ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಡಿರುವುದರಿಂದ, ಜಾಲದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಂತಹ ಗಡಿಗಳ ನಡುವೆ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಸಿ ರಹಿತ ಆಧುನಿಕ ರೈಲುಗಳಾದ 'ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್' ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್‌ ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಯೋಜನೆಯು 11 ಸಾಮಾನ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಬೋಗಿಗಳು, 8 ಸ್ಲೀಪರ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಬೋಗಿಗಳು, 01 ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಕಾರ್ ಮತ್ತು 02 ಲಗೇಜ್ ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯಾಂಗಜನರ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಈ ರೈಲುಗಳ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸುಧಾರಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:

i. ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೋಟ ಮತ್ತು ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ಸೀಟು ಮತ್ತು ಬರ್ತ್‌ಗಳ ಉತ್ತಮ ಸೌಂದರ್ಯೀಕರಣ.

ii. ಕುಲುಕಾಟವಿಲ್ಲದ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಪ್ಲರ್‌ ಗಳು.

iii. ಕ್ರಾಶ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಅಪಘಾತ ನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

iv. ಎಲ್ಲಾ ಬೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಗೇಜ್ ರೂಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

v. ಶೌಚಾಲಯಗಳ ಸುಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸ.

vi. ಬರ್ತ್ ಏರಲು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಏಣಿಯ ಸುಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸ.

vii. ಸುಧಾರಿತ ಎಲ್ ಇ ಡಿ ಲೈಟ್ ಫಿಟ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸಾಕೆಟ್‌ ಗಳು.

viii. ಇಪಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಳವಡಿಕೆ.

ix. ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕ್ಯುಬಿಕಲ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಏರೋಸಾಲ್ ಆಧಾರಿತ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

x. ಯು ಎಸ್‌ ಬಿ ಟೈಪ್-ಎ ಮತ್ತು ಟೈಪ್-ಸಿ ಮೊಬೈಲ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸಾಕೆಟ್‌ ಗಳು.

xi. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡ್/ಟ್ರೈನ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ನಡುವೆ ದ್ವಿಮುಖ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ತುರ್ತು ಟಾಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

xii. ಸುಧಾರಿತ ತಾಪನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಎಸಿ ರಹಿತ ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ.

xiii. ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಕ್ವಿಕ್ ರಿಲೀಸ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೀಲ್ ಮಾಡಿದ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ವೇಗಳು.

05.03.2026 ರಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ 54 ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ:

ಕ್ರ.ಸಂ	ರೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರು
1	11015/11016 ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕ್ (ಟಿ) - ಸಹರ್ಸಾ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
2	13697/13698 ಗಯಾ - ದೆಹಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
3	15293/15294 ಮುಜಾಫರ್‌ಪುರ - ಚರ್ಲಪಲ್ಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
4	15557/15558 ದರ್ಭಾಂಗ - ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
5	15561/15562 ದರ್ಭಾಂಗ - ಗೋಮತಿನಗರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
6	15567/15568 ಬಾಪುಧಾಮ್ ಮೋತಿಹಾರಿ - ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
7	22361/22362 ರಾಜೇಂದ್ರನಗರ (ಟಿ) - ನವದೆಹಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
8	13433/13434 SMVಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು - ಮಾಲ್ಡಾ ಟೌನ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
9	13435/13436 ಮಾಲ್ಡಾ ಟೌನ್ - ಗೋಮತಿನಗರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
10	15133/15134 ಛಾಪ್ರಾ - ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
11	14047/14048 ಸೀತಾಮರ್ಹಿ - ದೆಹಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
12	14627/14628 ಸಹರ್ಸಾ - ಛೆಹರ್ಟಾ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
13	19623/19624 ಮದಾರ್ - ದರ್ಭಾಂಗ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
14	16601/16602 ಈರೋಡ್ - ಜೋಗ್ಬಾನಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
15	19021/19022 ಉಧ್ನಾ - ಬ್ರಹ್ಮಪುರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
16	15671/15672 ಕಾಮಾಖ್ಯ - ರೋಹ್ಟಕ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
17	20609/20610 ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ - ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
18	16597/16598 SMVಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು - ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
19	11031/11032 ಪನ್ವೇಲ್ - ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
20	16107/16108 ತಾಂಬರಂ - ಸಾಂತ್ರಗಾಚಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
21	13065/13066 ಹೌರಾ - ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
22	22587/22588 ಸೀಲ್ದಾ - ಬನಾರಸ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
23	20603/20604 ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ - ನಾಗರಕೋಯಿಲ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
24	15949/15950 ಡಿಬ್ರೂಗಢ - ಗೋಮತಿ ನಗರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
25	16121/16122 ತಾಂಬರಂ - ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
26	16329/16330 ನಾಗರಕೋಯಿಲ್ - ಮಂಗಳೂರು ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
27	17041/17042 ಚರ್ಲಪಲ್ಲಿ - ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಾರ್ತ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ:

ಕ್ರ.ಸಂ	ರೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರು
1	15557/15558 ದರ್ಭಾಂಗ-ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
2	11015/11016 ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕ್ (ಟಿ)-ಸಹರ್ಸಾ ಜಂಕ್ಷನ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
3	15561/15562 ದರ್ಭಾಂಗ-ಗೋಮತಿ ನಗರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
4	15567/15568 ಬಾಪುಧಾಮ್ ಮೋತಿಹಾರಿ-ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
5	22361/22362 ರಾಜೇಂದ್ರ ನಗರ (ಟಿ)-ನವದೆಹಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
6	13435/13436 ಮಾಲ್ಡಾ ಟೌನ್-ಗೋಮತಿ ನಗರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
7	14047/14048 ಸೀತಾಮರ್ಹಿ-ದೆಹಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
8	13697/13698 ಗಯಾ-ದೆಹಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
9	14627/14628 ಸಹರ್ಸಾ-ಛೆಹರ್ಟಾ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
10	16601/16602 ಈರೋಡ್-ಜೋಗ್ಬಾನಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
11	15293/15294 ಮುಜಾಫರ್‌ಪುರ-ಚರ್ಲಪಲ್ಲಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
12	15133/15134 ಛಾಪ್ರಾ-ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
13	19623/19624 ಮದಾರ್-ದರ್ಭಾಂಗ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
14	11031/11032 ಪನ್ವೇಲ್-ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
15	15671/15672 ಕಾಮಾಖ್ಯ-ರೋಹ್ಟಕ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
16	15949/15950 ಡಿಬ್ರೂಗಢ-ಗೋಮತಿನಗರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
17	22587/22588 ಸೀಲ್ದಾ-ಬನಾರಸ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
18	13065/13066 ಹೌರಾ- ಆನಂದ್ ವಿಹಾರ್ (ಟಿ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ:

ಕ್ರ.ಸಂ	ರೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರು
1	13433/13435 ಎಸ್‌ ಎಂ ವಿ ಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಾಲ್ಡಾ ಟೌನ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
2	16601/16602 ಈರೋಡ್-ಜೋಗ್ಬಾನಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
3	19021/19022 ಉಧ್ನಾ-ಬ್ರಹ್ಮಪುರ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
4	16107/16108 ತಾಂಬರಂ-ಸಾಂತ್ರಗಾಚಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
5	20603/20604 ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ-ನಾಗರಕೋಯಿಲ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
6	20609/20610 ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ-ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
7	16597/16598 SMVಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು-ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್
8	17041/17042 ಹೈದರಾಬಾದ್-ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಾರ್ತ್ ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್

ಇದಲ್ಲದೆ, ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳ ಪರಿಚಯವು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ:

• ಆ ವಿಭಾಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
• ಮಾರ್ಗದ ಲಭ್ಯತೆ
• ಅಗತ್ಯವಿರುವ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಲಭ್ಯತೆ
• ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಗಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಲಭ್ಯತೆ
• ರೈಲು ಹಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ
• ಆ ವಿಭಾಗದ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಅಗತ್ಯತೆ

ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ (ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಭರ್ತಿ):

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ರೈಲುಗಳ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಮಾದರಿಯು ವರ್ಷವಿಡೀ ಏಕರೂಪವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಬಳಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2023-24 ರಿಂದ 2025-26 ರ ಅವಧಿಗೆ (ಜನವರಿ-26 ರವರೆಗೆ) ಅಮೃತ್ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳ ಸ್ಲೀಪರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ನಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸರಾಸರಿ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಶೇ.100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೋಗಿಗಳು:

ಕಾಯ್ದಿರಿಸದ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಯಾಣದ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ರೈಲ್ವೆಯು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2024-25 ರೊಂದರಲ್ಲೇ, ವಿವಿಧ ದೂರದ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ 1250 ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ, 2026 ರವರೆಗೆ), ಕಾಯಂ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ 860 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು 17,000 ಎಸಿ ರಹಿತ ಬೋಗಿಗಳ (ಸಾಮಾನ್ಯ/ಸ್ಲೀಪರ್) ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಸಿ ರಹಿತ ಮತ್ತು ಎಸಿ ಬೋಗಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಎಸಿ ರಹಿತ ಬೋಗಿಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು ಶೇ.70 ರಷ್ಟು ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಕೋಷ್ಟಕ 1: ಬೋಗಿಗಳ ವಿತರಣೆ:

ಬೋಗಿಯ ವಿಧ	ಸಂಖ್ಯೆ (ಅಂದಾಜು)	ಶೇಕಡಾವಾರು
ಎಸಿ ರಹಿತ ಬೋಗಿಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಲೀಪರ್)	62,000	70%
ಎಸಿ ಬೋಗಿಗಳು	27,000	30%
ಒಟ್ಟು ಬೋಗಿಗಳು	89,000	100%

ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೋಗಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ/ಕಾಯ್ದಿರಿಸದ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ:

ಕೋಷ್ಟಕ 2: ಸಾಮಾನ್ಯ/ ಕಾಯ್ದಿರಿಸದ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು:

ವರ್ಷ	ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ
2020-21	99 ಕೋಟಿ (ಕೋವಿಡ್ ವರ್ಷ)
2021-22	275 ಕೋಟಿ (ಕೋವಿಡ್ ವರ್ಷ)
2022-23	553 ಕೋಟಿ
2023-24	609 ಕೋಟಿ
2024-25	651 ಕೋಟಿ

ಎಸಿ ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಕೋಷ್ಟಕ 3: ಸೀಟುಗಳ ವಿತರಣೆ:

ಸೀಟುಗಳ ವಿಧ	ಸಂಖ್ಯೆ (ಅಂದಾಜು)	ಶೇಕಡಾವಾರು
ಎಸಿ ರಹಿತ ಸೀಟುಗಳು	54 ಲಕ್ಷ	78%
ಎಸಿ ಸೀಟುಗಳು	15 ಲಕ್ಷ	22%
ಒಟ್ಟು	69 ಲಕ್ಷ	100%

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಾಯ್ದಿರಿಸದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸದ ಎಸಿ ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲುಗಳು/ ಮೆಮು / ಎಮು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇವು ಮೇಲ್/ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾಯ್ದಿರಿಸದ ಬೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿವೆ.

ವಿಶೇಷ ರೈಲುಗಳು:

ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಗಳು, ರಜೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ವಿಶೇಷ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದರಂತೆ, ಬೇಸಿಗೆ/ಚಳಿಗಾಲದ ರಜೆಗಳು, ಹೋಳಿ, ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ಛತ್, ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್, ಶಬರಿಮಲೆ, ಈದ್-ಉಲ್-ಫಿತರ್ ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ರೈಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ವರ್ಷ	ಟ್ರಿಪ್‌ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
2023-24	40,500
2024-25	85,400
2025-26 (ಜನವರಿ, 2026 ರವರೆಗೆ)	70,300

ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಸಿ ರಹಿತ ಸ್ಲೀಪರ್ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಮೇಲ್/ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನೀತಿಯು 22 ಬೋಗಿಗಳ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ 12 ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸ್ಲೀಪರ್ ವರ್ಗದ ಎಸಿ ರಹಿತ ಬೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು 08 ಎಸಿ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೋಗಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ:

ಇದಲ್ಲದೆ, ಬೋಗಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ:

• ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವಿವರವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಿಸಲಾದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೋಚಿಂಗ್ ಡಿಪೋಗಳು/ಟರ್ಮಿನಲ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಗಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬೋಗಿಯ ಒಳಾಂಗಣ, ಹೊರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಶೌಚಾಲಯಗಳ ಉತ್ತಮ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಬೋಗಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಹೌಸ್‌ ಕೀಪಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಫ್' ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು 'ಕ್ಲೀನ್ ಟ್ರೈನ್ ಸ್ಟೇಷನ್' (ಸಿಟಿಎಸ್) ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ವಲಯ ರೈಲ್ವೆಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿಭಾಗಗಳು/ಡಿಪೋಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್‌ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತಪಾಸಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ:

ಶುಚಿತ್ವವು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ರೈಲುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ  ಬೋಗಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬೋಗಿಗಳ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ  ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಓಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು  ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಗುರುತಿಸಲಾದ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ 'ಕ್ಲೀನ್ ಟ್ರೈನ್ ಸ್ಟೇಷನ್' (ಸಿಟಿಎಸ್) ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಜೈವಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಳಿಗಳು/ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ, ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರು ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

 

*****

 

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2238740) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 5