કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયે વર્ષ 2025-26 માટે મુખ્ય કૃષિ પાકો (ખરીફ અને રવિ) ના ઉત્પાદનના બીજા આગોતરા અંદાજો જાહેર કર્યા છે. કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી, શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે મુખ્ય કૃષિ પાકો પરના ડેટાને મંજૂરી આપતી વખતે અને જાહેર કરતી વખતે જણાવ્યું હતું કે માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં, કેન્દ્ર સરકાર ખેડૂતોની સમૃદ્ધિ માટે કૃષિ ક્ષેત્રના વિકાસ તરફ સતત કામ કરી રહી છે. પરિણામે, આપણું કૃષિ ક્ષેત્ર સ્થિર પ્રગતિ કરી રહ્યું છે.

રાજ્યો પાસેથી પ્રાપ્ત થયેલ પાક વિસ્તારને રિમોટ સેન્સિંગ, વીકલી ક્રોપ વેધર વોચ ગ્રુપ અને અન્ય એજન્સીઓ પાસેથી મળેલી માહિતી સાથે પ્રમાણિત અને ટ્રાયંગ્યુલેટ કરવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, ઉપજના અંદાજો ક્રોપ કટિંગ એક્સપેરિમેન્ટ્સ (CCEs), અગાઉના ટ્રેન્ડ્સ અને અન્ય અસરકારક પરિબળો પર આધારિત છે. બીજા આગોતરા અંદાજોમાં ખરીફ અને રવિ સીઝનનો સમાવેશ થાય છે, ઉનાળુ સીઝનનો ત્રીજા આગોતરા અંદાજોમાં સમાવેશ કરવામાં આવશે.

આ વખતે અનાજ ઉત્પાદનનું દ્રશ્ય ખૂબ જ મજબૂત અને રેકોર્ડ સ્તરે જણાય છે. વર્ષ 2025–26 માટેના બીજા આગોતરા અંદાજો મુજબ, ખરીફ અનાજ ઉત્પાદન 1741.44 લાખ મેટ્રિક ટન (LMT) અને રવિ અનાજ ઉત્પાદન 1745.13 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે. આ ગયા વર્ષના 1694.60 LMT ના ખરીફ અનાજ ઉત્પાદન અને 1691.66 LMT ના રવિ અનાજ ઉત્પાદનની સરખામણીમાં અનુક્રમે આશરે 46 LMT (2.8%) અને 53 LMT (3.2%) વધારે છે.

ખરીફ ચોખાનું ઉત્પાદન 2024-25 માં 1227.72 LMT ની સરખામણીમાં 1239.28 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે, જે 11.56 LMT નો વધારો દર્શાવે છે. રવિ ચોખાનું ઉત્પાદન 167.20 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે. ઘઉંનું ઉત્પાદન 1202.10 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે, જે પાછલા વર્ષના 1179.45 LMT ના ઉત્પાદનની સરખામણીમાં 22.65 LMT વધારે છે.

શ્રી અન્ન (ખરીફ) નું ઉત્પાદન 123.43 LMT અને શ્રી અન્ન (રવિ) નું ઉત્પાદન 30.98 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે. ખરીફ મકાઈનું ઉત્પાદન રેકોર્ડ 302.47 LMT અને રવિ મકાઈનું ઉત્પાદન રેકોર્ડ 159.03 LMT અંદાજ છે, જેના પરિણામે ન્યુટ્રી/જાડા અનાજમાં પણ મજબૂત વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. ન્યુટ્રી/જાડા અનાજ (ખરીફ) નું ઉત્પાદન 425.89 LMT અને ન્યુટ્રી/જાડા અનાજ (રવિ) નું ઉત્પાદન 213.41 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે.

તુવેર અને ચણાનું ઉત્પાદન અનુક્રમે 34.55 LMT અને 117.92 LMT અને મસૂરનું ઉત્પાદન 17.33 LMT થવાનો અંદાજ છે.

ખરીફ અને રવિ મગફળીનું ઉત્પાદન અનુક્રમે 112.94 લાખ મેટ્રિક ટન અને 7.97 લાખ મેટ્રિક ટન થવાનો અંદાજ છે. ખરીફ મગફળીનું ઉત્પાદન ગયા વર્ષના 104.12 લાખ મેટ્રિક ટન ખરીફ મગફળીના ઉત્પાદનની સરખામણીમાં 8.82 લાખ મેટ્રિક ટન વધારે છે. સોયાબીનનું ઉત્પાદન 127.20 લાખ મેટ્રિક ટન અને સરસવ અને રાઈનું ઉત્પાદન 133.31 લાખ મેટ્રિક ટન થવાનો અંદાજ છે. કપાસનું ઉત્પાદન 290.91 લાખ ગાંસડી (દરેક 170 કિગ્રા) અને શેરડીનું ઉત્પાદન 5001.97 LMT અંદાજવામાં આવ્યું છે.

ખરીફ પાક ઉત્પાદનના અંદાજો તૈયાર કરતી વખતે ક્રોપ કટિંગ એક્સપેરિમેન્ટ્સ (CCEs) આધારિત ઉપજને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી છે. વધુમાં, કેટલાક પાકો જેવા કે તુવેર, શેરડી, એરંડા વગેરેના CCEs હજુ પણ ચાલુ છે. રવિ પાક ઉત્પાદન સરેરાશ ઉપજ પર આધારિત છે અને CCEs પર આધારિત વધુ સારી ઉપજના અંદાજો મળ્યા બાદ ક્રમિક અંદાજોમાં ફેરફારને પાત્ર છે.

વિવિધ પાકો (ખરીફ અને રવિ) ના ઉત્પાદનની વિગતો નીચે મુજબ છે:

· ખરીફ અનાજ – 1741.44 LMT / રવિ અનાજ (ઉનાળુ સિવાય) – 1745.13 LMT

· ખરીફ ચોખા – 1239.28 LMT (રેકોર્ડ); રવિ ચોખા (ઉનાળુ સિવાય) – 167.20 LMT

· ઘઉં – 1202.10 LMT (રેકોર્ડ)

· ખરીફ મકાઈ – 302.47 LMT (રેકોર્ડ); રવિ મકાઈ (ઉનાળુ સિવાય) – 159.03 LMT (રેકોર્ડ)

· ખરીફ શ્રી અન્ન – 123.43 LMT; રવિ શ્રી અન્ન – 30.98 LMT

· તુવેર – 34.55 LMT

· ચણા – 117.92 LMT

· મસૂર – 17.33 LMT

· ખરીફ તેલીબિયાં – 265.33 LMT / રવિ તેલીબિયાં (ઉનાળુ સિવાય) – 144.65 LMT

· ખરીફ મગફળી – 112.94 LMT (રેકોર્ડ); રવિ મગફળી (ઉનાળુ સિવાય) – 7.97 LMT

· સોયાબીન – 127.20 LMT

· રાઈ અને સરસવ – 133.31 LMT (રેકોર્ડ)

· શેરડી – 5001.97 LMT (રેકોર્ડ)

· કપાસ – 290.91 લાખ ગાંસડી (દરેક 170 કિગ્રા)

· શણ– 81.27 લાખ ગાંસડી (દરેક 180 કિગ્રા)

વધુ વિગતવાર માહિતી માટે, કૃપા કરીને સત્તાવાર વેબસાઇટ upag.gov.in ની મુલાકાત લો.

SM/BS/JD