భారతీయ భాషలపై మూడో అంతర్జాతీయ సదస్సును న్యూఢిల్లీలో భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సీపీ రాధాకృష్ణన్ నేడు ప్రారంభించారు. ఈ సమావేశాన్ని వైశ్విక్ హిందీ పరివార్, అంతర్జాతీయ సహకార పరిషత్, ఇందిరాగాంధీ జాతీయ కళా కేంద్రం, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలోని భారతీయ భాషా విభాగం నిర్వహించాయి.

పండితులు, భాషావేత్తలు, అంతర్జాతీయ ప్రతినిధులను ఉద్దేశించి ఉపరాష్ట్రపతి మాట్లాడుతూ.. భాషను నాగరికతకు మనస్సాక్షిగా అభివర్ణించారు. ఇది తరతరాలుగా సామూహిక స్మృతులను, జ్ఞాన వ్యవస్థలు, విలువలను కలిగి ఉంటుందని అన్నారు. ప్రాచీన శిలాశాసనాలు, తాళపత్ర గ్రంథాల నుంచి నేటి డిజిటల్ లిపిల వరకు..  మానవత్వాన్ని నిర్వచించే తత్వాలు, శాస్త్రాలు, కవిత్వం, నైతిక సంప్రదాయాలను భాషలు సంరక్షిస్తున్నాయని ఆయన తెలిపారు.

చెన్నైలో ఇటీవల జరిగిన సిద్ధ దినోత్సవ వేడుకలలో తాను పాల్గొన్న విషయాన్ని ఉపరాష్ట్రపతి ఈ సందర్భంగా గుర్తు చేసుకున్నారు. అక్కడ భారతదేశపు విస్తారమైన, బహుభాషా జ్ఞాన సంప్రదాయాలకు శాశ్వత సాక్ష్యంగా నిలిచే అనేక తాళపత్ర గ్రంథాలను చూసినట్లు చెప్పారు. ప్రతి భారతీయ భాష కూడా తత్వశాస్త్రం, వైద్యం, విజ్ఞాన శాస్త్రం, పరిపాలన, ఆధ్యాత్మికతకు ఎంతో కృషి చేసిందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

దేశంలోని అనేక భాషలు భారత్‌ను ఎప్పుడూ విభజించలేదని..  బదులుగా అవి ఒక ఉమ్మడి నాగరికత విలువలను, ఉమ్మడి ధర్మాన్ని సంరక్షించి బలోపేతం చేశాయని ఉపరాష్ట్రపతి తెలిపారు.

రాజ్యసభ చైర్మన్‌గా తన తొలి పార్లమెంటు సమావేశాల అనుభవాన్ని పంచుకుంటూ.. ప్రస్తుతం అధిక సంఖ్యలో పార్లమెంటు సభ్యులు మాతృభాషల్లో ప్రసంగిస్తున్నారని ఉపరాష్ట్రపతి తెలిపారు. భారత రాజ్యాంగ అనువాద ప్రతులను ఇటీవల భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము సంతాలి భాషలో విడుదల చేశారని, ఇది భాషా సమ్మిళితత్వానికి, అన్ని భాషలపై ప్రజాస్వామ్య గౌరవాన్ని ప్రతిబింబించే కీలక ప్రయత్నంగా ఆయన అభివర్ణించారు.

భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదో షెడ్యూల్ భాషా వైవిధ్యాన్ని గుర్తించి గౌరవించడం దేశ ప్రాచీన విజ్ఞానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందని ఉపరాష్ట్రపతి పేర్కొన్నారు. జాతీయ సమగ్రత ఏకరూపతపై కాకుండా, పరస్పర గౌరవం మీద ఆధారపడి ఉంటుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ప్రతి పౌరుడు తన సొంత భాషలో భావాలను వ్యక్తపరచగలిగినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం వికసిస్తుందని అన్నారు.

సమకాలీన సవాళ్లను ప్రస్తావిస్తూ.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక స్థానిక భాషలు అంతరించిపోయే దశలో ఉన్నాయని ఉపరాష్ట్రపతి హెచ్చరించారు. పరిశోధనలను, అంతర్జాతీయ విద్యా సహకారాన్ని పెంపొందించడంలో, ప్రాచీన లిపులు, తాళపత్ర గంథ్రాలను ముఖ్యంగా అంతరించిపోతున్న భాషలను సంరక్షించడంలో ఇలాటి భాషా సమావేశాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని ఆయన అన్నారు.

ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలో చేపట్టిన కార్యక్రమాలను ప్రస్తావిస్తూ.. బహుభాషా విద్యను ప్రోత్సహించే జాతీయ విద్యా విధానం 2020ను ఉపరాష్ట్రపతి వివరించారు. భారతీయ భాషల తాళపత్ర గ్రంథాలను సంరక్షించి, వ్యాప్తి చేస్తున్న జ్ఞాన భారతం మిషన్‌ను ఆయన అభినందించారు. జ్ఞానం పవిత్రమైన, దానిని అందరితో పంచుకోవాలనే భారతీయ నమ్మకాన్ని ఇది పునరుద్ఘాటిస్తుందని ఆయన అన్నారు.

భాషా సంరక్షణలో సాంకేతికత ఒక మిత్రుడిగా మారాలని ఉపరాష్ట్రపతి పిలుపునిచ్చారు. భారతీయ భాషలు వర్తమానంలో అభివృద్ధి చెందుతూ, భవిష్యత్తును తీర్చిదిద్దేలా డిజిటల్ ఆర్కైవ్‌లు, కృత్రిమ మేధ ఆధారిత అనువాద సాధనాలు, బహుభాషా వేదికలను ఉపయోగించాలని ఉపరాష్ట్రపతి సూచించారు.

భాషలను సంరక్షించడం ద్వారా దేశం తన నాగరికతలను కాపాడుకుంటుందని ఉపరాష్ట్రపతి తెలిపారు. భాషా వైవిధ్యాన్ని పెంపొందించడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తుందని, ప్రతి భాషను గౌరవించడం ద్వారా మానవత్వపు గౌరవాన్ని కాపాడుతుందని చెబుతూ తన ప్రసంగాన్ని ముగించారు.

ఈ కార్యక్రమంలో  కేంద్ర మాజీ విద్యాశాఖ మంత్రి డాక్టర్ రమేష్ పోఖ్రియాల్ ‘నిశాంక్’, ఇందిరాగాంధీ  జాతీయ కళా కేంద్రం చైర్మన్ శ్రీ రామ్ బహదూర్ రాయ్, అంతర్జాతీయ సహకార మండలి సెక్రటరీ జనరల్ శ్రీ  శ్యామ్ పరాండేతో పాటు దేశ విదేశాల నుంచి వచ్చిన పండితులు, విద్యావేత్తలు, భాషావేత్తలు, పరిశోధకులు,  ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.

***