ઇન્ડિયા AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026 ના ઉદઘાટન સમારોહમાં, કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે 'ન્યુ દિલ્હી ફ્રન્ટિયર AI ઇમ્પેક્ટ કમિટમેન્ટ્સ' ની જાહેરાત કરી હતી, જે સમિટનું એક સીમાચિહ્નરૂપ પરિણામ છે. આ પહેલ અગ્રણી ફ્રન્ટિયર AI કંપનીઓ અને ભારતના સ્થાનિક સંશોધકોને સર્વસમાવેશક અને જવાબદાર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને આગળ વધારવા માટે એકસાથે લાવે છે.

સમિટમાં બોલતા, શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે ભારતની AI વ્યૂહરચના લોકશાહીકરણ, સ્કેલ અને સાર્વભૌમત્વમાં મૂળ ધરાવતી હોવાનું જણાવ્યું હતું. તેમણે AI સ્ટેકના પાંચ સ્તરો - એપ્લિકેશન્સ, મોડલ્સ, કોમ્પ્યુટ, ટેલેન્ટ અને ઊર્જામાં ભારતના વ્યાપક અભિગમની રૂપરેખા આપી હતી, અને આરોગ્ય સંભાળ, કૃષિ, શિક્ષણ અને જાહેર સેવાઓમાં વાસ્તવિક દુનિયામાં તૈનાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

“AI એ એક પાયાની ટેકનોલોજી છે. તે આપણે કેવી રીતે કામ કરીએ છીએ, શીખીએ છીએ અને નિર્ણયો લઈએ છીએ તેમાં પહેલેથી જ પરિવર્તન લાવી રહી છે. આપણા માનનીય પ્રધાનમંત્રી માને છે કે ટેકનોલોજીનું સાચું મૂલ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવામાં રહેલું છે કે તેના ફાયદા સામાન્ય જનતા સુધી પહોંચે. આપણા પ્રધાનમંત્રીનું વિઝન ટેકનોલોજીનું લોકશાહીકરણ કરવાનું, તેને મોટા પાયે તૈનાત કરવાનું અને તેને તમામ માટે સુલભ બનાવવાનું છે. એટલા માટે ભારતમાં અમે AI સ્ટેકના તમામ પાંચ સ્તરો પર કામ કરી રહ્યા છીએ. એકવાર આપણે પ્રામાણિકપણે AI ના ફાયદાઓનો ઉપયોગ કરી લઈએ, પછી આપણે જોખમો ઘટાડવા માટે સામૂહિક ઉકેલો પણ શોધવા જોઈએ. માનવીય સુરક્ષા અને ગરિમાને AI ના કેન્દ્રમાં રાખીને, આપણે દ્રઢ વિશ્વાસ સાથે આગળ વધી શકીએ છીએ. ચાલો આપણે મનુષ્યોનું, મનુષ્યો દ્વારા અને મનુષ્યો માટેનું AI ભવિષ્ય ઘડીએ,” શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે તેમના સંબોધન દરમિયાન કહ્યું હતું.

આ સ્વૈચ્છિક પ્રતિબદ્ધતાઓ એ સુનિશ્ચિત કરવા માટેના સહિયારા વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે કે AI સિસ્ટમ્સનો વિકાસ અને તૈનાત સમાનતા, સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને વાસ્તવિક દુનિયાની જરૂરિયાતો સાથે ખાસ કરીને સમગ્ર ગ્લોબલ સાઉથમાં સુસંગત હોય. સહભાગી સંસ્થાઓમાં ગ્લોબલ ફ્રન્ટિયર AI કંપનીઓની સાથે સર્વમ (Sarvam), ભારતજેન (BharatGen), જ્ઞાની.ai (Gnani.ai) અને સોકેટ (Soket) જેવા ભારત-આધારિત સંશોધકોનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રથમ પ્રતિબદ્ધતા, “Advancing Understanding of Real-World AI Usage” (વાસ્તવિક-દુનિયાના AI વપરાશની સમજને આગળ વધારવી), અનામી અને એકીકૃત આંતરદૃષ્ટિ દ્વારા વાસ્તવિક દુનિયાના AI વપરાશ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. સહભાગી સંસ્થાઓ નોકરીઓ, કૌશલ્યો, ઉત્પાદકતા અને આર્થિક પરિવર્તન પર AI ની અસર અંગે નીતિ નિર્ધારણને સમર્થન આપતા પુરાવા તૈયાર કરવા માટે કામ કરશે. વિવિધ ક્ષેત્રોમાં AI નો કેવી રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે તેનું ડેટા-આધારિત વિશ્લેષણ સક્ષમ કરીને, આ પહેલનો હેતુ સરકારો અને સંસ્થાઓને જાણકાર વ્યૂહરચનાઓ બનાવવામાં મદદ કરવાનો છે જે તકનીકી ફેરફારો સાથે સંકળાયેલા જોખમોને ઘટાડીને મહત્તમ લાભો મેળવી શકે.

બીજી પ્રતિબદ્ધતા, “Strengthening Multilingual and Contextual Evaluations” (બહુભાષી અને સંદર્ભિત મૂલ્યાંકનને મજબૂત બનાવવું), ભાષાઓ, સંસ્કૃતિઓ અને વાસ્તવિક દુનિયાના વપરાશના કિસ્સાઓમાં AI સિસ્ટમ્સની અસરકારકતા સુનિશ્ચિત કરવાના પ્રયત્નો પર કેન્દ્રિત છે. સંસ્થાઓ સરકારો અને સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમ સાથે મળીને ડેટાસેટ્સ, બેન્ચમાર્ક અને કુશળતા વિકસાવવા માટે સહયોગ કરશે જે ઓછું પ્રતિનિધિત્વ ધરાવતી ભાષાઓ અને સાંસ્કૃતિક સંદર્ભોમાં મૂલ્યાંકનને સમર્થન આપે છે. આ પ્રયાસ વિવિધ વસ્તી માટે AI કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરશે અને વૈશ્વિક સ્તરે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા AI અનુભવોની પહોંચને લોકશાહી બનાવવામાં મદદ કરશે, જ્યારે સાધનો અને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓની પસંદગીમાં લવચીકતા જાળવી રાખશે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે AI સમગ્ર માનવતાની સેવા કરે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારો, ઉદ્યોગ અને સંશોધન સમુદાયો વચ્ચે સહયોગી કાર્યવાહી આવશ્યક છે. તેમણે વિશ્વભરમાં જવાબદાર AI વિકાસના પાયા તરીકે આ પ્રતિબદ્ધતાઓને આગળ વધારવામાં જોડાવા માટે સહભાગી સંસ્થાઓના નેતાઓને આમંત્રણ આપ્યું હતું.

SM/IJ/GP/JD