ಕೇಂದ್ರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇಂದು (ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2026) ನವದೆಹಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು (ಶಿ-ಬೊಕ್ಸ್) ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿ, ಕೇಂದ್ರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಜ್ಯಖಾತೆ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಠಾಕೂರ್, ಶ್ರೀ ಸುಧಾಂಶು ತ್ರಿವೇದಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ರೇಖಾ ಶರ್ಮಾ, ಶ್ರೀಮತಿ ಲವ್ಲಿ ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಶೋಭನಾಬೆನ್ ಮಹೇಂದ್ರಸಿಂಹ ಬರಯ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳ  ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶೇಷ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಯಿತು.

ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು/ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು; ಆಂತರಿಕ ಸಮಿತಿಗಳ (ಐ.ಸಿ) ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಿತಿಗಳ (ಎಲ್‌.ಸಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರು; ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಉದ್ಯಮ ಮುಖಂಡರು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರು ಸಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

ಕೇಂದ್ರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಅನಿಲ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರ ಸ್ವಾಗತ ಭಾಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆನ್‌ ಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಿತಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಶೀ-ಬಾಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಶೇಕಡಾ 42 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 80 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ, ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಇದರ ನಂತರ "ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.

ಉದ್ಘಾಟನಾ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಶಿ-ಬೊಕ್ಸ್ ಲೋಗೋ, ಪೋಶ್ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಅನುಸರಣೆ ಪರಿಶೀಲನಾಪಟ್ಟಿ, ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಶಿ-ಬೊಕ್ಸ್ ನ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಭಾರತ್ ಪೋಶ್ ತರಬೇತಿ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ಶಿ-ಬೊಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಹ ಬೋಧಿಸಿದರು.

ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿ ಅವರು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಯು ಕೇವಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  ಶೀ-ಬಾಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ ನಲ್ಲಿ 1.48 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, 60,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಂತರಿಕ ಸಮಿತಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಶೇ. 23 ರಿಂದ ಶೇ. 42 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು, ಭಾರತವು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ₹ 5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲಿಂಗ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣವು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047 ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಭಾರತವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.

ಅವರ ಸಂದೇಶದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ರಾಜ್ಯಖಾತೆ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಸುರಕ್ಷತೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  2023–24ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಶೇ. 41.7 ಕ್ಕೆ, ಮುದ್ರಾ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸ್ವಾನಿಧಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 44 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು 90 ಲಕ್ಷ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ 10 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ - ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಬಲೀಕರಣ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು  ಹೇಳಿದರು.

ಈ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಾ, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ (ರಾಜ್ಯಸಭೆ) ಶ್ರೀ ಸುಧಾಂಶು ತ್ರಿವೇದಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪೋಶ್ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಶೀ-ಬಾಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ ನಂತಹ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪೋಶ್ ತರಬೇತಿ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿತು.

"ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು" ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನಡೆದ ಸಮಗ್ರ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಸಂಸತ್ತು, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಯು.ಎನ್. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮ (ಐ.ಎಫ್‌.ಸಿ), ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನ ಹಿರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಹಕ್ಕುಗಳ ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಜಾಗತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು.

ಸಮ್ಮೇಳನವು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ 160 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 1,500 ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು 40,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನೇರ ವೆಬ್‌ ಕಾಸ್ಟ್ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.

ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಪೋಶ್  ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು, ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಶಿ-ಬೊಕ್ಸ್ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

******