|
રેલવે મંત્રાલય
ભારતીય રેલવેએ દેશભરમાં રેલ કનેક્ટિવિટી મજબૂત કરવા માટે તાજેતરમાં 1,900 કિમીથી વધુના મુખ્ય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્ણ કર્યા
ઉધમપુર–શ્રીનગર–બારામુલ્લા, બૈરાબી–સૈરાંગ, પુણે–મિરાજ–લોન્ડા અને કટની–બીના લાઈનો સહિતના મુખ્ય રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્ણ થયા મુખ્ય રેલ પ્રોજેક્ટ્સના અસરકારક અને ઝડપી અમલીકરણથી મુસાફરોની કનેક્ટિવિટી મજબૂત થઈ છે, માલસામાનની કાર્યક્ષમતા વધી છે અને ભારતની સામાજિક-આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ મળી રહ્યો છે ભારતીય રેલવેએ નેટવર્ક ક્ષમતા વિસ્તારવા માટે છેલ્લા 5 વર્ષમાં ₹2,93,000 કરોડના 308 નવી લાઈન, ગેજ કન્વર્ઝન અને ડબલિંગ પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર કર્યા
પોસ્ટેડ ઓન:
13 MAR 2026 5:27PM by PIB Ahmedabad
છેલ્લા 11 વર્ષો દરમિયાન ભારતીય રેલવે દ્વારા રેલવે નેટવર્કની ક્ષમતા વધારવાનું કામ મોટા પાયે હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. ભારતીય રેલવેમાં નવા ટ્રેકનું કમિશનિંગ/લેઈંગની વિગતો નીચે મુજબ છે:-
|
સમયગાળો
|
નવા ટ્રેક કમિશન કરાયા
|
નવા ટ્રેકનું સરેરાશ કમિશનિંગ
|
|
2009-14
|
7,599 કિમી
|
4.2 કિમી/દિવસ
|
|
2014-25
|
34,428 કિમી
|
8.6 કિમી/દિવસ (2 ગણાથી વધુ)
|
તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલા કેટલાક પ્રોજેક્ટ્સ નીચે મુજબ છે:
|
S. No.
|
પ્રોજેક્ટનું નામ
|
લંબાઈ (કિમીમાં)
|
|
1
|
ઉધમપુર- શ્રીનગર- બારામુલ્લા નવી લાઈન
|
272
|
|
2
|
બૈરાબી - સૈરાંગ નવી લાઈન
|
51
|
|
3
|
દેવબંદ - રૂરકી નવી લાઈન
|
27
|
|
4
|
ચુરુ - રતનગઢ ડબલિંગ
|
43
|
|
5
|
ટોરી-શિવપુર 3જી લાઈન
|
44
|
|
6
|
અરરિયા - ગલગલિયા નવી લાઈન
|
110
|
|
7
|
હિંમતનગર - ખેડબ્રહ્મા ગેજ કન્વર્ઝન
|
55
|
|
8
|
બહરાઈચ- નાનપારા -નેપાલગંજ ગેજ કન્વર્ઝન
|
56
|
|
9
|
ડોમિંગઢ- ગોરખપુર -કુસુમી 3જી લાઈન અને ગોરખપુર -નકાહા ડબલિંગ
|
21
|
|
10
|
વિજાપુર - અંબલિયાસન ગેજ કન્વર્ઝન
|
43
|
|
11
|
પુણે- મિરાજ -લોન્ડા ડબલિંગ
|
467
|
|
12
|
મનમાડ - જલગાંવ 3જી લાઈન
|
160
|
|
13
|
ફેફના –ઇન્દરા- મૌ -શાહગંજ ડબલિંગ
|
150
|
|
14
|
અદરાજ -મોટી -વિજાપુર ગેજ કન્વર્ઝન
|
40
|
|
15
|
કટની -બીના 3જી લાઈન
|
279
|
|
16
|
ગાંધીધામ- આદિપુર ક્વોડ્રુપલિંગ
|
21
|
|
17
|
ખાટુવાસ - નારનૌલ ડબલિંગ
|
24
|
|
18
|
પેનુકોન્ડા- ધર્માવરમ ડબલિંગ
|
42
|
રેલવે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પ્રદેશના સામાજિક-આર્થિક વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- દેશના અન્ય ભાગો સાથે પ્રદેશની વધુ સારી કનેક્ટિવિટી
- માલસામાન અને સેવાઓની ઝડપી અવરજવર
- લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતામાં સુધારો અને પરિવહન ખર્ચમાં ઘટાડો.
- લાઈન ક્ષમતામાં વધારો
- પ્રદેશના લોકો માટે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકોમાં વધારો
- ઓપરેશનલ અવરોધોમાં ઘટાડો
- પ્રવાસન ઉદ્યોગનો વિકાસ અને પ્રદેશમાં ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો.
કોઈપણ રેલવે પ્રોજેક્ટની મંજૂરી ઘણા પરિમાણો/પરિબળો પર આધારિત છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- અપેક્ષિત ટ્રાફિક પ્રોજેક્શન અને સૂચિત રૂટની નફાકારકતા
- પ્રોજેક્ટ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ફર્સ્ટ અને લાસ્ટ માઈલ કનેક્ટિવિટી
- ખૂટતી કડીઓનું જોડાણ અને વધારાનો રૂટ પૂરો પાડવો
- વ્યસ્ત/સેચ્યુરેટેડ લાઈનોનું વિસ્તરણ
- રાજ્ય સરકારો/કેન્દ્રીય મંત્રાલયો/જન પ્રતિનિધિઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી માંગણીઓ,
- રેલવેની પોતાની ઓપરેશનલ જરૂરિયાતો
- સામાજિક-આર્થિક વિચારણાઓ
- ભંડોળની એકંદર ઉપલબ્ધતા
રેલવે પ્રોજેક્ટ/પ્રોજેક્ટ્સની પૂર્ણતા વિવિધ પરિબળો પર આધારિત છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- જમીન સંપાદન
- વન મંજૂરી
- અસરગ્રસ્ત ઉપયોગિતાઓનું સ્થળાંતર
- વિવિધ સત્તાવાળાઓ પાસેથી વૈધાનિક મંજૂરીઓ
- વિસ્તારની ભૌગોલિક અને ટોપોગ્રાફિકલ સ્થિતિ
- પ્રોજેક્ટ સાઇટના વિસ્તારમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ
- પ્રોજેક્ટ સાઇટ માટે વર્ષમાં કામ કરવાના મહિનાઓની સંખ્યા વગેરે.
રેલ પ્રોજેક્ટ્સના અસરકારક અને ઝડપી અમલીકરણ માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા વિવિધ પગલાંઓમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- ભંડોળની ફાળવણીમાં નોંધપાત્ર વધારો.
- ફિલ્ડ લેવલ પર સત્તાઓનું પ્રતિનિધિમંડળ.
- વિવિધ સ્તરે પ્રોજેક્ટની પ્રગતિનું નજીકથી નિરીક્ષણ.
- ઝડપી જમીન સંપાદન, વન અને વન્યજીવ મંજૂરીઓ માટે અને પ્રોજેક્ટ્સને લગતા અન્ય મુદ્દાઓ ઉકેલવા માટે રાજ્ય સરકારો અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે નિયમિત ફોલોઅપ.
છેલ્લા 05 વર્ષ દરમિયાન, ભારતીય રેલવે પર આશરે ₹ 2,93,000 કરોડના 308 પ્રોજેક્ટ્સ (નવી લાઈન, ગેજ કન્વર્ઝન અને ડબલિંગ) મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. આનાથી વધુ ટ્રેનો ચલાવવા માટે રેલવે નેટવર્કની ક્ષમતામાં વધારો થશે.
મંજૂર કરાયેલા કેટલાક મુખ્ય પ્રોજેક્ટ્સ નીચે મુજબ છે:
|
SN
|
પ્રોજેક્ટનું નામ
|
ખર્ચ (₹ કરોડમાં)
|
|
1
|
ચોપાન – ચુનાર ડબલિંગ (102 કિમી)
|
1,553
|
|
2
|
ગુંટુર – બિબિનગર ડબલિંગ (239 કિમી)
|
3,238
|
|
3
|
મુદખેડ – મેડચલ અને મહબૂબનગર – ધોને ડબલિંગ (418 કિમી)
|
5,655
|
|
4
|
સામખિયાલી – ગાંધીધામ ક્વોડ્રુપલિંગ (53 કિમી)
|
1,571
|
|
5
|
મેડતા સિટી – રાસ અને મેડતા રોડ ખાતે બાયપાસ નવી લાઈન (56 કિમી)
|
1,038
|
|
6
|
લુમડિંગ – ફુરકાટિંગ ડબલિંગ (140 કિમી)
|
2,334
|
|
7
|
અજમેર – ચંદેરિયા ડબલિંગ (178 કિમી)
|
1,813
|
|
8
|
મોટુમારી – વિષ્ણુપુરમ RoR સાથે ડબલિંગ (100 કિમી)
|
1,746
|
|
9
|
બિક્રમશિલા – કટારિયા નવી લાઈન ગંગા નદી પર નવા પુલ સાથે (26 કિમી)
|
2,549
|
|
10
|
ગુનુપુર – થેરુબાલી નવી લાઈન (74 કિમી)
|
1,326
|
|
11
|
મલકાનગિરી – પાંડુરંગાપુરમ નવી લાઈન (174 કિમી)
|
4,109
|
|
12
|
બદામપહાડ – કેન્દુઝરગઢ નવી લાઈન (82 કિમી)
|
2,106
|
|
13
|
જુનાગઢ – નબરંગપુર નવી લાઈન (116 કિમી)
|
3,274
|
|
14
|
બુરામારા – ચાકુલિયા નવી લાઈન (60 કિમી)
|
1,639
|
|
15
|
અજંતા ગુફાઓ રેલ કનેક્ટિવિટી (174 કિમી)
|
7,105
|
|
16
|
બાંગ્રીપોસી – ગોરુમહિસાની નવી લાઈન (86 કિમી)
|
2,549
|
|
17
|
ચાંદિલ – અનરા – દામોદર 3જી લાઈન (121 કિમી)
|
2,170
|
|
18
|
બરગઢ રોડ – નવાપારા રોડ નવી લાઈન (138 કિમી)
|
2,926
|
|
19
|
સરડેગા – ભાલુમુડા નવી ડબલ લાઈન (37 કિમી)
|
1,360
|
|
20
|
વારાણસી – પં. દીન દયાલ ઉપાધ્યાય મલ્ટિ-ટ્રેકિંગ ગંગા નદી પર રેલ કમ રોડ બ્રિજ સાથે (15 કિમી)
|
2,642
|
|
21
|
જલગાંવ – મનમાડ 4થી લાઈન (160 કિમી)
|
2,773
|
|
22
|
ભુસાવળ – ખંડવા 3જી અને 4થી લાઈન (131 કિમી)
|
3,514
|
|
23
|
સંબલપુર – જરાપાડા 3જી અને 4થી લાઈન (127 કિમી)
|
3,916
|
|
24
|
ઝારસુગુડા – સાસોન 3જી અને 4થી લાઈન (35 કિમી)
|
1,181
|
|
25
|
ગોંદિયા – બલ્લારશાહ ડબલિંગ (240 કિમી)
|
4,819
|
|
26
|
ખરસિયા – નયા રાયપુર – પરમલકાસા 5મી અને 6મી લાઈન (278 કિમી)
|
8,741
|
|
27
|
વર્ધા – બલ્લારશાહ ક્વોડ્રુપલિંગ (135 કિમી)
|
2,381
|
|
28
|
બલ્લારી – ચિકજાજુર ડબલિંગ (185 કિમી)
|
3,342
|
|
29
|
કોડરમા – બરકાકાના ડબલિંગ (133 કિમી)
|
3,063
|
|
30
|
ઇટારસી – નાગપુર 4થી લાઈન (297 કિમી)
|
5,451
|
|
31
|
ડાંગોઆપોસી – જરોલી 3જી અને 4થી લાઈન (43 કિમી)
|
1,752
|
|
32
|
સિકંદરાબાદ – વાડી 3જી અને 4થી લાઈન (173 કિમી)
|
5,012
|
|
33
|
ફુરકાટિંગ – ન્યુ તિનસુકિયા ડબલિંગ (194 કિમી)
|
3,634
|
|
34
|
બખ્તિયારપુર – રાજગીર – તિલૈયા ડબલિંગ (104 કિમી)
|
2,192
|
|
35
|
ગોંદિયા – દોંગારગઢ 4થી લાઈન (84 કિમી)
|
2,223
|
|
36
|
વર્ધા – ભુસાવળ 3જી અને 4થી લાઈન (314 કિમી)
|
9,197
|
|
37
|
હોસાપેટે – બેલ્લારી ક્વોડ્રુપલિંગ (65 કિમી)
|
2,372
|
|
38
|
કસારા – મનમાડ 3જી અને 4થી લાઈન (131 કિમી)
|
10,154
|
|
39
|
પુનારાખ – કિયુલ 3જી અને 4થી લાઈન (50 કિમી)
|
2,668
|
|
40
|
ગમહારિયા – ચાંદિલ 3જી અને 4થી લાઈન (55 કિમી)
|
1,168
|
|
41
|
સૈંથિયા- પાકુર 4થી લાઈન (81 કિમી)
|
1,569
|
|
42
|
સાંથરાગાચી- ખડગપુર 4થી લાઈન (111 કિમી)
|
2,905
|
|
43
|
નેરગુંડી – બારાંગ અને ખુરદા રોડ – વિઝિયાનગરમ 3જી લાઈન (385 કિમી)
|
5,618
|
|
44
|
સોન નગર – અંદાલ મલ્ટિ ટ્રેકિંગ (375 કિમી)
|
13,606
|
|
45
|
ગોરખપુર કેન્ટ – વાલ્મીકિ નગર ડબલિંગ (96 કિમી)
|
1,270
|
|
46
|
જયપુર – સવાઈ માધોપુર ડબલિંગ (131 કિમી)
|
1,269
|
|
47
|
લુણી – સામદરી – ભીલડી ડબલિંગ (272 કિમી)
|
3,531
|
|
48
|
નરકટિયાગંજ – રક્સૌલ – સીતામઢી – દરભંગા અને સીતામઢી – મુઝફ્ફરપુર ડબલિંગ (256 કિમી)
|
4,553
|
|
49
|
પ્રયાગરાજ (ઈરાદતગંજ) – માણિકપુર 3જી લાઈન (84 કિમી)
|
1,640
|
|
50
|
તિરુપતિ – પાકાલા – કાટપાડી ડબલિંગ (104 કિમી)
|
1,332
|
|
51
|
રતલામ – નાગડા 3જી અને 4થી લાઈન (41 કિમી)
|
1,018
|
|
52
|
આલુઆબારી રોડ – ન્યુ જલપાઈગુડી 3જી અને 4થી લાઈન (57 કિમી)
|
1,786
|
|
53
|
ઔરંગાબાદ (છત્રપતિ સંભાજીનગર) – પરભણી (177 કિમી)
|
2,179
|
|
54
|
ભાગલપુર – દુમકા – રામપુરહાટ ડબલિંગ (177 કિમી)
|
3,169
|
|
55
|
ઇટારસી – બીના 4થી લાઈન (237 કિમી)
|
4,329
|
|
56
|
વડોદરા – રતલામ 3જી અને 4થી લાઈન (259 કિમી)
|
8,885
|
|
57
|
દેવભૂમિ દ્વારકા (ઓખા) – કનાલુસ ડબલિંગ (141 કિમી)
|
1,457
|
|
58
|
બદલાપુર – કરજત 3જી અને 4થી લાઈન (32 કિમી)
|
1,324
|
|
59
|
દિલ્હી – અંબાલા કેન્ટ 3જી અને 4થી લાઈન (194 કિમી)
|
5,983
|
|
60
|
ગોંદિયા – જબલપુર ડબલિંગ (231 કિમી)
|
5,236
|
|
61
|
મનમાડ – ઈન્દોર નવી લાઈન (360 કિમી)
|
18,529
|
|
62
|
એરુપેલામ – અમરાવતી – નામ્બુર નવી લાઈન (57 કિમી)
|
2,245
|
|
63
|
વાધવન પોર્ટ અને નવી પાલઘર સ્ટેશન નવી ડબલ લાઈન (22 કિમી)
|
1,507
|
|
64
|
દેશલપર – હાજીપીર – લુણા અને વાયોર – લખપત નવી લાઈન (145 કિમી)
|
2,526
|
આ માહિતી રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ તથા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજીના કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આજે રાજ્યસભામાં પ્રશ્નોના જવાબમાં આપી હતી.
SM/NP/JD
(રીલીઝ આઈડી: 2239863)
|