દેશમાં એશિયાટિક સિંહોની વસ્તી 2020માં 674થી વધીને 2025માં 891 થઈ છે. ગુજરાત રાજ્ય પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ, સિંહોની વસ્તીએ નોટિફાઇડ ફોરેસ્ટ વિસ્તારો, રિવર કોરિડોર તેમજ રેવન્યુ વેસ્ટલેન્ડ જેવા નવા વિસ્તારોમાં વસવાટ કર્યો છે. રાજ્યએ વેટરનરી સુવિધાઓ મજબૂત કરીને માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ અને રોગની નબળાઈને સંચાલિત કરવા માટે વિવિધ પગલાં લીધાં છે. આ સંબંધમાં લેવામાં આવેલા મહત્વના પગલાં નીચે મુજબ છે:

(i) સિંહોની ઇકોલોજી, અવકાશી વિતરણ, કોરિડોરનો ઉપયોગ, સેટેલાઇટ વસ્તીની હિલચાલ, મોસમી પેટર્ન, જમીન-ઉપયોગની પસંદગીઓ અને મુખ્ય મેનેજમેન્ટ ઝોન પર વૈજ્ઞાનિક ડેટા જનરેટ કરવા માટે એક વ્યાપક સેટેલાઇટ ટેલિમેટ્રી અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવ્યો છે.

(ii) વિસ્તારમાં વન્ય પ્રાણીઓની હિલચાલ અંગે નજીકની વસ્તીને જાગૃત કરવા માટે વન્ય પ્રાણી મિત્રો અને ટ્રેકર્સને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.

(iii) ગીર અને ગ્રેટર ગીર સિંહ લેન્ડસ્કેપમાં ઘાસના મેદાનોમાં સુધારો અને પુનઃસ્થાપના, શિકારના આધારમાં વધારો અને રહેઠાણમાં સુધારો.

(iv) ગ્રેટર ગીર લેન્ડસ્કેપમાં સેટેલાઇટ વસ્તીનું સંચાલન અને સુરક્ષાનું મજબૂતીકરણ.

(v) મુખ્ય કોરિડોર અને સિંહોના હિલચાલના માર્ગોનું સીમાંકન, રહેઠાણમાં સુધારો અને સુરક્ષા.

(vi) રાત્રે પાકનું રક્ષણ કરવા માટે ખેડૂતોને માંચડા (ઉંચા પ્લેટફોર્મ) ની જોગવાઈ.

(vii) માનવ પ્રભુત્વ ધરાવતા વિસ્તારો તરફ પ્રાણીઓની હિલચાલ ઘટાડવા માટે જળ સંસાધનોમાં વધારો.

(viii) ઇકો-ડેવલપમેન્ટ પ્રવૃત્તિઓ, સમુદાયની ભાગીદારી, પ્રકૃતિ શિક્ષણ શિબિરો અને અન્ય આઉટરીચ કાર્યક્રમો.

(ix) રેલવે ટ્રેકની આસપાસ સિંહોની સુરક્ષા માટે SOP વિકસાવવામાં આવી છે, હોટસ્પોટ વિસ્તારોમાં ટ્રેનોની ગતિ પર નિયંત્રણો અને રેલવે ટ્રેકની આસપાસના વિસ્તારનું મોનિટરિંગ અને પેટ્રોલિંગ.

બરડા વાઈલ્ડલાઈફ સેન્ચ્યુરીને સિંહોની વસ્તી માટે બીજા ઘર તરીકે વિકસાવવામાં આવી છે અને કોરિડોર મેનેજમેન્ટની પહેલોએ પેટા-વસ્તી વચ્ચે સુરક્ષિત હિલચાલની સુવિધા આપી છે, જેથી નવા રહેઠાણોમાં કુદરતી વિસ્તરણ થઈ શકે.

વધુમાં, સિંહોની વસ્તી દ્વારા વસવાટ કરતા નવા વિસ્તારોમાં રહેઠાણ સુધારણાની પહેલ પણ હાથ ધરવામાં આવી છે. રેડિયો ટેલિમેટ્રીનો ઉપયોગ કરીને સિંહોના રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ માટે 2019 માં સાસણ-ગીર ખાતે હાઇ-ટેક મોનિટરિંગ યુનિટની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

આ માહિતી પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન રાજ્ય મંત્રી શ્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહ દ્વારા આજે રાજ્યસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આપવામાં આવી હતી.

SM/BS/GP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2223859) મુલાકાતી સંખ્યા : 49