అవయవ మార్పిడి శస్త్రచికిత్స చేసేందుకు ఆసుపత్రులకు అనుమతి ఇచ్చే అధికారం ఆయా రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లోని సంబంధిత అధీకృత సంస్థలకు ఉంటుంది. అవయవ మార్పిడి చేసేందుకు నమోదు చేసుకున్న 804 ఆసుపత్రుల్లో 217 ఆస్పత్రులు 2025 ఏడాదికి జాతీయ రిజిస్ట్రీ పోర్టల్లో వివరాలను నమోదు చేయడంలో విఫలమయ్యాయి. మానవ అవయవాలు, కణజాలాల మార్పిడి చట్టం (టీహెచ్ఓటీఏ) -1994లోని నిబంధనలు, దాని పరిధిలో రూపొందించిన నియమాలు, నియంత్రణల ప్రకారం సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆయా ఆసుపత్రులపై చర్యలు తీసుకోవాలి.

2015 నుంచి జాతీయ అవయవ, కణజాల మార్పిడి సంస్థ రిజిస్ట్రీ పోర్టల్ పని చేస్తోంది. ఈ సంస్థ www.notto.mohfw.gov.in వెబ్‌సైట్ ద్వారా ఆసుపత్రులు, సంస్థలతో సహా అధీకృత వినియోగదారులకు అందుబాటులో ఉంది.

2026 మార్చి 3 నాటికి జాతీయ అవయవ, కణజాల మార్పిడి సంస్థ (ఎన్ఓటీటీవో) జాతీయ రిజిస్ట్రీ పోర్టల్లో ఆసుపత్రులు, అవయవ మార్పిడి కేంద్రాలు అందించిన సమాచారం ప్రకారం.. దేశంలో ప్రధాన అవయవాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారి సంఖ్య 89,839. 2025లో దేశంలో నిర్వహించిన అవయవ మార్పిడి శస్త్ర చికిత్సల సంఖ్య 20,019.

జాతీయ అవయవ మార్పిడి కార్యక్రమం (ఎన్‌ఓటీపీ)ని భారత ప్రభుత్వం అమలు చేస్తోంది. దేశంలో అవయవ మార్పిడికి సంబంధించిన మౌలిక వసతులను, సంబంధిత సేవలను మెరుగుపరచడం, అవయవ దానంపై అవగాహనను పెంపొందించడమే ఈ కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం లక్ష్యం. ఈ కార్యక్రమం పరిధిలో ఉత్తర ప్రాంతం (కేంద్రపాలిత ప్రాంతం లదాఖ్ మినహా), తూర్పు ప్రాంతం, ఈశాన్య ప్రాంతం (మణిపూర్, నాగాలాండ్ మినహా)లోని రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ప్రాంతీయ అవయవ, కణజాల మార్పిడి సంస్థలు (ఆర్వోటీటీవోలు), రాష్ట్ర అవయవ, కణజాల మార్పిడి సంస్థలు (ఎస్ఓటీటీవోలు) ఏర్పాటయ్యాయి.

రాజ్యసభలో అడిగిన ఓ ప్రశ్నకు బదులుగా ఈ సమాచారాన్ని కేంద్ర ఆరోగ్యం, కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ ప్రతాప్ రావ్ జాదవ్ లిఖితపూర్వకంగా అందించారు.

***