ઇન્ડિયા એઆઈ ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026માં "એઆઈ અને ઓપન નેટવર્ક્સ: ક્રિએટિંગ ઇમ્પેક્ટ એટ સ્કેલ" સત્રમાં એક સ્પષ્ટ પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો: એઆઈનું ભવિષ્ય ફક્ત મોડેલ સફળતાઓ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઓપન નેટવર્ક આર્કિટેક્ચર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે જે નવીનતાને લાખો લોકો સુધી પહોંચવાની મંજૂરી આપે છે. આરોગ્યસંભાળ, કૃષિ, વિજ્ઞાન અને જાહેર સેવા વિતરણના ઉદાહરણોનો ઉપયોગ કરીને, વક્તાઓએ દર્શાવ્યું કે કેવી રીતે ભારતના અભિગમ, સંમતિ-આધારિત ડેટા સિસ્ટમ્સ, ઇન્ટરઓપરેટેબલ પ્લેટફોર્મ અને મુક્ત ભાગીદારીને જોડીને, વસ્તી સ્તરે એઆઈ ડિપ્લોયમેન્ટ માટે પાયો બનાવ્યો છે.

આ સત્રમાં નેટવર્ક્સ ફોર હ્યુમેનિટીના સહ-સ્થાપક અને આશ્રયદાતા નંદન નીલેકણી; બાયોકોન ગ્રુપના અધ્યક્ષ કિરણ મઝુમદાર-શો; વર્લ્ડ બેંક ગ્રુપમાં ડિજિટલ અને એઆઈના ઉપપ્રમુખ સાંગબુ કિમ; વાધવાની એઆઈના સ્થાપક સુનિલ વાધવાની; અને ગૂગલ અને આલ્ફાબેટ ખાતે રિસર્ચ લેબ્સ, ટેકનોલોજી અને સોસાયટીના પ્રમુખ જેમ્સ મનિકા વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચાઓ થઈ હતી. ચર્ચામાં મુક્ત નેટવર્ક્સ અને ડિજિટલ જાહેર માળખાકીય સુવિધાઓ વસ્તીમાં મોટા પાયે એઆઈ ડિપ્લોયમેન્ટને કેવી રીતે સક્ષમ બનાવી શકે છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. સસ્તી કૃષિ સલાહ અને એઆઈ-સક્ષમ ડાયગ્નોસ્ટિક્સથી લઈને પ્રોટીન સંશોધન અને ફ્રન્ટલાઈન સેવા સાધનો સુધી, પેનલે તપાસ કરી કે કેવી રીતે અનુમાન ખર્ચ ઘટાડવા, એજન્ટ-આધારિત ઇન્ટરફેસ દ્વારા વપરાશકર્તા અનુભવને સરળ બનાવવા અને બહુવિધ ભાષાઓની ઍક્સેસને સક્ષમ કરવાથી એઆઈને નિષ્ણાત ક્ષમતામાંથી વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતી ટેકનોલોજીમાં કેવી રીતે રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.

નેટવર્ક્સ ફોર હ્યુમેનિટીના સહ-સ્થાપક અને આશ્રયદાતા નંદન નીલેકણીએ ઉત્પાદક એઆઈ પ્રસારને વેગ આપવા માટે ઓપન નેટવર્ક્સના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. એઆઈને સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતી ટેકનોલોજી તરીકે વર્ણવતા, તેમણે કહ્યું કે વાસ્તવિક પ્રશ્ન એ છે કે, "ઉત્પાદક રીતે લોકો સુધી તેનો ઉપયોગ ફેલાવવાનો સૌથી ઝડપી રસ્તો કયો છે?" UPIના ઓપન આર્કિટેક્ચર સાથે સરખામણી કરતા, તેમણે ભાર મૂક્યો કે "ઓપન નેટવર્ક્સ બહુવિધ કલાકારો અને નવીનતાઓને AIનો ઉપયોગ કરીને ધાર પર એપ્લિકેશન બનાવવાની મંજૂરી આપે છે, એજન્ટોની વાસ્તવિક શક્તિ યુઝર્સ માટે ઘર્ષણ દૂર કરવાની છે."

બાયોકોન ગ્રુપના ચેરપર્સન કિરણ મઝુમદાર શોએ ભારતના ડિજિટલ હેલ્થ સ્ટેક અને એઆઈ કન્વર્જન્સની પરિવર્તનશીલ તક પર પ્રકાશ પાડ્યો. વૈશ્વિક સંદર્ભ મોડેલ બનાવવાની સંભાવના પર જણાવતા, તેમણે કહ્યું કે, "ભારત જે પ્રકારના આરોગ્ય ડેટાને આપણે જોડી રહ્યા છીએ તેની મદદથી એઆઈના ઉપયોગ માટે ઝડપથી વૈશ્વિક સંદર્ભ મોડેલ બનાવી શકે છે. ટકાઉ રીતે વ્યાપકપણે સાર્વત્રિક આરોગ્ય કવરેજ પહોંચાડવાનું છે."

વર્લ્ડ બેંક ગ્રુપના ડિજિટલ અને એઆઈના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ સાંગબુ કિમે દેશોમાં પ્રતિકૃતિ અને સ્કેલેબલ મોડેલ્સની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. વૈશ્વિક અનુકૂલનક્ષમતા પર વાત કરતા, તેમણે કહ્યું કે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ "સરકારો અને દેશોમાં શું પ્રતિકૃતિ કરી શકાય છે, અને આવશ્યક ઘટકો શું છે, ભારત પાસેથી શીખેલા પાઠ પહેલાથી જ ઘણા ક્ષેત્રોમાં લાગુ થઈ રહ્યા છે."

વાધવાણી એઆઈના સ્થાપક સુનિલ વાધવાણીએ સામાજિક ક્ષેત્રમાં સ્કેલેબલ એઆઈ ડિપ્લોયમેન્ટના કરોડરજ્જુ તરીકે ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર મૂક્યો. વ્યવહારિકતા પર જણાવતા, તેમણે કહ્યું, "તમે ડેટા અને ડીપીઆઈ જેવા પાઇપલાઇન્સ વિના સામાજિક ક્ષેત્ર માટે એઆઈનું નિર્માણ કરી શકતા નથી, આવા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિના મોટા પાયે ડિપ્લોયમેન્ટ આજે આપણે જે સ્તરો જોઈ રહ્યા છીએ તે ક્યારેય પહોંચશે નહીં."

રિસર્ચ લેબ્સ, ટેકનોલોજી અને સોસાયટી, ગૂગલ અને આલ્ફાબેટના પ્રમુખ જેમ્સ મનિકાએ ચર્ચાને મોટા વૈશ્વિક નવીનતાના સંદર્ભમાં રાખી, ઍક્સેસના મહત્વ પર ભાર મૂકતા કહ્યું, "એઆઈની ઍક્સેસ દરેક જગ્યાએ લોકો માટે તકો ખોલવા અને નવીનતા ક્ષમતા વધારવા માટે આવશ્યક છે." તેમણે એઆઈ વિકાસની ગતિને "સમસ્યાઓ ઉકેલવા અને લોકોને સશક્ત બનાવવાની એક અસાધારણ તક" તરીકે વર્ણવી.

સત્રનો નિષ્કર્ષ એ રહ્યો કે ઓપન નેટવર્ક અને ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI) સાથે મળીને તે સંસ્થાગત અને ટેક્નોલોજીકલ આધાર પૂરું પાડે છે, જે AI ને પાઇલટથી લઈ મોટા પાયે લાગુ કરવાની તૈયારી માટે જરૂરી છે. લોઅ-કોસ્ટ ઇન્ફરન્સ, બહુભાષી ઍક્સેસ અને પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઈનોવેશન ફ્રેમવર્કને જોડીને, દેશો એવા સિસ્ટમ્સ બનાવી શકે છે જે ન માત્ર ઘરમાં સમાવી શકાય તેવા હોય, પરંતુ વિશ્વભરમાં પુનરાવર્તિત પણ થઈ શકે, અને AI ને એક કેન્દ્રિત લાભની જગ્યાએ એક સહ-વિકાસ ક્ષમતા તરીકે પરિવર્તિત કરે છે.

SM/DK/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com