ભારતીય રેલવે 14 માર્ચ 2026 ના રોજ પ્રધાનમંત્રીની રાજ્યની મુલાકાત દરમિયાન અનેક મુખ્ય રેલવે પહેલોના ઉદ્ઘાટન અને લોન્ચિંગ સાથે પશ્ચિમ બંગાળમાં કનેક્ટિવિટી, પેસેન્જર સુવિધાઓ અને ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતાને વધુ મજબૂત કરવા માટે તૈયાર છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ આધુનિક રેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા ક્ષમતા વધારવા, પ્રવાસના અનુભવમાં સુધારો કરવા અને પ્રાદેશિક એકીકરણ વધારવા પર રેલવે મંત્રાલયના સતત ફોકસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

મુલાકાતનું મુખ્ય આકર્ષણ પુરુલિયા-આનંદ વિહાર ટર્મિનલ (દિલ્હી) એક્સપ્રેસને લીલી ઝંડી બતાવવાનું રહેશે, જે પશ્ચિમ બંગાળ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર વચ્ચે રેલ કનેક્ટિવિટી મજબૂત કરશે. પશ્ચિમ બંગાળના ઓછા જોડાયેલા જિલ્લાઓમાંના એક એવા પુરુલિયાના રહેવાસીઓ માટે, આ સેવા પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રીય રાજધાની સાથે સીધી રેલ લિંક પ્રદાન કરશે. આ નવું કનેક્શન પૂર્વી ભારત અને ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર જેવા ઉત્તરીય રાજ્યો વચ્ચે વારંવાર મુસાફરી કરતા વિદ્યાર્થીઓ, કામદારો અને પરિવારો સહિતના મુસાફરો માટે મુસાફરીને નોંધપાત્ર રીતે સરળ બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે. બહુવિધ ટ્રેનો બદલવાની જરૂરિયાત અને લાંબા મુસાફરી રૂટ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને, નવી સેવા વધુ સુવિધા, ઓછો મુસાફરી સમય અને રોજગાર તેમજ શૈક્ષણિક તકો સુધી વધુ સારી પહોંચ પ્રદાન કરશે.

અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ પુનઃવિકાસિત છ રેલવે સ્ટેશનોના ઉદ્ઘાટન સાથે રાજ્યમાં પેસેન્જર સુવિધાઓને પણ મોટો વેગ મળશે. કામાખ્યાગુરી, તમલુક, હલ્દિયા, બારાભુમ, અનારા અને સિયુરી સ્ટેશનોને અપગ્રેડ કરેલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સુધારેલી પેસેન્જર સુવિધાઓ સાથે આધુનિક બનાવવામાં આવ્યા છે. પુનઃવિકાસિત સ્ટેશનોમાં ઉન્નત વેઇટિંગ એરિયા, સુધારેલી લાઇટિંગ, ડિજિટલ ઇન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ્સ, બહેતર સર્ક્યુલેશન એરિયા અને લિફ્ટ તેમજ એસ્કેલેટર જેવી સુલભતા સુવિધાઓ છે. આ સુધારાઓનો ઉદ્દેશ્ય મુસાફરો માટે વધુ આરામદાયક, સુલભ અને કાર્યક્ષમ મુસાફરીનું વાતાવરણ ઊભું કરવાનો અને સ્ટેશનના એકંદર અનુભવને વધારવાનો છે.

મુખ્ય કોરિડોર પર રેલ ક્ષમતા મજબૂત કરતા, બેલડા અને દાંતન વચ્ચેની આશરે 16 કિલોમીટર લાંબી ત્રીજી રેલ લાઇન પણ રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવશે. આ વ્યસ્ત સેક્શન પર ત્રીજી લાઇન ઉમેરવાથી લાઇન ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર સુધારો થશે, જે વધુ ટ્રેનો ચલાવવાની મંજૂરી આપશે અને ભીડ ઘટાડવામાં મદદ કરશે. ટ્રેક ક્ષમતામાં વધારો થવાથી પેસેન્જર અને ફ્રેટ (માલવાહક) બંને સેવાઓની સરળ હિલચાલને ટેકો મળશે અને આ રૂટનો ઉપયોગ કરતા મુસાફરો માટે પંચ્યુઆલિટી (સમયપાલન) અને વિશ્વસનીયતામાં સુધારો થશે.

ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને સલામતીમાં વધુ વધારો કરતા, કલાઈકુંડા અને કનિમોહુલી વચ્ચેની ઓટોમેટિક બ્લોક સિગ્નલિંગ (ABS) સિસ્ટમ પણ કાર્યરત કરવામાં આવશે. ઓટોમેટિક બ્લોક સિગ્નલિંગ ટ્રેકને ઓટોમેટેડ સિગ્નલ બ્લોકમાં વિભાજિત કરીને ટ્રેનોને ટૂંકા અંતરે સુરક્ષિત રીતે ચલાવવામાં સક્ષમ બનાવે છે. આ ટેકનોલોજી આધારિત અપગ્રેડ ઉચ્ચ સુરક્ષા માપકો જાળવી રાખીને ટ્રેકના સમાન ટુકડા પર વધુ સંખ્યામાં ટ્રેનો ચલાવવાની મંજૂરી આપશે. મુસાફરો માટે, આનો અર્થ સેવાની આવર્તનમાં સુધારો, વધુ સારા સમયપાલન અને વધુ કાર્યક્ષમ ટ્રેન કામગીરી છે.

આ પહેલો પશ્ચિમ બંગાળમાં રેલવે નેટવર્ક પર થઈ રહેલા વ્યાપક પરિવર્તનનો એક ભાગ છે. 2014 થી, રાજ્યમાં લગભગ 1,400 કિલોમીટર નવી રેલવે લાઈનો નાખવામાં આવી છે, જે રેલ ક્ષમતા અને કનેક્ટિવિટીને નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તૃત કરે છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં સમગ્ર રેલવે નેટવર્કે 100 ટકા ઇલેક્ટ્રિફિકેશન પણ હાંસલ કર્યું છે, જે ઝડપી, સ્વચ્છ અને વધુ ઊર્જા-કાર્યક્ષમ ટ્રેન કામગીરીને સક્ષમ બનાવે છે.

સલામતી અને ઓપરેશનલ સુધારણા પણ મુખ્ય પ્રાથમિકતા રહી છે. લેવલ ક્રોસિંગ દૂર કરવા, ટ્રાફિકના પ્રવાહમાં સુધારો કરવા અને અકસ્માતના જોખમો ઘટાડવા માટે સમગ્ર રાજ્યમાં 500 થી વધુ રેલ ફ્લાયઓવર અને અંડરપાસ બનાવવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, રાજ્યમાં 105 રૂટ કિલોમીટર પર કવચ (Kavach) ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ તૈનાત કરવામાં આવી છે, જ્યારે અન્ય 1,041 રૂટ કિલોમીટર પર કામ ચાલી રહ્યું છે અને કુલ આશરે 3,200 રૂટ કિલોમીટરના કવરેજ માટે મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ પેસેન્જર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પણ મોટા પાયે અપગ્રેડ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં 101 સ્ટેશનોનો આશરે ₹3,600 કરોડના અંદાજિત ખર્ચે પુનઃવિકાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. નવ સ્ટેશનો પહેલેથી જ પૂર્ણ થઈ ગયા છે, જે રેલવે સુવિધાઓના આધુનિકીકરણ અને પ્રવાસીઓને સુધારેલી સુવિધાઓ પૂરી પાડવાના ચાલુ પ્રયાસોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

રાજ્યમાં રેલવે નેટવર્કને વધુ મજબૂત કરવા માટે નોંધપાત્ર રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં હાલમાં નવી લાઈનો, સ્ટેશન પુનઃવિકાસ, સુરક્ષા પહેલ અને ક્ષમતા વધારવાના કામોને આવરી લેતા અંદાજે ₹93,000 કરોડના રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ અમલીકરણના વિવિધ તબક્કા હેઠળ છે. રાજ્ય માટે વાર્ષિક રેલવે બજેટની ફાળવણીમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે 2009-14 દરમિયાન ₹4,380 કરોડથી વધીને 2026-27 માં ₹14,205 કરોડ થઈ છે.

પશ્ચિમ બંગાળ ઉત્તર-પૂર્વને બાકીના દેશ સાથે જોડતા મુખ્ય ટ્રાન્ઝિટ કોરિડોર તરીકે ભારતની રેલવે નેટવર્કમાં વ્યૂહાત્મક ભૂમિકા ભજવે છે. રાજ્યમાંથી પસાર થતા રેલ રૂટ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો અને ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતના મુખ્ય વસ્તી કેન્દ્રો વચ્ચે ફરતા મુસાફરો અને નૂર (માલસામાન) માટે મહત્વપૂર્ણ કડી તરીકે કામ કરે છે. તેથી આ રૂટ પર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ્સ અને ક્ષમતા મજબૂત કરવાથી માત્ર પશ્ચિમ બંગાળને જ નહીં પરંતુ આ કોરિડોર પર નિર્ભર એવા સમગ્ર ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશને પણ ફાયદો થાય છે.

આ પહેલો દ્વારા, ભારતીય રેલવે કનેક્ટિવિટીના વિસ્તરણ, મુસાફરોના અનુભવમાં સુધારો કરવા અને પ્રાદેશિક વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય એકીકરણને ટેકો આપતા વધુ કાર્યક્ષમ અને આધુનિક રેલવે નેટવર્ક બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું જાળવી રાખે છે.

SM/DK/JD