કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે આજે જણાવ્યું હતું કે ભારતના મુક્ત વ્યાપાર કરારો (FTAs) ફાર્માસ્યુટિકલ, સ્વાસ્થ્ય સંભાળ અને તબીબી ટેકનોલોજી ક્ષેત્રો માટે નવી તકો ખોલી રહ્યા છે, જ્યારે દેશને વૈશ્વિક વેપારમાં તેની સ્થિતિ મજબૂત કરવામાં સક્ષમ બનાવી રહ્યા છે.

નવી દિલ્હીમાં “સબકા સાથ સબકા વિકાસ: ફુલફિલિંગ એસ્પિરેશન ઓફ પીપલ” પર બજેટ પછીના વેબિનાર 2026 ને સંબોધિત કરતા, શ્રી ગોયલે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારતે છેલ્લા ત્રણ થી સાડા ત્રણ વર્ષમાં કુલ નવ મુક્ત વ્યાપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેમાંથી પાંચ છેલ્લા 12 મહિનામાં પૂર્ણ થયા છે. પરિણામે, વૈશ્વિક વેપારનો લગભગ બે-તૃતીયાંશ ભાગ હવે ભારત માટે ખુલ્લો છે. તેમણે નોંધ્યું કે આ કરારો ભારતને અન્ય ઘણા દેશોની સરખામણીમાં પ્રાધાન્યપૂર્ણ એક્સેસ પ્રદાન કરે છે, જેમાં નીચા ડ્યુટી અને વિસ્તૃત બજાર તકો છે, જેનાથી વેપાર વધારવા માટે નવા રસ્તાઓ ખુલે છે. તેમના મતે, ફાર્માસ્યુટિકલ અને સ્વાસ્થ્ય સંભાળ ક્ષેત્રોમાં વિશ્વ સાથે ભારતના વેપારનું સ્કેલ હવે પહેલા કરતાં ઘણું મોટું છે.

શ્રી ગોયલે કહ્યું કે મુક્ત વ્યાપાર કરારો માત્ર મોટા ઉદ્યોગો સાથે જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતો, માછીમારો, MSME, નાના ઉદ્યોગો અને વેપારીઓ સાથે પણ જોડાયેલા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ કરારો ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને મેડ-ટેક ક્ષેત્ર જેવા ક્ષેત્રોને લાભ આપે છે જે તબીબી સાધનોનું ઉત્પાદન કરે છે, અને ઇનોવેશન અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં કામ કરતા લોકો માટે નવી વૈશ્વિક તકો પણ ખોલે છે. ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રમાં ભારતની મજબૂત હાજરી પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે કહ્યું કે દેશને “ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ” તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં નાખવામાં આવેલો મજબૂત પાયો ભારતને આગળ વધવામાં અને વૈશ્વિક બજારોમાં નવી તકોને અનલોક કરવામાં મદદ કરશે.

મંત્રીએ પાંચ પ્રાથમિકતાના ક્ષેત્રોની પણ રૂપરેખા આપી હતી, જે તેમના મતે, 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતના વિઝનને પ્રાપ્ત કરવા તરફ અમૃત કાલ દરમિયાન ભારતની સફરને માર્ગદર્શન આપી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે મુક્ત વ્યાપાર કરારોના લાભો ત્યારે જ પ્રાપ્ત થશે જ્યારે વ્યવસાયો અને સંસ્થાઓ તેનો સક્રિયપણે ઉપયોગ કરશે. જ્યારે સરકાર માર્ગો ખોલી શકે છે અને તકો ઊભી કરી શકે છે, ત્યારે વેપાર અને વ્યવસાય આખરે ઉદ્યોગ દ્વારા સંચાલિત હોવા જોઈએ. શ્રી ગોયલે કહ્યું કે ભારતે એક વ્યાપક સ્વાસ્થ્ય સંભાળ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવી જોઈએ જે ઉત્પાદન, ઇનોવેશન, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને હોસ્પિટલોને એકસાથે લાવે. આવી સંકલિત ઇકોસિસ્ટમ દેશને FTAs દ્વારા નિર્મિત તકોનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવા સક્ષમ બનાવશે. તેમણે ઉમેર્યું કે MSME આ પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે, ખાસ કરીને ગુણવત્તા અપગ્રેડેશનમાં. તેમના મતે, ગુણવત્તાના ધોરણો અને પરીક્ષણ સુવિધાઓને મજબૂત કરવાથી એ સુનિશ્ચિત થશે કે ભારતમાંથી નિકાસ થતી પ્રોડક્ટ્સ ‘બ્રાન્ડ ઇન્ડિયા’ છબીને વધારે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે દેશની ક્ષમતાઓને દર્શાવે છે.

શ્રી ગોયલે વધુમાં નોંધ્યું કે ભારત વિશ્વના વિવિધ પ્રદેશો સાથે તેના વેપાર જોડાણને વિસ્તૃત કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ, યુરોપિયન યુનિયન, યુનાઈટેડ કિંગડમ, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ તેમજ ચાર યુરોપિયન ફ્રી ટ્રેડ એસોસિએશન દેશો - સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, નોર્વે, લિક્ટેંસ્ટીન અને આઈસલેન્ડ સહિતની મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓ અને પ્રદેશો સાથે કરારો અથવા ચાલુ વાટાઘાટો છે. ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત અને ઓમાન સાથે પણ કરારો પૂર્ણ થયા છે, જ્યારે ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલના તમામ છ દેશોએ ભારત સાથે કરાર કરવામાં રસ દર્શાવ્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે કેનેડા સાથેની ચર્ચાઓ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, જ્યારે લેટિન અમેરિકામાં મર્કોસુર દેશો અને યુરેશિયન ઇકોનોમિક યુનિયન સાથે પણ વાતચીત આગળ વધી રહી છે.

શ્રી ગોયલે કહ્યું કે ભારત સાથે વેપાર સંબંધો મજબૂત કરવામાં વધતો વૈશ્વિક રસ ભારતની આર્થિક સંભાવનાઓની ઓળખને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે નોંધ્યું કે ભારતીય અર્થતંત્ર, જે હાલમાં આશરે ચાર ટ્રિલિયન ડોલરનું છે, તે આગામી બે થી અઢી દાયકામાં લગભગ ત્રીસ ટ્રિલિયન ડોલર સુધી વધી શકે છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક જોડાણ માટે ઐતિહાસિક તક રજૂ કરે છે.

મંત્રીએ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ ક્ષેત્રને નિકાસ સાથે વધુ મજબૂતીથી જોડવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારતે કેરગિવર્સ અને નર્સ જેવા કુશળ વ્યાવસાયિકોને તાલીમ આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ, જેમની ભારત અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નોંધપાત્ર માંગ છે. કૌશલ્ય વિકાસને મજબૂત કરીને, ભારત એક એવો કાર્યબળ બનાવી શકે છે જે નિકાસને સમર્થન આપે, રેમિટન્સ વધારે અને ભારતીય ઉત્પાદનો અને સેવાઓની વૈશ્વિક હાજરીને સરળ બનાવે.

શ્રી ગોયલે ડિજિટલ હેલ્થ અને ઉભરતી ટેકનોલોજીના મહત્વ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો, અને નોંધ્યું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડિજિટલ હેલ્થ ઇન્ટિગ્રેશનને વૈશ્વિક સ્તરે વધતું ધ્યાન મળી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને આશંકા સાથે ન જોવી જોઈએ પરંતુ તેના બદલે તેને સક્ષમ ટેકનોલોજી તરીકે અપનાવવી જોઈએ. ભારતે, તેમણે નોંધ્યું, અદ્યતન એપ્લાઇડ ટેકનોલોજી અને AI-આધારિત ઉકેલો વિકસાવવા માટેની પ્રતિભા ધરાવે છે. આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ટેલીમેડિસિનને પ્રોત્સાહન આપવા અને ડાયગ્નોસ્ટિક્સ સુધારવા માટે થઈ શકે છે, જે ભારતના 1.4 અબજ લોકો સુધી વધુ સારી સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સેવાઓ પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે.

તેમણે એક વ્યાપક અને સર્વગ્રાહી સંકલિત સ્વાસ્થ્ય સંભાળ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો. મંત્રીના મતે, જો વિવિધ હિતધારકો અલગ-અલગ કામ કરશે તો પ્રગતિ મર્યાદિત રહેશે. તેના બદલે, સરકાર, ઉદ્યોગ, સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સંસ્થાઓ અને ઇનોવેટર્સ વચ્ચેના સંકલિત પ્રયાસો દેશ માટે વધુ લાભ સુનિશ્ચિત કરશે.

શ્રી ગોયલે પરંપરાગત દવાઓમાં વધતા વૈશ્વિક રસ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આયુર્વેદ અને યોગ જેવી પ્રણાલીઓને વિશ્વભરમાં વધુને વધુ માન્યતા મળી રહી છે. તેમણે સંશોધન વિસ્તારવાની, આ પ્રણાલીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રમાણિત કરવાની અને અન્ય દેશો સાથેના સહયોગ દ્વારા તેમને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રોત્સાહન આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

મંત્રીએ કહ્યું કે એક સ્વસ્થ ભારત એ વિકસિત ભારતનો પાયો બનશે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ ક્ષેત્રોમાં સામૂહિક પ્રયાસો ભારતને વૈશ્વિક નેતા તરીકે ઉભરી આવવામાં અને વિકસિત ભારત બનવાનું વિઝન સાકાર કરવામાં મદદ કરશે.

SM/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2237241) મુલાકાતી સંખ્યા : 8