ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಜ್ಯೋತಿರಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಧಿಯಾ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುಪ್ತಚರ ವೇದಿಕೆಯು ಟೆಲಿಕಾಂ ವಂಚನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ: ಶ್ರೀ ಜ್ಯೋತಿರಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಧಿಯಾ
88 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತ; ಅಪಾಯ ಆಧಾರಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ1,400 ಕೋಟಿ ರೂ.
ಸುಧಾರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ಕರೆಗಳಲ್ಲಿಸುಮಾರು ಶೇ.99 ರಷ್ಟು ಕಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ: ಶ್ರೀ ಸಿಂಧಿಯಾ
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆ ಅಪಾಯ ಸೂಚಕವು ನಾಗರಿಕ ಸಂರಕ್ಷ ಣಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ
ಪ್ರಕಟಣಾ ದಿನಾಂಕ:
12 FEB 2026 4:42PM by PIB Bengaluru
ಕೇಂದ್ರ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಜ್ಯೋತಿರಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಧಿಯಾ ಅವರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುಪ್ತಚರ ವೇದಿಕೆ (ಡಿಐಪಿ) ಮತ್ತು ಡಿಐಪಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸೈಬರ್ / ಟೆಲಿಕಾಂ ವಂಚನೆಗಳ ಕಡಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ / ಟೆಲಿಕಾಂ ವಂಚನೆಗಳ ಕಡಿತ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ವಿವರಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಮುಖ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಡಿಐಪಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಭದ್ರತಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ (ಐ4ಸಿ), ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (ಯುಪಿಐ) ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು, ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು (ಟಿಎಸ್ಪಿ) ಸೇರಿದಂತೆ 1,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಡಿಐಪಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿದುರು ಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಡಿಐಪಿ ಆನ್ಬೋರ್ಡ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
(1) ಎಎಸ್ಟಿಆರ್: ಇದು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಡಿಐಪಿ ಮೂಲಕ ಟಿಎಸ್ಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಅಂತಹ 88 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
(2) ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಕಮಿಂಗ್ ಸ್ಪೂಫೆಡ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (ಸಿಐಒಆರ್): ಇದು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುವ ಭಾರತೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಳಬರುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪೂಫೆಡ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 17.10.2024ರಂದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ, ಸಿಐಒಆರ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ1.35 ಕೋಟಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕರೆ ಲೈನ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಕಲಿ ಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.99ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೇಟ್ ವೇಗಳಲ್ಲಿಇನ್ನೂ ಇಳಿಯುವ ಕರೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
(3) ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಫ್ರಾಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ (ಎಫ್ಆರ್ಐ): ಇದು ಅಪಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಮ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ವಂಚನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಫ್ಆರ್ಐ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರಿಗೆ - ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳು (ಎನ್ಬಿಎಫ್ಸಿಗಳು) ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿತ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಿದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಶಿಷ್ಠಾಚಾರಗಳನ್ನು (ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ವಹಿವಾಟು ವಿಳಂಬಗಳು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ವಹಿವಾಟು ಕುಸಿತ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2025ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಹಿವಾಟು ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಫ್ಆರ್ಐ ಬಳಸಿಕೊಂಡು 1,400 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತದ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.
(4) ಸಂಚಾರ ಸಾಥಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಶಂಕಿತ ಮೋಸದ ಸಂವಹನದ 7.93 ಲಕ್ಷ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 39.53 ಲಕ್ಷ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಡೇಟಾವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಡಿಒಟಿ ಡಿಐಪಿಯಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಫ್ಆರ್ಐ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆಗಳಲ್ಲಿದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
(STARRED-RS-141-120226)
(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2227314)
ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 8