મુખ્ય મુદ્દાઓ કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં ખેલો ઇન્ડિયા મિશનની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે ભારતના રમતગમત ઇકોસિસ્ટમને પરિવર્તિત કરવા માટે લાંબા ગાળાના, પરિણામ-આધારિત માળખા તરફ એક મુખ્ય પગલું છે. ₹4,479.88 કરોડની ફાળવણી સાથે, બજેટમાં યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય માટે અત્યાર સુધીના સૌથી વધુ ભંડોળની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે યુવા અને રમતગમત વિકાસની સતત પ્રાથમિકતા દર્શાવે છે. ₹500 કરોડની રમતગમતના સામાન ઉત્પાદન પહેલ સ્થાનિક ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે, નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે અને રમતગમતને નોકરીઓ, કૌશલ્ય અને આર્થિક વિકાસના પ્રેરક તરીકે સ્થાપિત કરે છે.

પરિચય

વિકસિત ભારત તરફ ભારતની સફરમાં, રમતગમત યુવા વિકાસ, રોજગાર નિર્માણ અને રાષ્ટ્રીય આકાંક્ષાઓના મુખ્ય સ્તંભ તરીકે ઉભરી આવી છે. શિસ્તબદ્ધ, સ્વસ્થ અને કુશળ નાગરિકો બનાવવા માટે રમતગમતની પરિવર્તનશીલ સંભાવનાને ઓળખીને, ભારત સરકારે આ ક્ષેત્ર માટે નીતિ અને સંસ્થાકીય સમર્થનને સતત મજબૂત બનાવ્યું છે.

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 લાંબા ગાળાના રાષ્ટ્રીય ક્ષમતા નિર્માણના માળખામાં રમતગમતને મજબૂત રીતે મૂકીને આ પ્રતિબદ્ધતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

કેન્દ્રીય બજેટ ત્રણ મૂળભૂત કર્તવ્ય (ફરજો) દ્વારા સંચાલિત છે:

• ઉત્પાદકતા અને સ્પર્ધાત્મકતા વધારીને આર્થિક વિકાસને વેગ આપવો અને ટકાવી રાખવો, અને અસ્થિર વૈશ્વિક ગતિશીલતા માટે સ્થિતિસ્થાપકતાનું નિર્માણ કરવું.
• આપણા લોકોની અપેક્ષાઓ પૂરી કરવી અને ભારતની પ્રગતિમાં મજબૂત ભાગીદાર બનવા માટે તેમની ક્ષમતાનું નિર્માણ કરવું.
• ખાતરી કરવી કે દરેક પરિવાર, સમુદાય, પ્રદેશ અને ક્ષેત્રને સંસાધનો, સુવિધાઓ અને સાચી ભાગીદારી માટે તકોની ઍક્સેસ હોય.

કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે તેમના કેન્દ્રીય બજેટ ભાષણમાં કહ્યું:

"રમતગમત ક્ષેત્ર અસંખ્ય રોજગાર, કૌશલ્ય અને નોકરીની તકો પ્રદાન કરે છે. ખેલો ઇન્ડિયા કાર્યક્રમ દ્વારા રમતગમત પ્રતિભાના વ્યવસ્થિત સંવર્ધન પર નિર્માણ કરીને, હું આગામી દાયકામાં રમતગમત ક્ષેત્રને પરિવર્તિત કરવા માટે ખેલો ઇન્ડિયા મિશન શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકું છું."

આ પગલું બજેટમાં દર્શાવેલ બીજા આદેશ સાથે સુસંગત છે. ડેવલપિંગ ઇન્ડિયા યંગ લીડર્સ ડાયલોગ 2026ના નવીન વિચારથી પ્રેરિત, આ અનોખું યુવા-સંચાલિત બજેટ વિશ્વ-સ્તરીય રમતગમત ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે યુવાનોની ઊર્જા અને દ્રષ્ટિનો ઉપયોગ કરે છે.

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27: ખેલો ઇન્ડિયા મિશન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં સરકારે આગામી દાયકામાં રમતગમત ક્ષેત્રને પરિવર્તિત કરવા માટે ખેલો ઇન્ડિયા મિશન શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી. ખેલો ઇન્ડિયા યોજના હેઠળ પહેલેથી જ શરૂ કરાયેલ રમતગમત પ્રતિભાના વ્યવસ્થિત સંવર્ધન પર નિર્માણ કરીને, આ મિશન દેશમાં રમતગમત વિકાસ માટે લાંબા ગાળાના, મિશન-મોડ અભિગમ તરફના પરિવર્તનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

ખેલો ઇન્ડિયા મિશનના પાંચ સ્તંભો

બજેટ ભાષણમાં દર્શાવેલ મુજબ, ખેલો ઇન્ડિયા મિશન આ ચોક્કસ ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે:

આ ધ્યાન કેન્દ્રિત ક્ષેત્રો, એકસાથે લેવામાં આવે તો, તમામ શાખાઓમાં ટકાઉપણું અને સ્કેલ સુનિશ્ચિત કરતી વખતે, પાયાના સ્તરની ભાગીદારીથી લઈને ઉચ્ચ પ્રદર્શન સુધી એક સીમલેસ પાઇપલાઇન બનાવવાનો હેતુ છે.

નોંધપાત્ર નાણાકીય ખર્ચ: રમતગમતના સ્વપ્નને બળ આપવું

2016-17માં શરૂ કરાયેલ, ખેલો ઇન્ડિયા યોજનામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર નાણાકીય વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, જે સમગ્ર ભારતમાં રમતગમતમાં વ્યાપક ભાગીદારી અને ઉચ્ચ પ્રદર્શનને પ્રોત્સાહન આપવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ રમતગમત સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવા અને સમગ્ર દેશમાં ઉચ્ચ પ્રદર્શન પ્રાપ્ત કરવાનો છે.

તે દેશભરમાં રમતગમત ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપે છે, બાળકો અને યુવાનોના વિકાસ, સમુદાય વિકાસ, સામાજિક એકીકરણ, લિંગ સમાનતા, સ્વસ્થ જીવનશૈલી, રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને રમતગમત વિકાસ સાથે જોડાયેલી આર્થિક તકો માટે રમતગમતના સંપૂર્ણ પ્રભાવનો લાભ લે છે.

• 2017-18 થી 2019-20: યોજનાને ફરીથી સુધારવા માટે ₹1,756 કરોડનો ત્રણ વર્ષનો નાણાકીય ખર્ચ મંજૂર કરવામાં આવ્યો.
• 2020-21: એક વર્ષ માટે ₹328.77 કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું.
• 2021-22 થી 2025-26: વધુ પાંચ વર્ષ માટે નાણાકીય ખર્ચ વધારીને ₹3,790.50 કરોડ કરવામાં આવ્યા, જેનાથી વધુ પ્રવૃત્તિઓને ટેકો આપવા અને રમતગમતના માળખાગત સુવિધાઓ સુધારવા માટે ભંડોળમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો.
• 2026-27: 2026-27ના બજેટમાં ખેલો ઇન્ડિયા માટે ₹924.35 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે, જે યોજના લાંબા ગાળાના, પરિણામ-આધારિત અમલીકરણના નવા તબક્કામાં આગળ વધતી હોવાથી સતત નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

રમતગમતના સામાનનું ઉત્પાદન: સ્થાનિક ક્ષમતાનું નિર્માણ

ખેલો ઇન્ડિયા મિશનની સાથે, કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં ₹500 કરોડની ફાળવણી સાથે રમતગમતના સામાનના ઉત્પાદન માટે એક ખાસ પહેલની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ પહેલ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા, સસ્તા રમતગમતના સામાન માટે વૈશ્વિક કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવવાની ભારતની ક્ષમતાને ઓળખે છે.

વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્યો:

• ઘરગથ્થુ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો
• સાધન ડિઝાઇનમાં સંશોધન અને નવીનતાને આગળ ધપાવવી
• રમતગમતના સાધનો માટે સામગ્રી વિજ્ઞાનમાં નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવું
• વૈશ્વિક રમતગમત પુરવઠા શૃંખલામાં ભારતની હાજરીને મજબૂત બનાવવી
• ઉત્પાદન અને સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં રોજગારીની તકોનું સર્જન

યુવા શક્તિ-સંચાલિત અભિગમ

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27ની મુખ્ય વિશેષતા તેનો યુવા-કેન્દ્રિત અભિગમ છે. બજેટના યુવા-કેન્દ્રિત સ્વભાવ પર ભાર મૂકતા, નાણામંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે દરખાસ્તો યુવા જોડાણ પહેલમાંથી ઉદ્ભવતા વિચારો અને અપેક્ષાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ ખાતરી કરે છે કે રમતગમત નીતિઓ યુવા ભારતીયોની આકાંક્ષાઓ, નવી વિચારસરણી અને અનુભવોને પ્રતિબિંબિત કરે છે - જેઓ રમતગમતના ઇકોસિસ્ટમનો લાભ લેશે અને તેને આકાર આપશે. નીતિનિર્માણમાં યુવાનોને સામેલ કરીને, બજેટ તાત્કાલિક, ગતિશીલ અને આ પેઢીની અપેક્ષાઓ સાથે સુસંગત છે.

માય ભારત બજેટ ક્વેસ્ટ 2026: બજેટને સમજવામાં યુવાનોને સામેલ કરવા

યુવા-કેન્દ્રિત અભિગમને મજબૂત બનાવતા, કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ માય ભારત બજેટ ક્વેસ્ટ 2026 શરૂ કર્યું. આ એક રાષ્ટ્રવ્યાપી પહેલ છે જેનો ઉદ્દેશ્ય કેન્દ્રીય બજેટ પ્રત્યે યુવાનોની સમજ વધારવા અને બજેટ નિયમોને સરળ, વધુ સમજી શકાય તેવા અને નાગરિક-કેન્દ્રિત બનાવવાનો છે.

આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય દેશભરની કોલેજો, સંસ્થાઓ અને કોચિંગ સેન્ટરોના યુવાનોને એક માળખાગત અને સહભાગી માળખા દ્વારા સામેલ કરીને કેન્દ્રીય બજેટ 2026 ને નાગરિકોના રોજિંદા જીવન સાથે જોડવાનો છે.

બજેટ ક્વેસ્ટ એ MY Bharat પ્લેટફોર્મ પર બે રાઉન્ડમાં યોજાતી રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધા છે, જે પોર્ટલ પર નોંધાયેલા યુવાનો માટે ખુલ્લી છે:

રાઉન્ડ 1 (ફેબ્રુઆરી 3-17, 2026): કેન્દ્રીય બજેટ 2026 પર એક ઓનલાઈન ક્વિઝ, જેમાં બજેટની જોગવાઈઓ અને તેમની અસર વિશે સહભાગીઓની સમજણનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. દરેક રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના ટોચના પ્રદર્શન કરનારાઓ આગામી રાઉન્ડ માટે લાયક બનશે.

રાઉન્ડ 2 (ફેબ્રુઆરી 17 - માર્ચ 3, 2026): એક નિબંધ-લેખન રાઉન્ડ જેમાં લાયક સહભાગીઓ કેન્દ્રીય બજેટ સંબંધિત આઠ વિષયોના જવાબ આપશે, જે વિકસિત ભારતના વિઝન સાથે જોડાયેલા છે, અને બજેટની જોગવાઈઓ રાષ્ટ્રીય વિકાસને કેવી રીતે અસર કરે છે તેના પર તેમના વિચારો અને વિચારો શેર કરશે.

નિબંધોનું મૂલ્યાંકન 3-10 માર્ચ, 2026 દરમિયાન કરવામાં આવશે અને 10 માર્ચ, 2026ના રોજ રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ મુજબ મેરિટ લિસ્ટ જાહેર કરવામાં આવશે. વિજેતાઓને વિકસિત ભારત બજેટના વિઝન પર પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે વાર્તાલાપ કરવાની તક મળશે.

આકાંક્ષાથી સિદ્ધિ સુધી

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ફક્ત નાણાકીય નિવેદન કરતાં વધુ છે; તે રમતગમતમાં ક્રાંતિ લાવવા માટે યુવા શક્તિ માટે એક રોડમેપ છે. યુવાનોને સશક્ત બનાવવા માટે રમતગમતને મુખ્ય પ્રાથમિકતા આપીને અને ખેલો ઇન્ડિયા મિશનની જાહેરાત કરીને, સરકારે ભવિષ્ય માટે તૈયાર, સમાવિષ્ટ અને ઉચ્ચ પ્રદર્શન કરતી રમતગમત ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટિ કરી છે.

વિઝન સ્પષ્ટ અને સમયસર છે: ભારત 2036 સુધીમાં ટોચના 10 રમતગમત દેશોમાં અને 2047 સુધીમાં ટોચના 5 દેશોમાં સામેલ થશે.

સતત નાણાકીય સહાય, મિશન-મોડ અમલીકરણ અને સર્વગ્રાહી ઇકોસિસ્ટમ અભિગમ સાથે, રમતગમત ક્ષેત્ર રોજગાર સર્જન, રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતના વિઝન સાથે સંલગ્ન, સ્પર્ધાત્મક રમતગમત રાષ્ટ્ર તરીકે ભારતના ઉદભવમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવા માટે તૈયાર છે.

સંદર્ભ

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2026/feb/doc202621775901.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221706&utm_source=chatgpt.com&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221706&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=149107&reg=3&lang=1

https://www.indiabudget.gov.in/doc/eb/sbe102.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2222083&reg=3&lang=1

પીડીએફ ફાઇલ માટે અહીં ક્લિક કરો.

SM/IJ/GP/BS/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2229577) મુલાકાતી સંખ્યા : 8