ଯେହେତୁ ରେଳ ନେଟୱାର୍କ ରାଜ୍ୟ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ନେଟୱାର୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଏହିପରି ସୀମା ଦେଇ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ

ସ୍ୱଳ୍ପ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଆୟକାରୀ ପରିବାରକୁ ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ପରିବହନ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଅମୃତ ଭାରତ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଣ-ଏସି ଆଧୁନିକ ଟ୍ରେନ୍। ଅମୃତ ଭାରତର ବର୍ତ୍ତମାନର ସଂରଚନାରେ ୧୧ଟି ସାଧାରଣ ଶ୍ରେଣୀ କୋଚ୍, ୮ଟି ସ୍ଲିପର ଶ୍ରେଣୀ କୋଚ୍, ୧ଟି ପ୍ୟାଣ୍ଟ୍ରି କାର୍ ଏବଂ ୨ଟି ଲଗେଜ୍ ସହିତ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନ କୋଚ୍ ରହିଛି।

ନିମ୍ନୋକ୍ତ ଉନ୍ନତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଏବଂ ସୁବିଧା ସହିତ ଉଚ୍ଚ ବେଗ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ସୁରକ୍ଷା ମାନକ ଏହି ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକର ବିଶେଷତ୍ୱ:

'ବନ୍ଦେ ଭାରତ ସ୍ଲିପର "ଭଳି ଆସନ ଏବଂ ବର୍ଥର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏହାର ରୂପ ଏବଂ ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି। ଜର୍କ ଫ୍ରି ସେମି-ଅଟୋମେଟିକ୍ କପ୍ଲର। କ୍ରାସ ଟ୍ୟୁବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କୋଚରେ କ୍ରାସ ଯୋଗ୍ୟତାରେ ଉନ୍ନତି। ସମସ୍ତ କୋଚ୍ ଏବଂ ଲଗେଜ୍ ରୁମରେ ସି.ସି ଟି. ଭି. ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଶୌଚାଳୟର ଉନ୍ନତ ଡିଜାଇନ। ବର୍ଥ ଉପରକୁ ଚଢିବା ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଡିଜାଇନର ସିଡି। ଉନ୍ନତ ଏଲ. ଇ. ଡି. ଲାଇଟ୍ ଫିଟିଙ୍ଗ୍ ଏବଂ ଚାର୍ଜିଂ ସକେଟ୍ । ଇ. ପି. ସହାୟକ ବ୍ରେକିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଶୌଚାଳୟ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ କ୍ୟୁବିକଲ ଗୁଡ଼ିକରେ ଏରୋସୋଲ୍ ଆଧାରିତ ଅଗ୍ନି ମୁକାବିଲା ବ୍ୟବସ୍ଥା। ୟୁ. ଏସ୍. ବି. ଟାଇପ୍-ଏ ଏବଂ ଟାଇପ୍-ସି ମୋବାଇଲ ଚାର୍ଜିଂ ସକେଟ୍। ଯାତ୍ରୀ ଏବଂ ଗାର୍ଡ/ଟ୍ରେନ୍ ମ୍ୟାନେଜରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଟକ୍ ବ୍ୟାକ୍ ସିଷ୍ଟମ୍। ବର୍ଦ୍ଧିତ ଉତ୍ତାପ କ୍ଷମତା ସହିତ ଅଣ-ଏସି ପାଣ୍ଟ୍ରି । ସହଜ ଯୋଡିବା ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ପାଇଁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଲ୍ ହୋଇଥିବା ଗ୍ୟାଙ୍ଗୱେ ।

୦୫.୦୩.୨୦୨୬  ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ନେଟୱାର୍କରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ୫୪ଟି ଅମୃତ ଭାରତ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ସେବା ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି:

ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅମୃତ ଭାରତ ଟ୍ରେନ୍ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଷ୍ଟେସନଗୁଡ଼ିକୁ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି:

ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅମୃତ ଭାରତ ଟ୍ରେନ୍ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଷ୍ଟେସନଗୁଡ଼ିକୁ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି:

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ବନ୍ଦେ ଭାରତ ସ୍ଲିପର ସେବା ସମେତ ନୂତନ ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଏକ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି –

ସେହି ବିଭାଗର କ୍ଷମତା, ଲାଇନ୍‍ର ଉପଲବ୍ଧତା, ଆବଶ୍ୟକ ରୋଲିଂ ଷ୍ଟକ୍ର ଉପଲବ୍ଧତା,  ରୋଲିଂ ଷ୍ଟକ୍ ପାଇଁ ମେଳ ଖାଉଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଉପଲବ୍ଧତା, ରେଳ ଟ୍ରାକ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକତା। ଦଖଲ ଏବଂ ସେକ୍ସନର ଟ୍ରାଫିକ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ।

ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ, ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକର ବୁକିଂ ଢାଞ୍ଚା ବର୍ଷସାରା ସମାନ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହା ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଶିଖର ଅବଧିରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଜନଗହଳିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ, ବିଶେଷ କରି ଲୋକପ୍ରିୟ ମାର୍ଗରେ ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକର ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ଦୁର୍ବଳ ସମୟରେ ଏବଂ କମ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ମାର୍ଗରେ, ଉପ-ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପଯୋଗ ହୋଇଥାଏ। ତେବେ, ୨୦୨୩-୨୪ ରୁ ୨୦୨୫-୨୬ (ଜାନୁଆରୀ-୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ଅବଧି ପାଇଁ ସ୍ଲିପର ଶ୍ରେଣୀରେ ଅମୃତ ଭାରତ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକର ସାମଗ୍ରିକ ହାରାହାରି ବୁକିଂ ୧୦୦% ରୁ ଅଧିକ ରହିଛି।

ସାଧାରଣ କୋଚ୍‍ଗୁଡିକ

ଅଣସଂରକ୍ଷିତ କୋଚରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରେଳବାଇ ସାଧାରଣ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଦାବି କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। କେବଳ ଗତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ (୨୦୨୪-୨୫) ୧୨୫୦ଟି ସାଧାରଣ କୋଚକୁ ବିଭିନ୍ନ ଦୂରଗାମୀ ଟ୍ରେନରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ (ଫେବୃଆରୀ, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ), ୮୬୦ ଟି କୋଚକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି।

ନିମ୍ନ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଆୟକାରୀ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ଭ୍ରମଣ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ୧୭,୦୦୦ ଅଣ-ଏସି କୋଚ୍ (ସାଧାରଣ/ସ୍ଲିପର) ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଛି।

ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୋଚ୍ ଯୋଗାଇ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଯାତ୍ରା ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରୁଛି ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ଅଣ ଏସି ଏବଂ ଏସି କୋଚ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ଆଇ.ଆର୍.ରେ, ଅଣ-ଏସି କୋଚଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଶତ ପାଖାପାଖି ୭୦%, ଯାହା ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି:

ସାରଣୀ-୧ : କୋଚ ଆବଣ୍ଟନ

ସାଧାରଣ କୋଚଗୁଡ଼ିକର ଅଧିକ ଉପଲବ୍ଧତା କାରଣରୁ, ସାଧାରଣ/ଅଣସଂରକ୍ଷିତ କୋଚରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି, ଯାହା ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି:

ସାରଣୀ-୨ : ସାଧାରଣ/ଅଣସଂରକ୍ଷିତ କୋଚରେ ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା

ଅଣ-ଏସି ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଠନ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:

ସାରଣୀ -୩ : ସିଟ୍‍ ଆବଣ୍ଟନ

ଆହୁରି, ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ଆବାସ ସୁବିଧା ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ସୁଲଭ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ଅଣ-ଏସି ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନ୍/ଏମ୍. ଇ. ଏମ୍. ୟୁ./ଇ. ଏମ୍. ୟୁ. ଇତ୍ୟାଦି ପରିଚାଳନା କରିଥାଏ, ଯାହା ମେଲ୍/ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ସେବାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅଣସଂରକ୍ଷିତ ଆବାସ (କୋଚ୍) ବ୍ୟତୀତ ଅଟେ।

ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟ୍ରେନ୍:

ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ମଧ୍ୟ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ଛୁଟିଦିନ ଇତ୍ୟାଦି ସମୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ପରିଚାଳନା କରେ ଯାହା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ  ଅତିରିକ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ଏବଂ ନିୟମିତ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ଆବାସକୁ ପରିପୂରକ କରେ ।

ତଦନୁସାରେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ/ଶୀତ ଛୁଟି, ହୋଲି, ଦୁର୍ଗା ପୂଜା, ଦୀପାବଳି, ଛଟ୍, ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ, ସବରିମାଲା, ଇଦ୍-ଉଲ୍-ଫିତର ଇତ୍ୟାଦି ସମୟରେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ନେଟୱାର୍କରେ ପରିଚାଳିତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟ୍ରେନ୍ ସଂଖ୍ୟା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି:

ସାଧାରଣ ଏବଂ ଅଣ-ଏସି ସ୍ଲିପର କୋଚ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ, ମେଲ୍/ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଚଳିତ ନୀତି ୧୨ଟି (ବାରଟି) ସାଧାରଣ ଶ୍ରେଣୀ ଏବଂ ସ୍ଲିପର ଶ୍ରେଣୀ ଅଣ-ଏସି କୋଚ୍ ଏବଂ ୮ଟି (ଆଠଟି) ଏସି କୋଚ୍, ୨୨ଟି କୋଚ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଟ୍ରେନରେ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଏବଂ ଅଣ-ଏସି ସ୍ଲିପର କୋଚ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଆବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ।

କୋଚର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ:

ଆହୁରି, କୋଚ ଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ମାନକ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଏ, ଯାହା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:

ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିସ୍ତୃତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ କୋଚିଂ ଡିପୋ/ଟର୍ମିନାଲରେ କୋଚଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥାଏ।

ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ କୋଚ୍ ସଫେଇ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଉଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୋଚ୍ର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ, ବାହ୍ୟ ଏବଂ ଶୌଚାଳୟକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଫା କରାଯାଇପାରିବ।

ଚଳପ୍ରଚଳ ସମୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍-ବୋର୍ଡ ହାଉସକିପିଙ୍ଗ୍ ଷ୍ଟାଫ୍ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଟ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟେସନ ସେବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।

ଜୋନାଲ ରେଳବାଇରେ ଡିଭିଜନ/ଡିପୋ ଏବଂ କର୍ମଶାଳା ଆଦିରେ ମନୋନୀତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ ମାଧ୍ୟମରେ ନିୟମିତ ତଦାରଖ କରାଯାଇଥାଏ।

ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆରାମ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିୟମିତ ତାଲିମ ମଧ୍ୟ ନିଆଯାଏ ।

ସାଧାରଣ କୋଚରେ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା:

ସ୍ୱଚ୍ଛତା ହେଉଛି ଏକ ନିରନ୍ତର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଏବଂ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରିଥାଏ। ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସଫେଇ ସମେତ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସାଧାରଣ କୋଚ ସମେତ କୋଚଗୁଡ଼ିକର ସଫେଇ କରାଯାଇଥାଏ। ଶୌଚାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବାରମ୍ବାର ସଫା କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଇବା ସମୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମାଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ଟ୍ରେନ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ସୀମିତ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସଫେଇ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଟ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟେସନ (ସିଟିଏସ୍) ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ଟ୍ରେନରେ ଜୈବ ଶୌଚାଳୟ ଲଗାଯାଇଛି ଯାହା ଟ୍ରେନରେ ତଥା ଟ୍ରାକ୍/ଷ୍ଟେସନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।  ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥାଏ।

କେନ୍ଦ୍ର ରେଳ, ସୂଚନା ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ଆଜି ଲୋକସଭାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଏହି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

HS