્તિ હેકાથોન'ના વિજેતાઓનું સન્માન એક મુખ્ય હાઇલાઇટ હશે, જે જળ ક્ષેત્રમાં રજૂ કરાયેલા નવીન અને અસરકારક ઉકેલોને ઓળખશે. રાજ્ય સરકારો સક્રિયપણે ભાગ લેશે, ખાસ કરીને વસ્તી ગણતરી-કેન્દ્રિત સત્રમાં; આ સત્રમાં ડેટા-આધારિત પાણી શાસનના મહત્વને પ્રકાશિત કરતા મુખ્ય રાષ્ટ્રીય જળ ગણતરી અહેવાલોના પૂર્ણતા અને પ્રકાશનને ચિહ્નિત કરવા માટે એક સન્માન સમારોહ પણ યોજાશે.

ઉદ્ઘાટન સત્ર દરમિયાન મુખ્ય વિમોચન (સવારે 10:00 વાગ્યાથી):

• 7મી લઘુ સિંચાઈ ગણતરી
• જળ સંસ્થાઓની બીજી ગણતરી
• ઝરણાઓની પ્રથમ ગણતરી
• મોટા અને મધ્યમ સિંચાઈ પ્રોજેક્ટ્સની પ્રથમ ગણતરી
• રાષ્ટ્રીય જળ ડેટા નીતિ
• તકનીકી અને વિષયોનું પ્રકાશન

આ સત્રમાં અગ્રણી રાજ્યો અને ઉદ્યોગ સંગઠનો માટે માન્યતા પણ હશે, તેમજ "ઔદ્યોગિક જળ ઉપયોગ કાર્યક્ષમતા પર સારી પ્રથાઓનો સંગ્રહ" (Compendium of Good Practices on Industrial Water Use Efficiency)નું લોન્ચિંગ પણ થશે, જે પાણીના રિસાયક્લિંગ, પુનઃઉપયોગ અને સંરક્ષણમાં શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ દર્શાવે છે.

આ પરિષદમાં ચાર વિષયોનું સત્ર અને વર્કશોપ હશે, જેમાં નીચેના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે:

• કાદવ વ્યવસ્થાપન અને સારવાર અભિગમો, જેમાં સંસાધન પુનઃપ્રાપ્તિ અને પરિપત્ર પુનઃઉપયોગ અભિગમોનો સમાવેશ થાય છે
• ઉદ્યોગ-આગેવાની હેઠળની પાણીની કાર્યક્ષમતા, AI અને IoT-સક્ષમ સ્માર્ટ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ અને પરિપત્ર પાણીનો ઉપયોગ
• હિમાલયના હિમનદીઓ પર મહત્વપૂર્ણ પાણીના ટાવર તરીકે ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે
• આયોજન અને નીતિનિર્માણ માટે જળ ગણતરી ડેટાના વિવિધ ઉપયોગના ઉદાહરણો રજૂ કરાશે

"જળ માટે ઉદ્યોગ" સત્ર સંયુક્ત ઉદ્યોગ ઘોષણા સાથે સમાપ્ત થશે, જે ટકાઉ પાણી વ્યવસ્થાપન પ્રત્યે ઉદ્યોગની પ્રતિબદ્ધતાને પુષ્ટિ આપશે.

મંત્રાલય પાણી ક્ષેત્રમાં સંશોધન અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપતી પહેલોને પણ પ્રકાશિત કરશે, સરકાર, ઉદ્યોગ અને શિક્ષણવિદો વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપશે.

આ બહુ-હિતધારકોની ભાગીદારી દ્વારા, આ પરિષદ "વિચાર. નવીનતા. અધિનિયમ" ની ભાવનાને મૂર્તિમંત કરે છે, જેનો ઉદ્દેશ ભાગીદારી, નવીનતા અને નીતિ સંકલનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે - જ્યાં નવીનતા અને જવાબદારી જળ-સુરક્ષિત અને સ્થિતિસ્થાપક ભારત બનાવવા માટે મળે છે.

વિશ્વ જળ દિવસનો વિચાર સૌપ્રથમ 1992માં રિયો ડી જાનેરોમાં આયોજિત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ અને વિકાસ પરિષદ (UNCED)માં પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ, યુએન જનરલ એસેમ્બલીએ 22 માર્ચને વિશ્વ જળ દિવસ તરીકે નિયુક્ત કર્યો; 1993થી દર વર્ષે આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. જેથી 2.1 અબજ લોકો જે સુરક્ષિત પીવાના પાણીની પહોંચ વિના જીવે છે તેમના વિશે જાગૃતિ આવે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટકાઉ વિકાસ ધ્યેય 6 પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરવાનો છે: 2030 સુધીમાં બધા માટે પાણી અને સ્વચ્છતા સુનિશ્ચિત કરવાની છે.

SM/IJ/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com