કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પિયુષ ગોયલે આજે મેડટેક (મેડિકલ ટેકનોલોજી) સ્ટાર્ટઅપ્સને સ્થાનિક બજારથી આગળ જોવા, વૈશ્વિક જીડીપીના લગભગ 70%ને આવરી લેતા ભારતના વિસ્તરતા વેપાર કરારોનો લાભ લેવા અને ભારત અને વિશ્વ બંનેની સેવા કરવા માટે સસ્તું સંશોધનો વધારવા વિનંતી કરી હતી.

નવી દિલ્હીમાં ફાઈઝર INDovation સ્ટાર્ટઅપ શોકેસ પ્રોગ્રામને સંબોધતા, મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સસ્તું, સ્કેલેબલ મેડિકલ ટેકનોલોજી ભારતના અંતરિયાળ ભાગો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરી શકે છે અને આફ્રિકા, લેટિન અમેરિકા, મધ્ય એશિયા, દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા અને વિકસિત અર્થતંત્રોમાં વૈશ્વિક બજારોમાં પણ પ્રવેશ મેળવી શકે છે.

તેમણે નોંધ્યું હતું કે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં પૂર્ણ થયેલા નવ મુક્ત વેપાર કરારો (Free Trade Agreements - FTAs) મજબૂત માથાદીઠ આવક ધરાવતા 38 દેશોને આવરી લે છે, અને મોટાભાગના વિકસિત બજારોમાં હવે ભારત સાથે વેપાર વ્યવસ્થા છે. કરારોમાં 27-રાષ્ટ્રોનો EU બ્લોક, ચાર-રાષ્ટ્રોનો EFTA બ્લોક, યુકે (UK), ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે જાપાન અને કોરિયા સાથેના કરારો અગાઉ પૂર્ણ થયા હતા, સાથે જ આસિયાન (ASEAN) રાષ્ટ્રોનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે હવે વૈશ્વિક જીડીપીના 70% સુધી બજારની પહોંચ છે, મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં ભારતીય ઉત્પાદનો માટે ઝીરો ડ્યુટી (શૂન્ય શુલ્ક) છે.

શ્રી ગોયલે કહ્યું કે સ્ટાર્ટઅપ્સે પોતાને સ્થાનિક બજાર પૂરતા મર્યાદિત ન રાખવા જોઈએ અને વૈશ્વિક મેળાઓ અને પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેવો જોઈએ. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે વાણિજ્ય મંત્રાલય પ્રતિનિધિમંડળોને ટેકો આપશે અને 190થી વધુ દેશોમાં ભારતના મિશન સંશોધકોને મદદ કરવા માટે ઉપલબ્ધ છે. તેમણે વિકસિત બજારોમાં પ્રવેશ મેળવવા માટે 100થી વધુ દેશોમાં હાજર વૈશ્વિક કંપનીઓ સાથે સહયોગ કરવા પણ પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

મંત્રીએ હાઈલાઈટ કર્યું હતું કે સસ્તું અને સ્કેલેબલ મેડટેક ઉત્પાદનો 'ઇકોનોમીઝ ઓફ સ્કેલ' (મોટા પાયા પર ઉત્પાદનથી થતા ફાયદા) દ્વારા ખર્ચ ઘટાડી શકે છે અને ગુણવત્તામાં સુધારો કરી શકે છે. કાર્યક્રમમાં હાજર સ્ટાર્ટઅપ્સનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે નોંધ્યું કે ઘણાએ CDSCO મંજૂરીઓ મેળવી લીધી છે અને કેટલાક FDA મંજૂરીઓ મેળવવાના આરે છે, જે તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિસ્તરણ કરવા સક્ષમ બનાવશે.

મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે નવીનતાએ ભારતની રોજિંદી જરૂરિયાતો અને પાયાના સ્તરની અનિવાર્યતાઓને સંબોધિત કરવી જોઈએ. તેમણે સફળતાની ગાથાઓ દર્શાવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો અને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા, ખાનગી ક્ષેત્ર અને મીડિયાને ઉદ્યોગસાહસિકોને પ્રોત્સાહિત કરવા વિનંતી કરી, જેમાં એવા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે જેઓ શરૂઆતમાં સફળ ન થયા હોય.

નિષ્ફળતા એ કલંક નથી પરંતુ સફળતાનું પગથિયું છે તેમ જણાવતા શ્રી ગોયલે અબ્રાહમ લિંકનનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું, જેમણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાષ્ટ્રપતિ બનતા પહેલા શિક્ષણ, વ્યવસાય, કાયદાની પ્રેક્ટિસ અને ચૂંટણીઓમાં વારંવાર નિષ્ફળતાઓનો સામનો કર્યો હતો. તેમણે યુવા સંશોધકોને ખંત રાખવા વિનંતી કરી.

શ્રી ગોયલે વિશાખાપટ્ટનમ નજીક આંધ્ર પ્રદેશ મેડટેક ઝોન (AMTZ)નો ઉલ્લેખ કર્યો અને ઉત્તર ભારતમાં, સંભવિત રીતે રાજસ્થાન અથવા ઉત્તર પ્રદેશમાં અથવા NICDC (નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન) ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ્સમાં આવી સુવિધા સ્થાપવા માટે રસ વ્યક્ત કર્યો, જેમાં તબીબી ઉપકરણો માટે સમર્પિત જમીન અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે કો-વર્કિંગ સ્પેસ હોય. તેમણે એક સર્વગ્રાહી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે નજીકની શાળાઓમાં ટિંકરિંગ લેબ્સ સ્થાપવાનું પણ સૂચન કર્યું હતું.

મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં 2,00,000થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સ નોંધાયેલા છે, જેમાં બીજા ઘણા અનરજિસ્ટર્ડ (બિન-નોંધાયેલ) છે, અને ભારતને વિશ્વસનીય અને ભરોસાપાત્ર વૈશ્વિક ભાગીદાર બનાવવાના લક્ષ્યનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

તેમણે જાહેરાત કરી હતી કે સાત હાલની NIPERsના અપગ્રેડેશનની સાથે વધુ ત્રણ નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ (NIPERs) સ્થાપવામાં આવી રહી છે. પૂર્વ ભારતમાં એક નવી નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ડિઝાઇન (NID) સ્થાપવામાં આવશે, જેમાં રાજ્યો શ્રેષ્ઠ પ્રસ્તાવ આપવા માટે સ્પર્ધા કરશે. તેમણે સૂચવ્યું કે NID પ્રોડક્ટ ડિઝાઇન, વિઝ્યુઅલ અપીલ અને એકંદર ગુણવત્તા સુધારવામાં સ્ટાર્ટઅપ્સને મદદ કરી શકે છે, સંભવતઃ પ્રો બોનો (નિઃશુલ્ક) કાર્યક્રમો દ્વારા.

શ્રી ગોયલે એ વાત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે નકામી અરજીઓને નિરુત્સાહિત કરતી વખતે અસલી નવીનતાને ટેકો આપવા માટે સ્ટાર્ટઅપ્સને IP (બૌદ્ધિક સંપદા) સંબંધિત ફીમાં 80% ડિસ્કાઉન્ટ મળે છે. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે સમર્પિત સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા ટીમ દ્વારા સમર્થિત મંત્રાલયના દરવાજા 24x7 ખુલ્લા છે.

તેમના સંબોધનના અંતે, મંત્રીએ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના સ્વતંત્રતા દિવસના સંદેશને ટાંક્યો: “યુવાનોને, તમારા નવીન વિચારો આગળ લાવો. હું તમારી સાથે ઉભો છું. હું આ સફરમાં તમારો ભાગીદાર બનવા તૈયાર છું.”

ભારત સરકારના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય હેઠળના ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપાર પ્રોત્સાહન વિભાગ (DPIIT)એ Pfizer, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ અને નીતિ આયોગ સાથે મળીને Pfizer INDovation Program 2025ના વિજેતાઓને સન્માનિત કર્યા. આ પહેલ DPIITની વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક અને નવીનતા આધારિત હેલ્થકેર તથા મેડટેક ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

આ સહયોગ હેઠળ 14 ઉચ્ચ ક્ષમતા ધરાવતા ભારતીય હેલ્થટેક સ્ટાર્ટઅપ્સને પ્રત્યેક ₹60 લાખ (કુલ ₹8 કરોડથી વધુ)ની ગ્રાન્ટ સાથે 18 મહિનાનું સુગઠિત ઇન્ક્યુબેશન, ક્લિનિકલ વેલિડેશન, માર્ગદર્શન (મેન્ટરશિપ) અને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં અમલીકરણ માટે સહાય આપવામાં આવી છે. આ પહેલ DPIITના મજબૂત જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (PPP) માધ્યમથી સ્ટાર્ટઅપ્સને નવીનતાથી પ્રભાવ સુધી પહોંચાડવાના સતત પ્રયાસોને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેથી તેઓ લેબથી બજાર સુધીની યાત્રા ઝડપથી પૂર્ણ કરી શકે.

પસંદ થયેલા સ્ટાર્ટઅપ્સ રસીકરણ, બિન-ચેપી રોગો, બ્રેઇન આરોગ્ય, ઓન્કોલોજી તેમજ માતા અને બાળ આરોગ્ય જેવા પ્રાથમિક આરોગ્ય ક્ષેત્રોમાં ક્રાંતિકારી ઉકેલો વિકસાવી રહ્યા છે. જે ભારતની જાહેર આરોગ્ય વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા તેમજ આરોગ્યસેવાની પહોંચ અને સસ્તાઈ સુધારવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

SM/DK/GP/JD