રિઝર્વ્ડ અને અનરિઝર્વ્ડ એમ બંને ટિકિટ બુક કરવામાં મુસાફરોને સુવિધા આપવાના હેતુથી, ભારતીય રેલવેએ વિવિધ ટેકનોલોજીકલ સોલ્યુશન્સ રજૂ કર્યા છે, જેમ કે RailOne એપ, જે ભારતીય રેલવેના કાઉન્ટર દ્વારા બુકિંગના પરંપરાગત મોડ્સ ઉપરાંત છે. આ એપ દ્વારા મુસાફરો મોબાઈલ ફોન પર રિઝર્વ્ડ તેમજ અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટ બુક કરી શકે છે. આના પરિણામે, પેસેન્જર રિઝર્વેશન સિસ્ટમ (PRS) સુવિધા તેમજ અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટિંગ સિસ્ટમ (UTS) મુસાફરોની હથેળીમાં આવે છે. RailOne એપમાં અદ્યતન સુરક્ષા અને ગોપનીયતાના પગલાં છે.

RailOne એપના ડાઉનલોડ્સની કુલ સંખ્યા અને તેના દ્વારા બુક કરવામાં આવેલી દૈનિક સરેરાશ ટિકિટોની સંખ્યા (રિઝર્વ્ડ અને અનરિઝર્વ્ડ બંને) (15-03-2026 સુધી) નીચેના કોષ્ટકમાં આપવામાં આવી છે:

વિગત	સંખ્યા
કુલ ડાઉનલોડની સંખ્યા	2.57 કરોડ
બુક કરાયેલી ટિકિટોની સરેરાશ દૈનિક સંખ્યા	7.64 લાખ

આ એપ ભારતીય રેલવેની તમામ જાહેર સેવાઓ જેવી કે રિઝર્વ્ડ ટિકિટિંગ, અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટિંગ અને પ્લેટફોર્મ ટિકિટિંગ, ટ્રેન પૂછપરછ, PNR પૂછપરછ, Railmadad વગેરેને એક જ પ્લેટફોર્મમાં જોડે છે. વપરાશકર્તાઓ સિંગલ લોગિન દ્વારા સંકલિત રીતે આ તમામ સેવાઓનો લાભ મેળવી શકે છે. RailOne એપ Android Play Store અને Apple App Store પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે અને રજીસ્ટ્રેશન વપરાશકર્તા-અનુકૂળ (user friendly) છે. વધુમાં, મુસાફરો પાસે ઇન્ડિયન રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન (IRCTC) ની એપ/વેબસાઇટ દ્વારા રિઝર્વ્ડ ટિકિટ બુક કરવાની સુવિધા પણ છે. હાલમાં આશરે 88% રિઝર્વ્ડ ટિકિટો ઓનલાઇન બુક કરવામાં આવી રહી છે.

વધુમાં, ભારતીય રેલવે વિવિધ પ્રકારના એજન્ટોને પણ જોડે છે જે નીચે મુજબ છે:

અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટો (Unreserved tickets):

i. હાલ્ટ એજન્ટ્સ (Halt agents)

ii. જન સાધારણ ટિકિટ બુકિંગ સેવક (JTBS)

iii. સ્ટેશન ટિકિટ બુકિંગ એજન્ટ્સ (STBA)

iv. M-UTS સહાયકો

રિઝર્વ્ડ તેમજ અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટો (Reserved as well as unreserved tickets):

i. યાત્રી ટિકિટ સુવિધા કેન્દ્ર લાયસન્સ ધારક (YTSKL)

વધુમાં, ઇન્ડિયન રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન (IRCTC) રિઝર્વ્ડ ઈ-ટિકિટ જારી કરવા માટે ઈ-ટિકિટિંગ એજન્ટોને જોડે છે.

હાલ્ટ એજન્ટ, JTBS, STBA અને M-UTS સહાયક તરીકે જોડાવા માટે રેલવે ટિકિટ જારી કરવાનો અનુભવ હોવાની કોઈ શરત નથી. આથી, આ યોજનાઓ શિક્ષિત બેરોજગાર યુવાનો સહિત પાત્ર વ્યક્તિઓ માટે ખુલ્લી છે અને તેથી સ્વ-રોજગારને પ્રોત્સાહન આપે છે અને ખાસ કરીને ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં રેલવે ટિકિટિંગ સુવિધાઓ સુધીની પહોંચમાં સુધારો કરે છે. અનરિઝર્વ્ડ ટિકિટો ઉપરાંત, YTSKLs રિઝર્વ્ડ ટિકિટો પણ જારી કરે છે, જેના માટે રેલવે ટિકિટિંગની પાયાની સમજ હોવી જરૂરી છે, તેથી YTSKLs માટે રેલવે ટિકિટિંગમાં ઓછામાં ઓછો 02 years નો અનુભવ જરૂરી છે.

એજન્ટોની નિમણૂક યોજનાના નિયમો અને શરતો અનુસાર નિશ્ચિત મુદત માટે કરવામાં આવે છે અને તે શરતોના કોઈપણ ભંગ બદલ તેને રદ કરવામાં આવી શકે છે. નિમણૂકોનું નવીનીકરણ અને મુદત પૂરી થયા પછી નવી અરજીઓ મંગાવવાની પ્રક્રિયા સતત અને ચાલુ રહેતી પ્રક્રિયા છે.

આ માહિતી કેન્દ્રીય રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ તથા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ દ્વારા આજે લોકસભામાં પ્રશ્નોના લેખિત જવાબમાં આપવામાં આવી હતી.

SM/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2242118) મુલાકાતી સંખ્યા : 17