અંગ પ્રત્યારોપણ કરવા માટેની હોસ્પિટલોની નોંધણી સંબંધિત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના યોગ્ય સત્તાધિકારી દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવે છે જ્યાં હોસ્પિટલ સ્થિત છે. અંગ પ્રત્યારોપણ કરતી 804 નોંધાયેલ હોસ્પિટલો સામે, 217 હોસ્પિટલો વર્ષ 2025 દરમિયાન રાષ્ટ્રીય રજિસ્ટ્રી પોર્ટલ પર ડેટા રિપોર્ટ કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ. માનવ અંગો અને પેશીઓ પ્રત્યારોપણ અધિનિયમ (THOTA), 1994 અને તેના હેઠળ રચાયેલ નિયમોની જોગવાઈઓ અનુસાર, આવી હોસ્પિટલો સામે નિયમનકારી કાર્યવાહી સંબંધિત રાજ્ય સરકારો દ્વારા કરવામાં આવે છે.

નેશનલ ઓર્ગન એન્ડ ટીશ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ રજિસ્ટ્રી પોર્ટલ 2015 થી કાર્યરત છે અને હોસ્પિટલો અને સંસ્થાઓ સહિત અધિકૃત વપરાશકર્તાઓ માટે નેશનલ ઓર્ગન એન્ડ ટીશ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (www.notto.mohfw.gov.in)ની વેબસાઇટ દ્વારા સુલભ છે.

03 માર્ચ, 2026 ના રોજ, નેશનલ ઓર્ગન એન્ડ ટીશ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (NOTTO) ના નેશનલ રજિસ્ટ્રી પોર્ટલ પર હોસ્પિટલો અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કેન્દ્રો દ્વારા અહેવાલ કરાયેલા ડેટા અનુસાર, દેશમાં મુખ્ય અંગો માટે રાહ જોવાની સૂચિ 89,839 છે. વર્ષ 2025 દરમિયાન, દેશમાં કરવામાં આવેલા અંગ પ્રત્યારોપણની સંખ્યા 20,019 હતી.

ભારત સરકાર નેશનલ ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પ્રોગ્રામ (NOTP) અમલમાં મૂકી રહી છે, જે એક કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના છે જેનો હેતુ અંગ પ્રત્યારોપણ માટે માળખાગત સુવિધાઓ અને સંબંધિત સેવાઓને વધારવા અને દેશમાં અંગ દાન વિશે જાગૃતિ વધારવાનો છે. આ કાર્યક્રમ હેઠળ, ઉત્તરીય ક્ષેત્ર (લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સિવાય), પૂર્વીય ક્ષેત્ર અને ઉત્તર-પૂર્વીય ક્ષેત્ર (મણિપુર અને નાગાલેન્ડ સિવાય) ના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પ્રાદેશિક અંગ અને ટીશ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સંગઠનો (ROTTOs) અને રાજ્ય અંગ અને ટીશ્યુ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સંગઠનો (SOTTOs) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ રાજ્યમંત્રી શ્રી પ્રતાપરાવ જાધવે આજે રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આ અંગે માહિતી આપી છે.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com