હાઇલાઇટ્સ

પરિચય

કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ ક્ષેત્ર પહેલેથી જ ભારતીય અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ છે, જે રાષ્ટ્રીય આવક, રોજગાર નિર્માણ અને ગ્રામીણ રોજગારમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. આશરે 46.1 ટકા વસ્તી તેમની આજીવિકા માટે કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ પર નિર્ભર છે, તેથી ખેડૂતો માટે નાણાકીય સુરક્ષા અને સંસ્થાકીય ધિરાણની સુલભતા સુનિશ્ચિત કરવી એ સરકારની કેન્દ્રીય નીતિ પ્રાથમિકતા છે. આ સંદર્ભમાં, કૃષિ ધિરાણને મજબૂત બનાવવા માટે ચોક્કસ હસ્તક્ષેપો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC)ના વિસ્તરણ અને આધુનિકીકરણ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સુધારેલા કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (2020) યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ખેડૂતોને ટૂંકા ગાળાની પાક ખેતી, લણણી પછીની કામગીરી, માર્કેટિંગ ખર્ચ, ઘરગથ્થુ વપરાશની જરૂરિયાતો, ખેતી જાળવણી માટે કાર્યકારી મૂડી અને સંલગ્ન અને બિન-ખેતી પ્રવૃત્તિઓ માટે રોકાણ ધિરાણ સહિત વિવિધ કૃષિ જરૂરિયાતો માટે સમયસર અને સચોટ ધિરાણ મળે છે.

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડની ઉત્ક્રાંતિ અને વિશેષતાઓ

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજના 1998માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. તે ખેડૂતોને પાકની ખેતી માટે ટૂંકા ગાળાની સંસ્થાકીય લોનની સરળ અને ઝડપી સુલભતા પૂરી પાડવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી. તે સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે કાર્યકારી મૂડી અને રોકાણ ધિરાણ પૂરું પાડે છે અને લણણી પછીના અને માર્કેટિંગ ખર્ચને આવરી લે છે, જે ખેતીની આવક વધારવા માટે વ્યાપક નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. KCC હેઠળ લોનની પોષણક્ષમતામાં વધુ સુધારો કરવા માટે, સરકારે 2006-07માં કેન્દ્રીય ક્ષેત્ર યોજના તરીકે સુધારેલ વ્યાજ સબસિડી યોજના (MISS) શરૂ કરી હતી. આ યોજના ખેડૂતોને કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) દ્વારા પોષણક્ષમ દરે ધિરાણ મળે તે સુનિશ્ચિત કરે છે. આ યોજના ખેડૂતોને કુદરતી આફતોમાંથી બહાર નીકળવામાં પણ મદદ કરે છે અને સમયસર લોન ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપે છે, જેનાથી એકંદર નાણાકીય તણાવ ઓછો થાય છે. સમય જતાં, તેને સંલગ્ન અને બિન-ખેતી પ્રવૃત્તિઓને આવરી લેવા માટે વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યું, સુધારેલી KCC યોજના (2020) સંકલિત, સિંગલ-વિન્ડો ક્રેડિટ સપોર્ટ પ્રદાન કરે છે.

સુધારેલી KCC સુલભ ઉપાડ, ડિજિટલ ચુકવણી અને એક વખતના દસ્તાવેજીકરણ સાથે RuPay-સક્ષમ કાર્ડ પ્રદાન કરે છે, જે ક્રેડિટ ઍક્સેસને સરળ બનાવે છે. તે કૃષિ, લણણી પછીની, સંલગ્ન અને બિન-ખેતી પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે, અને વ્યાપક પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચવા માટે વાણિજ્યિક, પ્રાદેશિક, ગ્રામીણ અને સહકારી બેંકો દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવે છે.

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડના પાત્ર લાભાર્થીઓ

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજના ખેડૂતોની અનેક શ્રેણીઓને આવરી લે છે જેથી સંસ્થાકીય ધિરાણની સાર્વત્રિક અને સમાન પહોંચને પ્રોત્સાહન મળે. આમાં સામેલ છે:

• વ્યક્તિગત ખેડૂતો અને સંયુક્ત ઉધાર લેનારાઓ જે માલિક-ખેતી કરનારા છે,
• ભાડૂઆત ખેડૂતો, મૌખિક ભાડે લેનારાઓ અને શેરખેતીઓ.
• વધુમાં, આ યોજનામાં સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) અને સંયુક્ત જવાબદારી જૂથો (JLGs)નો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં ભાડૂઆત ખેડૂતો અને શેરખેડૂતો દ્વારા રચાયેલા જૂથોનો સમાવેશ થાય છે,

જેના દ્વારા વિવિધ ખેડૂત સમુદાયોમાં વ્યાપક નાણાકીય સમાવેશ સુનિશ્ચિત થાય છે.

KCC એપ્લિકેશન દ્વારા ખેડૂતોનું ઓનબોર્ડિંગ

ખેડૂતોના જોડાણને સુવ્યવસ્થિત કરવા અને સંસ્થાકીય ધિરાણની પહોંચ સુધારવા માટે, કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ હેઠળ સુવિધાજનક પગલાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.

• એક સરળ એક પાનાનું KCC અરજી ફોર્મ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં મૂળભૂત અરજદારોની વિગતો બેંકોના PM-KISAN રેકોર્ડમાંથી પહેલાથી ભરવામાં આવે છે, અને ખેડૂતોએ જમીનના રેકોર્ડની નકલો અને ઉગાડવામાં આવેલા પાકની માહિતી સબમિટ કરવાની રહેશે.
• આ ફોર્મ રાષ્ટ્રીય અખબારોમાં જાહેરાતો દ્વારા વ્યાપકપણે પ્રસારિત થાય છે અને તમામ અનુસૂચિત વાણિજ્યિક બેંકો (SCB), કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગ (agricoop.gov.in) અને PM-KISAN પોર્ટલ (pmkisan.gov.in) ની વેબસાઇટ્સ પર ડાઉનલોડ કરવા માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે .
• કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સ (CSCs) ને સંબંધિત બેંક શાખાઓમાં અરજીઓ પૂર્ણ કરવા અને ડિજિટલી ટ્રાન્સમિટ કરવામાં મદદ કરવા માટે અધિકૃત કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી આઉટરીચનો વિસ્તાર થાય છે.

કિસાન રિન પોર્ટલ: કેસીસી અમલીકરણનું ડિજિટલ પરિવર્તન

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજનાના અમલીકરણ અને દેખરેખને મજબૂત બનાવવા માટે સરકારે કિસાન રિન પોર્ટલ (KRP) સપ્ટેમ્બર 2023માં એકીકૃત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું જે આને એકીકૃત કરે છે:

• ખેડૂત પ્રોફાઇલ્સ,
• લોન વિતરણ ડેટા,
• વ્યાજ સહાય દાવાઓ, અને
• યોજનાના પ્રદર્શન મેટ્રિક્સ.

ખેડૂતો માટે આ પોર્ટલ ઓછા ખર્ચે સંસ્થાકીય ધિરાણની ઍક્સેસને સરળ બનાવે છે, ડેરી, મરઘાં, મત્સ્યઉદ્યોગ અને મધમાખી ઉછેર જેવી સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓને વિસ્તૃત કરે છે અને બેંકો અને સહકારી સંસ્થાઓ સાથે સીમલેસ ડિજિટલ એકીકરણ દ્વારા ઝડપી લોન પ્રક્રિયાને સક્ષમ બનાવે છે.

બેંકો અને ધિરાણ એજન્સીઓ માટે KRP વ્યાજ સબવેન્શન (IS) અને પ્રોમ્પ્ટ રિપેમેન્ટ ઇન્સેન્ટિવ (PRI) દાવાઓની સ્વચાલિત સબમિશન અને પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે, એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિજિટાઇઝેશન દ્વારા વિલંબ ઘટાડે છે અને દાવાની ચકાસણી અને સમાધાનમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારે છે. એકંદરે, પોર્ટલે કૃષિ ધિરાણ વહીવટમાં કાર્યકારી કાર્યક્ષમતા, દેખરેખ અને પારદર્શિતામાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે .

MISS અને KCC હેઠળ ખેડૂતોને પોષણક્ષમ ધિરાણની પહોંચ વધારવી

2025-26માં ભારત સરકારે કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) ધિરાણ મર્યાદામાં વધારો કર્યો, જેમાં સામેલ છે:

• MISS હેઠળ પાક લોન મર્યાદા, જે 3 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 5 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી છે.

ક્રેડિટ મર્યાદા 2 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 5 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી છે.

• આ 1 જાન્યુઆરી 2025થી અમલમાં આવતા, કોલેટરલ-મુક્ત ક્રેડિટ મર્યાદા પ્રતિ ઉધાર લેનાર રૂ. 1.6 લાખથી વધારીને રૂ. 2 લાખ કરવામાં આવી છે.
• ₹3 લાખ સુધીના ટૂંકા ગાળાના કૃષિ-લોન 7% વ્યાજ પર ઉપલબ્ધ છે, જેમાં સમયસર ચુકવણી માટે વધારાના 3% સબવેન્શનનો સમાવેશ થાય છે, જે અસરકારક દર ઘટાડીને 4% કરે છે.

KCC હેઠળ ક્રેડિટ મર્યાદા અને લોન જોગવાઈઓ

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) હેઠળ, સીમાંત અને બિન-સીમાંત ખેડૂતો માટે ટર્મ લોન અને સંયુક્ત ક્રેડિટ મર્યાદા અલગ રીતે રચાયેલ છે, જેમાં તેમની જમીનનું કદ, રોકાણ ક્ષમતા અને આજીવિકાની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. જ્યારે બિન-સીમાંત ખેડૂતોને લાંબા ગાળાના કૃષિ અને સંબંધિત રોકાણો માટે એસેટ-લિંક્ડ ટર્મ લોન આપવામાં આવે છે, ત્યારે સીમાંત ખેડૂતોને અનુકૂળ અને જરૂરિયાત-આધારિત ક્રેડિટ મર્યાદા પૂરી પાડવામાં આવે છે જે ટૂંકા ગાળાના ઉત્પાદન ધિરાણ, વપરાશ જરૂરિયાતો અને નાના રોકાણ જરૂરિયાતોને એક સંયુક્ત કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ મર્યાદામાં એકીકૃત કરે છે.

સીમાંત ખેડૂતો સિવાયના બધા ખેડૂતો માટે જોગવાઈઓ

સીમાંત ખેડૂતો માટે જોગવાઈઓ

રૂ. 10,000 થી રૂ. 50,000ની અનુકૂળ મર્યાદા મંજૂર કરી શકાય છે. સંયુક્ત કેસીસી મર્યાદા પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે નક્કી કરવાની છે. પાકની પેટર્ન અથવા નાણાકીય ધોરણમાં ફેરફારને કારણે વધુ ધિરાણની જરૂર હોય તેવા કિસ્સાઓમાં, નિર્ધારિત અંદાજ ધોરણો અનુસાર મર્યાદામાં સુધારો કરી શકાય છે. આ મર્યાદા નીચેનાને આવરી લેવા માટે રચાયેલ છે:

• લણણી પછી અને વેરહાઉસ સંબંધિત ક્રેડિટ જરૂરિયાતો,
• નિયમિત ખેતી અને વપરાશ ખર્ચ, અને
• ટૂંકા ગાળાના રોકાણો, જેમાં ખેતીના સાધનોની ખરીદી અથવા સંલગ્ન સાહસની સ્થાપનાનો સમાવેશ થાય છે, જે શાખા મેનેજર દ્વારા મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે અને જમીન મૂલ્યાંકનથી સ્વતંત્ર હોય છે.

KCCનો સ્કેલ અને નાણાકીય પહોંચ

હાલમાં, દેશભરમાં 7.72 કરોડથી વધુ કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) અમલમાં છે, જેમાંથી ₹10.2 લાખ કરોડનું બાકી ધિરાણ બાકી છે. આ દર્શાવે છે કે ખેડૂતોને સંસ્થાકીય ધિરાણની સરળ પહોંચ પૂરી પાડવામાં KCC યોજનાની વ્યાપક પહોંચ અને પોષણક્ષમ, સમયસર ધિરાણ દ્વારા કૃષિ અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવામાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે.

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) પ્લેટફોર્મ હેઠળ કુલ 457 બેંકોને એકીકૃત કરવામાં આવી છે, જેમાં 37 વાણિજ્યિક બેંકો, 46 પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો અને 374 સહકારી બેંકોનો સમાવેશ થાય છે. આ દેશભરના ખેડૂતો માટે વ્યાપક ભૌગોલિક કવરેજ અને સંસ્થાકીય ધિરાણની સાર્વત્રિક પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક અલગ ડિલિવરી આર્કિટેક્ચર દર્શાવે છે. આ સંસ્થાઓમાં, કુલ 1,998.7 લાખ કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવી છે, જેમાંથી 631.5 લાખ વાણિજ્યિક બેંકો દ્વારા, 337.2 લાખ પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો દ્વારા અને 1030.0 લાખ સહકારી બેંકો દ્વારા હતી. આ KCC અમલીકરણમાં મોટી સંસ્થાકીય ભાગીદારી અને ખાસ કરીને પાયાના સ્તરે કૃષિ ધિરાણના પ્રસારમાં સહકારી બેંકોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

2018-19માં ભારત સરકારે માછીમારો અને મત્સ્યપાલકોને તેમની કાર્યકારી મૂડીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) સુવિધાનો વિસ્તાર કર્યો, જેનાથી માછીમારી અને જળચરઉછેર પ્રવૃત્તિઓ માટે સંસ્થાકીય ધિરાણ સમયસર મળી શક્યું. કુલ KCC જારી કરવાની સંખ્યા ટોચ પર પહોંચી, જે વિવિધ કૃષિ પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવા માટે યોજનાની વિસ્તરતી પહોંચને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ તથ્યો અને આંકડાઓ સંલગ્ન કૃષિ પ્રવૃત્તિઓમાં ધિરાણ માંગ પ્રત્યે મજબૂત સંસ્થાકીય પ્રતિભાવ દર્શાવે છે. પશુપાલનમાં, અપવાદરૂપે ઊંચો સ્વીકૃતિ દર, 55.9 લાખ અરજીઓમાંથી 55.08 લાખ વ્યાપક પાત્રતા, અસરકારક તપાસ પદ્ધતિઓ અને ક્ષેત્ર માટે સતત નીતિગત સમર્થનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. 39.22 લાખ અરજીઓને મંજૂરી આપવાથી નોંધપાત્ર ધિરાણ પ્રવાહ સૂચવે છે, જે વાસ્તવિક નાણાકીય સહાયમાં પરિણમે છે.

તેવી જ રીતે, મત્સ્યઉદ્યોગમાં 6.83 લાખ અરજીઓ મળી હતી, જેમાંથી 6.77 લાખ અરજીઓ સ્વીકારવામાં આવી હતી. 4.82 લાખ અરજીઓને મંજૂરી આપવી એ માંગનું ધિરાણ સુલભતામાં અર્થપૂર્ણ રૂપાંતર સૂચવે છે. એકંદરે, આ પરિણામો ઔપચારિક ધિરાણ પ્રણાલીઓમાં સંલગ્ન ક્ષેત્રોના વધતા સંકલન પર ભાર મૂકે છે.

પોષણક્ષમ ધિરાણ અને કૃષિ ઉત્પાદકતામાં વધારો

કાર્યકારી મૂડીની સુલભતા સરળ બનાવીને, કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજના ગુણવત્તાયુક્ત કૃષિ ઇનપુટ્સમાં સમયસર રોકાણને સરળ બનાવી રહી છે, જેનાથી કૃષિ ઉત્પાદકતામાં વધારો અને ઉચ્ચ આવકમાં ફાળો મળી રહ્યો છે.

• પોષણક્ષમ સંસ્થાકીય ધિરાણ: આ યોજના 4% ના અત્યંત રાહત દરે સંસ્થાકીય ધિરાણ ઓફર કરવાનું ચાલુ રાખે છે. આ તેને વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી સસ્તું કૃષિ ધિરાણ સાધનોમાંનું એક બનાવે છે, જે નાના અને સીમાંત ખેડૂતો માટે સરળ સુલભતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
• લવચીક ધિરાણ સુવિધાઓ: KCC 5 વર્ષ સુધીની માન્યતા સાથે ફરતી ધિરાણ સુવિધાઓ પૂરી પાડવાનું ચાલુ રાખે છે, જે ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદન માટે જરૂર મુજબ ભંડોળ ઉપાડવાની મંજૂરી આપે છે.
• જોખમ ઘટાડા સહાય: કુદરતી આફતોથી ઉદ્ભવતા જોખમોને ઘટાડવા માટે 1 વર્ષ સુધી વ્યાજ લેવામાં આવતું નથી, ગંભીર આફતોના કિસ્સામાં 5 વર્ષ સુધી વધારી શકાય છે.
• જામીન-મુક્ત લોન: ખેડૂતોને જામીન વિના રૂ. 2 લાખ સુધીની લોન મેળવવા સક્ષમ બનાવવી, ઔપચારિક ધિરાણમાં પ્રવેશ અવરોધોને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડવું.
• નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવું: આ ખેડૂતો પાસે આશરે 76 ટકા કૃષિ ધિરાણ ખાતાઓ હોવાથી, આ યોજના ખેડૂત સમુદાયના સૌથી નબળા વર્ગોને સશક્ત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
• ખેતી ઉત્પાદકતામાં વધારો: ખેડૂતોને સુધારેલા બિયારણ, ખાતર અને ખેતીના સાધનોમાં રોકાણ કરવા સક્ષમ બનાવવું, જેનાથી સારી ઉપજ, આવકમાં વધારો અને કૃષિ સ્થિતિસ્થાપકતામાં વધારો થાય છે.

KCCની સુલભતા વધારવા માટે સરકારી પહેલો

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજનાની સુલભતા, કવરેજ અને અસરકારકતા વધારવા માટે શ્રેણીબદ્ધ પગલાં લીધાં છે .

• જાગૃતિ વધારવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોએ ભારતીય રિઝર્વ બેંક, નાબાર્ડ અને બેંકિંગ સંસ્થાઓના સહયોગથી, વ્યાપક માહિતી, શિક્ષણ અને સંદેશાવ્યવહાર (IEC) ઝુંબેશ અને ખેડૂત સંપર્ક કાર્યક્રમો અમલમાં મૂક્યા છે.
• આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન હેઠળ જિલ્લા સ્તરીય સાપ્તાહિક શિબિરો દ્વારા પશુપાલન, ડેરી અને મત્સ્યઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા તમામ લાયક ખેડૂતોને આવરી લેવા માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી KCC સંતૃપ્તિ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.
• વધુમાં, RuPay KCC એ ટૂંકા ગાળાના કૃષિ ધિરાણની સુવિધાજનક સુલભતા પ્રદાન કરી છે અને ડિજિટલ વ્યવહારોને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. તેણે રોકડ અને અનૌપચારિક ધિરાણ સ્ત્રોતો પરની નિર્ભરતા પણ ઘટાડી છે, જેનાથી ખેડૂતો વ્યાજ સહાયતા લાભ મેળવી શકે છે.

સામૂહિક રીતે, આ સરકારી પહેલોએ નાણાકીય સમાવેશને મજબૂત બનાવ્યો છે અને સુરક્ષિત, આંતર-સંચાલિત ચુકવણી માળખાને સક્ષમ કરીને સંસ્થાકીય ધિરાણની ડિલિવરીમાં સુધારો કર્યો છે.

નિષ્કર્ષ

કૃષિ આજીવિકા ટકાવી રાખવા અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રોને મજબૂત બનાવવા માટે પોષણક્ષમ અને સમયસર સંસ્થાકીય ધિરાણની ઉપલબ્ધતા કેન્દ્રસ્થાને છે. કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજનાએ એક વિશ્વસનીય ધિરાણ પદ્ધતિ બનાવીને આ જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરી છે જે એક જ, સુલભ માળખામાં ખેતી, સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ અને લણણી પછીની જરૂરિયાતોને સમર્થન આપે છે. યોજનાનો પ્રગતિશીલ વિકાસ વ્યવહાર-આધારિત ધિરાણથી વધુ સર્વાંગી અભિગમ તરફના પરિવર્તનને પ્રતિબિંબિત કરે છે જે ખેડૂતોના ઉત્પાદન ચક્ર અને આવક પ્રવાહ સાથે ધિરાણ ઉપલબ્ધતાને સંરેખિત કરે છે.

તાજેતરના સુધારાઓ, જેમાં ક્રેડિટ મર્યાદામાં વધારો, સંલગ્ન ક્ષેત્રોમાં વિસ્તૃત કવરેજ અને કિસાન યોજના દ્વારા ડિજિટલ એકીકરણનો સમાવેશ થાય છે. રિન પોર્ટલ દ્વારા, આઉટરીચ, પારદર્શિતા અને શાસનમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. ડેટા-આધારિત દેખરેખને સક્ષમ કરીને, લોન પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવીને અને પારદર્શક દાવાની પતાવટ સુનિશ્ચિત કરીને, આ પગલાંએ કૃષિ ધિરાણ વિતરણની કાર્યકારી કાર્યક્ષમતાને મજબૂત બનાવી છે. વધતા જતા આબોહવા-સંબંધિત અને બજાર જોખમોના સંદર્ભમાં, KCC યોજના નાણાકીય સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવા, ધિરાણના ઔપચારિકરણને પ્રોત્સાહન આપવા અને ટકાઉ કૃષિ વિકાસને ટેકો આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નીતિ સાધન તરીકે સેવા આપે છે, જેનાથી સમાવિષ્ટ ગ્રામીણ વિકાસ અને લાંબા ગાળાની ક્ષેત્રીય સ્થિરતામાં ફાળો મળે છે. સમાવિષ્ટ ગ્રામીણ વિકાસ અને લાંબા ગાળાની કૃષિ સ્થિરતાને આગળ વધારવા માટે તેનું સતત મજબૂતીકરણ આવશ્યક રહેશે.

સંદર્ભ

 

કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગ

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2099696

https://fasalrin.gov.in/

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2132139

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1958531&utm

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=148600

https://financialservices.gov.in/beta/sites/default/files/DFS-Data-Snapshot.pdf

લોકસભા અને રાજ્યસભાના પ્રશ્નો

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU4180_nfJzOf.pdf?source=pqals

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU1365_spXbvr.pdf?source=pqals

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU2500_MY7k37.pdf?source=pqals

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU1588_urrFbf.pdf?source=pqals

https://sansad.in/getFile/annex/267/AS338_apRnsi.pdf?source=pqars

આરબીઆઈ

https://www.rbi.org.in/commonman/english/scripts/Notification.aspx?Id=2311&utm

https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/content/pdfs/10MCKCC040718_AN.pdf

આર્થિક સર્વેક્ષણ

https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/eschapter/echap09.pdf
https://www.indiabudget.gov.in/doc/budget_speech.pdf

PDFમાં જુઓ

 

 

SM/BS/GP/JT

 

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2238058) મુલાકાતી સંખ્યા : 21