કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ, અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આજે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે ખેડૂતોની આવક અને સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપી છે. આ માટે તમાકુ જેવા હાનિકારક પાકોના સ્થાને નફાકારક વૈકલ્પિક પાકોને પ્રોત્સાહન આપવું, લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) પર ઐતિહાસિક ખરીદી સુનિશ્ચિત કરવી, પાક વીમા યોજનામાં ક્રાંતિકારી સુધારા લાવવા અને સખત દેખરેખ પદ્ધતિ સ્થાપિત કરવા જેવા અનેક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.

લોકસભામાં સંસદ સભ્યો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વિવિધ પ્રશ્નોના જવાબ આપતા શ્રી ચૌહાણે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકારે ખેડૂતોને માત્ર તમાકુની ખેતી છોડવાની અપીલ જ નથી કરી, પરંતુ તમાકુ ઉગાડવામાં આવતા વિસ્તારોમાં મજબૂત અને નફાકારક વિકલ્પોની પણ ઓળખ કરી છે. આ વિકલ્પોમાં હાઇબ્રિડ મકાઈ, મરચાં, શક્કરિયા, કપાસ, બટાકા, ચિયા, ફીડ બીન્સ, ચોળી, રાગી, તુવેર, શેરડી, સોયાબીન, જુવાર અને મગફળીનો સમાવેશ થાય છે, જેથી ખેડૂતોની રોકડ આવક સુરક્ષિત રહે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દેશમાં મોટાભાગના ખેડૂતો પાસે નાના ખેતરો છે, અને આવી પરિસ્થિતિમાં એક જ પાક પર નિર્ભરતા જોખમી છે. તેથી, સરકારે સંકલિત ખેતી (Integrated Farming) ના અનેક મોડલ વિકસાવ્યા છે અને વિવિધ રાજ્યોમાં આ મોડલ્સનું પ્રદર્શન શરૂ કર્યું છે. આ મોડલ્સ હેઠળ, ખેડૂતો અનાજ (ઘઉં અને ડાંગર), શાકભાજી, ફળોની ખેતી, પશુપાલન, મત્સ્યપાલન, મધમાખી ઉછેર, બકરી પાલન અને કૃષિ-વાનિકી જેવી પ્રવૃત્તિઓનું સંયોજન અપનાવી શકે છે. આ પ્રવૃત્તિઓને એકીકૃત કરીને, ખેડૂતો સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન સ્થિર અને ઉચ્ચ આવક સુનિશ્ચિત કરી શકે છે.

શ્રી ચૌહાણે કહ્યું કે ખેડૂતોની પેદાશોના વળતરક્ષમ ભાવો સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘઉં, ડાંગર, કઠોળ અને તેલીબિયાં સહિતના તમામ મુખ્ય પાકોની MSP માં વધારો કરવામાં આવ્યો છે, અને ચાલુ સીઝનમાં MSP પર ઐતિહાસિક ખરીદી ચાલી રહી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ વર્તમાન સરકાર જ છે જેણે તુવેર, મસૂર અને અડદ જેવા કઠોળ માટે એવી વ્યવસ્થા કરી છે કે જેના દ્વારા ખેડૂતો પોતાનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવ્યા પછી ગમે તેટલો જથ્થો વેચાણ માટે લાવી શકે છે અને સરકાર સંપૂર્ણ જથ્થાની ખરીદી કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે કહ્યું કે આનાથી કઠોળ પકવતા ખેડૂતોને મોટો ટેકો મળ્યો છે.

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે અગાઉ પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના હેઠળ ખેડૂતોએ વળતર મેળવવા માટે ઘણીવાર મહિનાઓ સુધી રાહ જોવી પડતી હતી. જો કે, સરકારે નિયમોમાં વ્યાપક સુધારા કર્યા છે, જેનાથી વીમા કંપનીઓ માટે વળતર આપવું ફરજિયાત બન્યું છે, ભલે પાકનું નુકસાન એક જ ખેડૂતને અસર કરતું હોય.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે ઉપજની વિગતો ઉપલબ્ધ થયા પછી, જો 21 દિવસની અંદર વીમા દાવાની રકમ ખેડૂતના ખાતામાં જમા કરવામાં ન આવે, તો વીમા કંપનીઓ અને રાજ્ય સરકારો બંનેએ 12 ટકા વ્યાજ સાથે ચુકવણી કરવી પડશે. તેમણે કહ્યું કે આ જોગવાઈ સુનિશ્ચિત કરે છે કે વિલંબને કારણે ખેડૂતોને સહન ન કરવું પડે અને તેઓ બેવડા બોજથી સુરક્ષિત રહે.

શ્રી ચૌહાણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના "હું લાંચ લઈશ નહીં, કે બીજાને લેવા દઈશ નહીં" ના સંકલ્પને અનુરૂપ, પાક વીમા અથવા અન્ય યોજનાઓમાં કોઈપણ ગેરરીતિ સહન કરવામાં આવશે નહીં. તેમણે માહિતી આપી હતી કે કૃષિ રક્ષક પોર્ટલ સહિતના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા પ્રાપ્ત ફરિયાદોની ગંભીરતાથી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને જ્યાં ગેરરીતિઓ જણાય ત્યાં કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.

તેમણે એ બાબત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે વિવિધ રાજ્યોમાં, ખાસ કરીને રાજસ્થાનમાં, તાજેતરના વર્ષોમાં ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) સિસ્ટમ દ્વારા પાક વીમા હેઠળના હજારો કરોડ રૂપિયા સીધા ખેડૂતોના બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને કલ્યાણકારી યોજનાઓના અમલીકરણમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવાની સરકારની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

સરકારના વ્યાપક વિઝનનો પુનરોચ્ચાર કરતા શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આ તમામ પહેલોનો સામૂહિક ઉદ્દેશ્ય એવી પ્રણાલી બનાવવાનો છે કે જ્યાં ખેડૂતોને માત્ર સારી આવકની ખાતરી જ ન મળે પરંતુ તેઓ જોખમો સામે પણ સુરક્ષિત રહે, જેનાથી દેશમાં સ્થિતિસ્થાપક અને આત્મનિર્ભર કૃષિ ક્ષેત્રનો પાયો મજબૂત બને.

SM/DK/JD