“ભારત આજે નિવારક અને સર્વગ્રાહી સ્વાસ્થ્ય માટે એક વિશાળ વિઝન પર કામ કરી રહ્યું છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, દેશના સ્વાસ્થ્ય માળખાને મજબૂત કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં જિલ્લાઓભરમાં સેંકડો નવી તબીબી કોલેજો ખુલી રહી છે.” આ વાત આજે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ “સબકા સાથ સબકા વિકાસ – લોકોની આકાંક્ષાઓની પૂર્તિ” વિષય પરના બજેટ પછીના વેબિનારમાં તેમના સંબોધન દરમિયાન જણાવી હતી, જેમાં તેમણે વિકસિત ભારત @2047ના વિઝનના ભાગરૂપે ભારતના સ્વાસ્થ્ય સંભાળ તંત્રને મજબૂત કરવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત સર્વગ્રાહી સ્વાસ્થ્ય સંભાળની ભાવના સાથે સુખાકારી, પ્રારંભિક નિદાન અને સુલભ સારવાર પર સતત વધુ ધ્યાન આપી રહ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે તાજેતરના વર્ષોમાં દેશનું સ્વાસ્થ્ય માળખું નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તર્યું છે અને આયુષ્માન ભારત અને આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિર જેવી પહેલો દ્વારા સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ ગામડાઓ સુધી પહોંચી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રયાસોએ દરેક નાગરિક માટે સસ્તું અને સુલભ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સુનિશ્ચિત કરવા માટેનો પાયો મજબૂત કર્યો છે.

પ્રધાનમંત્રીએ ભારતની પરંપરાગત સ્વાસ્થ્ય સંભાળ પ્રણાલીઓને મળતી વૈશ્વિક માન્યતા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે યોગ અને આયુર્વેદ સમગ્ર વિશ્વમાં લોકપ્રિયતા મેળવી રહ્યા છે અને સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી પ્રત્યે વધુ સંકલિત અને સર્વગ્રાહી અભિગમ અપનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

શ્રી મોદીએ ઉભરતી કેર ઇકોનોમી (સંભાળ અર્થતંત્ર) અને પ્રશિક્ષિત સ્વાસ્થ્ય સંભાળ વ્યાવસાયિકો અને કેરગિવર્સની વધતી જતી વૈશ્વિક માંગ પર ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું, “આગામી દાયકામાં, દેશમાં વરિષ્ઠ નાગરિકોની સંખ્યા ઝડપથી વધશે. વધુમાં, આજે પણ, વિશ્વભરના ઘણા દેશો કેરગિવર્સની વિશાળ માંગનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેથી, સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રમાં, લાખો યુવાનો માટે નવી કૌશલ્ય-આધારિત રોજગારીની તકો ઉભરી રહી છે.” તેમણે ભારતની યુવા પેઢીને આ તકો માટે તૈયાર કરવા માટે નવા તાલીમ મોડલ વિકસાવવાની અને કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ વેબિનારમાં ભાગ લેનારા નિષ્ણાતોને સ્વાસ્થ્ય સંભાળ વ્યાવસાયિકોની સ્થાનિક અને વૈશ્વિક બંને માંગને પૂરી કરી શકે તેવી વધુ મજબૂત તાલીમ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સૂચનો શેર કરવા વિનંતી કરી હતી.

સ્વાસ્થ્ય સંભાળમાં ડિજિટલ પરિવર્તનના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, પ્રધાનમંત્રીએ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સેવાઓની સુલભતા સુધારવામાં, ખાસ કરીને દૂરના અને વંચિત વિસ્તારોમાં, ટેલીમેડિસિનની વધતી જતી ભૂમિકાની નોંધ લીધી હતી. ટેલીમેડિસિન સેવાઓના વિસ્તરણમાં થયેલી પ્રગતિને સ્વીકારતા, તેમણે જાગૃતિ વધારવાની અને વપરાશકર્તાના અનુભવને સરળ બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો જેથી વધુ નાગરિકો ડિજિટલ હેલ્થ પ્લેટફોર્મનો લાભ લઈ શકે.

પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નાગરિકોની આકાંક્ષાઓ પૂરી કરવી એ કેન્દ્રીય બજેટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બજેટ પછીના વેબિનારો દરમિયાનની ચર્ચાઓ બજેટમાં જાહેર કરાયેલ સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રની પહેલોના અસરકારક અમલીકરણ માટે એક મજબૂત રોડમેપ બનાવવામાં મદદ કરશે.

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/image00371L3.png

આ પ્રસંગે બોલતા, કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રી શ્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય બજેટ 2026–27 સ્વાસ્થ્ય સંભાળ પ્રણાલીઓને મજબૂત કરવા અને સમગ્ર દેશમાં ગુણવત્તાયુક્ત સેવાઓની સુલભતા વધારવા પર સરકારના સતત ધ્યાનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આધુનિક સ્વાસ્થ્ય સંભાળ માટે એક વ્યાપક અને ટીમ-આધારિત અભિગમની જરૂર છે, જ્યાં ડોકટરો, નર્સ, સંલગ્ન સ્વાસ્થ્ય વ્યાવસાયિકો, ટેકનિશિયન અને થેરાપિસ્ટ અસરકારક દર્દી સંભાળ પૂરી પાડવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે.

શ્રી નડ્ડાએ સંલગ્ન સ્વાસ્થ્ય શિક્ષણ અને તાલીમને વધારીને સંલગ્ન સ્વાસ્થ્ય કાર્યબળને મજબૂત કરવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે નેશનલ કમિશન ફોર એલાઇડ એન્ડ હેલ્થકેર પ્રોફેશન્સ એક્ટ, 2021 અને નેશનલ કમિશન ફોર એલાઇડ એન્ડ હેલ્થકેર પ્રોફેશન્સની સ્થાપનાએ સંલગ્ન અને સ્વાસ્થ્ય સંભાળ વ્યવસાયો માટે એક મજબૂત નિયમનકારી માળખું પૂરું પાડ્યું છે. આ પાયા પર નિર્માણ કરીને, સરકાર ડાયગ્નોસ્ટિક્સ, પુનર્વસન અને જાહેર સ્વાસ્થ્ય સેવાઓને મજબૂત કરવા માટે પ્રાથમિકતાના વિષયોમાં એક લાખ વ્યાવસાયિકોનું કુશળ સંલગ્ન સ્વાસ્થ્ય કાર્યબળ વિકસાવવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.

કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સેવાઓને મજબૂત કરવા પર સરકારના ધ્યાન પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે માહિતી આપી હતી કે ઉન્નત ક્લિનિકલ સંભાળ, તાલીમ અને સંશોધનના વિસ્તરણ માટે ઉત્તર ભારતમાં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેન્ટલ હેલ્થ એન્ડ ન્યુરોસાયન્સિસ (NIMHANS)નું બીજું કેમ્પસ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. વધુમાં, સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયકિયાટ્રી, રાંચી અને લોકપ્રિય ગોપીનાથ બોર્દોલોઈ રિજનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેન્ટલ હેલ્થ, તેઝપુરને પૂર્વીય અને ઉત્તર-પૂર્વીય વિસ્તારોમાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંભાળ સેવાઓને મજબૂત કરવા માટે પ્રાદેશિક સર્વોચ્ચ સંસ્થાઓ તરીકે અપગ્રેડ કરવામાં આવશે.

શ્રી નડ્ડાએ સમગ્ર દેશમાં, ખાસ કરીને જિલ્લા સ્તરે, કટોકટી અને ટ્રોમા કેર સેવાઓને મજબૂત કરવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સુધારેલ માળખાકીય સુવિધાઓ, સંકલિત કટોકટી પ્રતિભાવ પ્રણાલીઓ અને પ્રશિક્ષિત માનવ સંસાધનો સમયસર જીવનરક્ષક સંભાળ સુનિશ્ચિત કરવામાં અને પરિવારો પરનો આર્થિક બોજ ઘટાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ તમામ નિષ્ણાતો, નીતિ નિર્ધારકો અને હિતધારકોનો તેમના મૂલ્યવાન ઇનપુટ્સ માટે આભાર માન્યો હતો અને કેન્દ્રીય બજેટમાં જાહેર કરાયેલ સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રની પહેલોના અસરકારક અમલીકરણને સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્યો, સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગ અને શિક્ષણ જગત વચ્ચે સતત સહયોગ માટે આહવાન કર્યું હતું.

નીતિ આયોગના સભ્ય (સ્વાસ્થ્ય) ડૉ. વિનોદ પોલે સ્વાસ્થ્ય પરના ત્રણ સમાંતર બ્રેકઆઉટ સત્રોની કાર્યવાહીનો સારાંશ આપ્યો હતો, જેનું શીર્ષક “સંલગ્ન સ્વાસ્થ્ય વ્યાવસાયિકોનું વિસ્તરણ”, “1.5 લાખ કેરગિવર્સને તાલીમ” અને ભારતમાં “પાંચ પ્રાદેશિક મેડિકલ હબ”ની સ્થાપના હતું. એક પ્રસ્તુતિ દ્વારા, તેમણે વેબિનારના મુખ્ય ચર્ચાના વિષયોનો સાર અને બજેટના ત્રણ મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો પ્રાપ્ત કરવા માટેની વ્યૂહાત્મક દિશા જણાવી હતી.

આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય સચિવ શ્રીમતી પુણ્ય સલિલા શ્રીવાસ્તવ, કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના અધિક સચિવ ડૉ. વિનોદ કોતવાલ અને કેન્દ્ર સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ ઉપસ્થિત હતા.

SM/IJ/JD