તાજેતરના ગતિવિધિઓ, જેમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) ની આસપાસ વધેલી સુરક્ષા ચિંતાઓનો સમાવેશ થાય છે, તેના કારણે જહાજોના માર્ગ બદલવા, લાંબા સફર માર્ગો, ટ્રાન્સશિપમેન્ટ હબ પર ભીડ અને ઇમરજન્સી સંઘર્ષ-લિંક્ડ સરચાર્જ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ વિકાસને કારણે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં વધારો થયો છે અને આ પ્રદેશમાં અથવા તેમાંથી પસાર થતા નિકાસ કન્સાઇનમેન્ટ માટે ઓપરેશનલ અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં વિકસતી ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ અને ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં દરિયાઈ લોજિસ્ટિક્સ પર તેની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે Export Promotion Mission (EPM) હેઠળ RELIEF – Resilience & Logistics Intervention for Export Facilitation નામના સમયબદ્ધ અને લક્ષિત હસ્તક્ષેપને મંજૂરી આપી છે. આ હસ્તક્ષેપનો ઉદ્દેશ્ય ગલ્ફ અને વ્યાપક પશ્ચિમ એશિયા મેરીટાઇમ કોરિડોરમાં વિક્ષેપોને કારણે ઉદ્ભવતા અસાધારણ નૂર વધારા, વીમા પ્રીમિયમમાં વધારો અને યુદ્ધ-સંબંધિત નિકાસ જોખમોથી પ્રભાવિત ભારતીય નિકાસકારોને ટેકો આપવાનો છે.

RELIEF ની મંજૂરી ભારતના વેપાર પ્રવાહને અસર કરતા બાહ્ય વિક્ષેપો માટે ઝડપથી પ્રતિસાદ આપવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

કટોકટીની પરિસ્થિતિ સામે સંકલિત પ્રતિસાદના ભાગરૂપે, પરિસ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને સુવિધાના પગલાંનું સંકલન કરવા માટે 02 March 2026 ના રોજ Inter-Ministerial Group (IMG) on Supply Chain Resilience કાર્યરત કરવામાં આવ્યું છે. IMG એ 03 March 2026 થી દૈનિક સમીક્ષા બેઠકો શરૂ કરી છે, જેમાં અનેક મંત્રાલયો/વિભાગો, નાણાકીય સંસ્થાઓ, લોજિસ્ટિક્સ હિતધારકો અને નિકાસકાર સંગઠનોને સાથે લાવવામાં આવ્યા છે. IMG ની ચર્ચાઓના આધારે, ઘણા ઓપરેશનલ પગલાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા, જેમાં અટવાયેલા કાર્ગોની અવરજવર માટે પ્રક્રિયાગત છૂટછાટો, બંદરો પર ઉન્નત સંકલન, બંદરો પર અસરગ્રસ્ત કાર્ગો માટે સ્ટોરેજ અને ડ્વેલ ટાઇમ ચાર્જની માફી, શિપિંગ લાઇન પ્રાઇસિંગમાં પારદર્શિતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની એડવાઇઝરી અને વીમા જોખમ વિકાસ તથા ઇનલેન્ડ લોજિસ્ટિક્સ મૂવમેન્ટના મોનિટરિંગને મજબૂત બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

RELIEF ને વિક્ષેપના સમયગાળા દરમિયાન પહેલેથી જ નીકળી ગયેલા શિપમેન્ટ તેમજ અસરગ્રસ્ત પ્રદેશમાં આયોજિત સંભવિત નિકાસને આવરી લઈને સમગ્ર નિકાસ ચક્રમાં સહાય પૂરી પાડવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

મંજૂર કરાયેલ ફ્રેમવર્ક હેઠળ, ભારત સરકારના (વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય) સંપૂર્ણ માલિકીની ECGC Ltd. ને વેરિફિકેશન, ક્લેમ પ્રોસેસિંગ, વિતરણ અને દેખરેખ માટે નોડલ અને અમલીકરણ એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે.

RELIEF હસ્તક્ષેપમાં United Arab Emirates, Saudi Arabia, Kuwait, Israel, Qatar, Oman, Bahrain, Iraq, Iran અને Yemen જેવા પ્રદેશના દેશો માટે નિર્ધારિત કન્સાઇનમેન્ટને આવરી લેતા નીચેના 3 પૂરક ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે:

• પ્રથમ: જે નિકાસકારોએ પાત્ર કન્સાઇનમેન્ટ માટે પહેલેથી જ ECGC ક્રેડિટ ઇન્શ્યોરન્સ કવર મેળવ્યું છે તેઓને પાત્ર સમયગાળા (14 February 2026 થી 15 March 2026) દરમિયાન, વર્તમાન ECGC કવર ઉપરાંત 100% સુધીના જોખમ કવરેજનો લાભ મળશે.
• બીજું: આગામી ત્રણ મહિના (16 March 2026 થી 15 June 2026) દરમિયાન કન્સાઇનમેન્ટનું આયોજન કરી રહેલા નિકાસકારોને વર્તમાન ECGC કવર ઉપરાંત 95% સુધીના જોખમ કવરેજ માટે સરકારી સહાય સાથે ECGC કવર મેળવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
• ત્રીજું: એ સ્વીકારીને કે કેટલાક MSME નિકાસકારોએ ક્રેડિટ ઇન્શ્યોરન્સ લીધો ન હોય (14 February 2026 થી 15 March 2026), પરંતુ તેઓ અસાધારણ નૂર અને વીમા સરચાર્જના બોજ હેઠળ છે, RELIEF માં પાત્ર બિન-ECGC-વીમાકૃત MSME નિકાસકારો માટે આંશિક રિઇમ્બર્સમેન્ટ (50% સુધી) મિકેનિઝમનો સમાવેશ થાય છે. આ સપોર્ટ સૂચિત મર્યાદા (નિકાસકાર દીઠ ₹50 lakhs સુધી) ને આધીન રહેશે.

નિકાસ પ્રોત્સાહન મિશન હેઠળ RELIEF ના અમલીકરણ માટે મિશન અંતર્ગત ₹497 Crores ના મંજૂર નાણાકીય ખર્ચ સાથે હાથ ધરવામાં આવશે. ECGC ક્લેમ અને ફંડના વપરાશના રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગને સક્ષમ કરવા માટે ડેશબોર્ડ-આધારિત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ જાળવી રાખશે.

EPM હેઠળ RELIEF ની મુખ્ય હાઈલાઈટ્સ:

• સરકારે નિકાસ પ્રોત્સાહન મિશન હેઠળ RELIEF ને મંજૂરી આપી છે.
• હસ્તક્ષેપ ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા મેરીટાઇમ કોરિડોરમાં લોજિસ્ટિક્સ વિક્ષેપો અને ખર્ચમાં વધારાનો પ્રતિસાદ આપે છે.
• જોખમ કવરેજ અને રિઇમ્બર્સમેન્ટ મિકેનિઝમ માટે ECGC નોડલ અમલીકરણ એજન્સી તરીકે કાર્ય કરશે.
• RELIEF ભૂતકાળના પાત્ર શિપમેન્ટ અને સંભવિત નિકાસ બંનેને આવરી લે છે, જેમાં MSME સપોર્ટ પર મજબૂત ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com