PIB Headquarters
azadi ka amrit mahotsav

IFFI: ഫ്രെയിമുകളിൽ എഴുതിയ യാത്ര

प्रविष्टि तिथि: 15 NOV 2025 3:59PM by PIB Thiruvananthpuram

പ്രധാന വസ്തുതകൾ

 

* 1952 മുതൽ ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ FIAPF അംഗീകാരമുള്ള ഏക മത്സര ചലച്ചിത്രമേള എന്ന പാരമ്പര്യം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന IFFI 2025 നവംബർ 20 മുതൽ 28 വരെ ഗോവയിൽ നടക്കും.

* ഈ വർഷത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണങ്ങൾക്ക് ജപ്പാൻ (കൺട്രി ഓഫ് ഫോക്കസ്), സ്പെയിൻ (പങ്കാളി രാജ്യം), ഓസ്ട്രേലിയ (സ്പോട്ട്ലൈറ്റ് കൺട്രി) എന്നിവ നേതൃത്വം നൽകും.

* പുനഃസൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ക്ലാസിക്കുകൾ, ശതാബ്ദി ആദരം, ക്യൂറേറ്റഡ് ആഗോള വിഭാഗങ്ങൾ, ആദ്യമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന IFFIESTA, വിപുലീകരിച്ച വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ, അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുന്ന സിനിമ AI ഹാക്കത്തോൺ എന്നിവ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

* 81 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 240 സിനിമകൾ IFFI 2025-ൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് മേളയുടെ വിശാലമായ ആഗോള പങ്കാളിത്തം എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.

 

 

ആമുഖം

1952 മുതൽ, മത്സര ഫീച്ചർ ഫിലിം വിഭാഗത്തിൽ ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഇന്റർനാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഫിലിം പ്രൊഡ്യൂസേഴ്‌സ് അസോസിയേഷൻസ് (FIAPF) അംഗീകാരമുള്ള ഏക മേളയായി ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ (IFFI) നിലകൊള്ളുന്നു, ഇത് ആഗോള സിനിമാ ഭൂപടത്തിലെ അതിന്റെ സ്ഥാനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ മികച്ച സിനിമകളെ ഇന്ത്യൻ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമമായി ആരംഭിച്ച മേള, പതിറ്റാണ്ടുകൾ കൊണ്ട് വിവിധ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ, സിനിമാസ്വാദകർ, ക്രിയേറ്റീവ് പ്രൊഫഷണലുകൾ എന്നിവർക്കുള്ള ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സംഗമ വേദിയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.

ഈ വർഷം നവംബർ 20 മുതൽ 28 വരെയാണ് മേള നടക്കുന്നത്. ഇത് ഗോവയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത് വെച്ച് മറ്റൊരു ചലനാത്മക പതിപ്പിന് ജീവൻ പകരും.

സംസ്കാരങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ മഹത്തായ സിനിമകൾ അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുമെന്ന വിശ്വാസമാണ് IFFIയുടെ കാതൽ. സാംസ്കാരിക സമ്പന്നവും വിദഗ്ധർ ശ്രദ്ധാപൂർവം ക്യൂറേറ്റ് ചെയ്യുന്നതുമായ സിനിമകളുടെ ഒരു വൈവിധ്യമാർന്ന ശേഖരം ഓരോ പതിപ്പും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്നു. ഇത് കലാപരമായ മികവിനുള്ള വിശ്വസ്തമായ ഒരു വേദിയായി മേളയെ നിലനിർത്തുന്നു. കീഴ്വഴക്കങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതും കഥപറച്ചിലിന്റെ വ്യാകരണത്തെ വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായ സൃഷ്ടികൾ അന്താരാഷ്ട്ര സിനിമാ വിഭാഗം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഓരോ വർഷത്തെയും ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ആഗോള ശബ്ദങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള IFFIയുടെ പ്രതിബദ്ധത വീണ്ടും ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുന്നു.

2004-ലാണ് ഗോവ ചലച്ചിത്രമേളയുടെ സ്ഥിരം വേദിയായത്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെൻ്റിൻ്റെ വാർത്താവിതരണ, പ്രക്ഷേപണ മന്ത്രാലയത്തിൻ്റെ നാഷണൽ ഫിലിം ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് കോർപ്പറേഷനും (NFDC), എന്റർടൈൻമെൻ്റ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗോവയും (ESG) സംയുക്തമായാണ് മേള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. തീരദേശ ഗോവയുടെ മനോഹര പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള IFFIയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അതിൻ്റെ എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സാംസ്കാരിക മനോഭാവമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന കലാകാരന്മാരെയും പ്രേക്ഷകരെയും കലാ പാരമ്പര്യങ്ങളെയും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്ന, ഇന്ത്യയുടെ വിശാലമായ ഏക ഭാരതം, ശ്രേഷ്ഠ ഭാരതം എന്ന ആശയത്തെ ഈ മേള പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. വനിതാ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ക്രിയേറ്റീവ് ടീമുകളുടെ വർദ്ധിച്ച പങ്കാളിത്തമായാലും യുവ പ്രൊഫഷണലുകളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സാന്നിധ്യമായാലും ഗോത്രവർഗ്ഗ-തദ്ദേശീയ ആഖ്യാനങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യമായാലും രാജ്യത്തിൻ്റെ ആഴവും വൈവിധ്യവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങൾക്ക് IFFI ഇടം നൽകുന്നു. ഈ ഉൾക്കൊള്ളൽ, സൃഷ്ടിപരമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, സംസ്കാരവും അവസരവും എല്ലാവർക്കും പ്രാപ്യമാക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിബദ്ധതയെയും പ്രതിധ്വനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

IFFI 2025: നവീകരണവും ഉൾക്കൊള്ളലും ഒരു ആഗോള സിനിമാറ്റിക് വിസ്മയവും

ഈ വർഷം, നവംബർ 20 മുതൽ 28 വരെ ഗോവയിൽ നടക്കുന്ന 56-ാമത് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള, IFFIയുടെ വളർന്നു വരുന്ന ആഗോള നിലവാരം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന വിപുലമായ ഒരു പരിപാടിയാണ് അവതരിപ്പിക്കുക. ഈ പതിപ്പ് മേളയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര പങ്കാളിത്തത്തിന് കൂടുതൽ ആഴം നൽകുന്നു. ജപ്പാനെ കൺട്രി ഓഫ് ഫോക്കസായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ, വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലും രൂപങ്ങളിലുമുള്ള ആറ് സമകാലിക ജാപ്പനീസ് സിനിമകളുടെ വിശാലമായ പ്രദർശനം ഒരുക്കുന്നു. സ്പെയിൻ പങ്കാളി രാജ്യമായി ചേരുമ്പോൾ, ഓസ്ട്രേലിയ സ്പോട്ട്ലൈറ്റ് കൺട്രിയായി മേളയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഇവ ഓരോന്നും ക്യൂറേറ്റഡ് പാക്കേജുകൾ, സ്ഥാപനപരമായ സഹകരണങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ എന്നിവ നൽകി ആഗോള സംഭാഷണത്തിന് കൂടുതൽ സമ്പന്നത നൽകുന്നു.

പരിപാടിയുടെ വ്യാപ്തിയും പ്രീമിയറുകളും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും

13 ലോക പ്രീമിയറുകൾ, 5 അന്താരാഷ്ട്ര പ്രീമിയറുകൾ, 44 ഏഷ്യൻ പ്രീമിയറുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ 81 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 240+ സിനിമകളുടെ അസാമാന്യമായ ഒരു നിരയാണ് IFFI 2025 അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. 127 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നായി സമർപ്പിച്ച 2,314 സിനിമകൾ മേളയുടെ വളരുന്ന ആഗോള സ്വാധീനത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

2025-ലെ ബെർലിനാലെയിൽ സിൽവർ ബിയർ ഗ്രാൻഡ് ജൂറി പുരസ്കാരം നേടിയ ബ്രസീലിയൻ ചലച്ചിത്രകാരൻ ഗബ്രിയേൽ മസ്കാറോയുടെ 'ദി ബ്ലൂ ട്രെയിൽ' എന്ന ഉദ്ഘാടന ചിത്രം ധീരമായ കഥപറച്ചിലിനും സിനിമാറ്റിക് അഭിലാഷത്തിനും അനുസൃതമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട ഒരു പതിപ്പിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു.

ഗാലാ പ്രീമിയേഴ്സ് വിഭാഗത്തിൽ 18 ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കും. ഇതിൽ 13 വേൾഡ് പ്രീമിയറുകൾ, 2 ഏഷ്യൻ പ്രീമിയറുകൾ, 1 ഇന്ത്യ പ്രീമിയർ, 2 സ്പെഷ്യൽ പ്രദർശനങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. റെഡ് കാർപെറ്റിൽ പ്രമുഖരായ കലാകാരന്മാരെയും ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരെയും സ്വാഗതം ചെയ്യും.

അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളും പുരസ്കാരങ്ങളും

മൂന്ന് പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ അഞ്ച് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 32 സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കും. ഈ വർഷത്തെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സിനിമകളിൽ ചിലത് ഇന്ത്യൻ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് ആദ്യമായി എത്തിക്കുന്നു.

കാൻ, ബെർലിനാലെ, വെനീസ്, ലൊക്കാർണോ, TIFF, ബുസാൻ, IFFR തുടങ്ങിയ മേളകളിൽ പുരസ്കാരം നേടിയ ചിത്രങ്ങളും IFFI പ്രദർശിപ്പിക്കും, ഇത് മികച്ച സമകാലിക സിനിമകളിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കവാടം എന്ന നിലയിലുള്ള അതിൻ്റെ പങ്ക് ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗങ്ങൾ

ഡോക്യു-മൊണ്ടാഷ്, ഫ്രം ദി ഫെസ്റ്റിവൽസ്, റൈസിംഗ് സ്റ്റാർസ്, മിഷൻ ലൈഫ്, എക്സ്പിരിമെന്റൽ ഫിലിംസ്, റീസ്റ്റോർഡ് ക്ലാസിക്കുകൾ, മകാബ്രെ ഡ്രീംസ്, UNICEF, സിനിമാ ഓഫ് ദി വേൾഡ് എന്നിങ്ങനെ ഒമ്പത് ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗങ്ങൾ ഈ വർഷത്തെ പരിപാടിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര മത്സര വിഭാ​ഗം, മികച്ച നവാഗത സംവിധായകനുള്ള ഫീച്ചർ സിനിമ, ICFT-UNESCO ഗാന്ധി മെഡൽ എന്നിവയുൾപ്പെടെ 15 മത്സര വിഭാഗങ്ങളും ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗങ്ങളും IFFI അവതരിപ്പിക്കും.

ശതാബ്ദി ആദരം

ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ഇതിഹാസങ്ങളായ ഗുരു ദത്ത്, രാജ് ഖോസ്‌ല, ഋത്വിക് ഘടക്, പി.ഭാനുമതി, ഭൂപൻ ഹസാരിക, സലിൽ ചൗധരി എന്നിവരെ ശതാബ്ദിയുടെ ഭാ​ഗമായി IFFI 2025 ആദരിക്കും. മുസാഫിർ, സുബർണരേഖ തുടങ്ങിയ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട മാസ്റ്റർപീസുകൾ പ്രേക്ഷകർക്ക് സിനിമാ പൈതൃകവുമായി അപൂർവ്വമായ സംഗമത്തിന് അവസരം നൽകും.

രജനീകാന്തിൻ്റെ സുവർണ്ണ ജൂബിലി

സിനിമാ ജീവിതത്തിൽ 50 വർഷം പൂർത്തിയാക്കുന്ന ഇതിഹാസ നടൻ രജനീകാന്തിനെ IFFI 2025 ആദരിക്കും. ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംസ്കാരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സ്വാധീനത്തെ ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു നാഴികക്കല്ലായി ഇത് അടയാളപ്പെടുത്തും. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യൻ കഥപറച്ചിലിനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രശസ്തമായ സൃഷ്ടികൾ, വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി, സംഭാവനകൾ എന്നിവ പരിഗണിച്ച് സമാപന ചടങ്ങിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹത്തെ ആദരിക്കും.

ഇന്ത്യൻ പനോരമയും ന്യൂ ഹൊറൈസൺസും

2025 ലെ ഇന്ത്യൻ പനോരമയിൽ 25 ഫീച്ചർ സിനിമകളും 20 നോൺ-ഫീച്ചർ സിനിമകളും 5 അരങ്ങേറ്റ ഫീച്ചർ സിനിമകളും പ്രദർശിപ്പിക്കും. ഉദ്ഘാടന ഫീച്ചർ സിനിമ അമരൻ (തമിഴ്), ഉദ്ഘാടന നോൺ-ഫീച്ചർ സിനിമ കാകോരി എന്നിവയാണ്.

പുതിയ സിനിമാറ്റിക് സമീപനങ്ങളുള്ള അഞ്ച് ക്യൂറേറ്റഡ് ചിത്രങ്ങൾ ന്യൂ ഹൊറൈസൺസ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കും.

സ്ത്രീകൾ, നവാഗത ശബ്ദങ്ങൾ, വളർന്നുവരുന്ന പ്രതിഭകൾ

ഈ വർഷത്തെ IFFIയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ഉൾക്കൊള്ളലാണ്. സ്ത്രീകൾ സംവിധാനം ചെയ്ത 50-ൽ അധികം ചിത്രങ്ങളും 50-ൽ അധികം നവാഗത സൃഷ്ടികളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. മികച്ച നവാഗത ഇന്ത്യൻ സംവിധായകനുള്ള അവാർഡിന് ₹5 ലക്ഷം ക്യാഷ് പ്രൈസുണ്ട്, കൂടാതെ മികച്ച വെബ് സീരീസ് അവാർഡിന് ₹10 ലക്ഷവും ലഭിക്കും.

നാളത്തെ സർഗ്ഗാത്മക പ്രതിഭകൾ

CMOT പ്രോഗ്രാം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ഈ വർഷം 799 എൻട്രികളും 13 ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ മേഖലകളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത 124 മത്സരാർത്ഥികളും പങ്കെടുക്കുന്നു. ഷോർട്ട്സ് ടിവിയുമായുള്ള 48 മണിക്കൂർ ഫിലിം മേക്കിംഗ് ചലഞ്ച് ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമായി തുടരും.

മാസ്റ്റർക്ലാസുകൾ, പാനലുകൾ, വിജ്ഞാന പരമ്പരകൾ

വിധു വിനോദ് ചോപ്ര, അനുപം ഖേർ, ക്രിസ്റ്റഫർ ചാൾസ് കോർബോൾഡ് OBE, ബോബി ഡിയോൾ, ആമിർ ഖാൻ, സുഹാസിനി മണിരത്നം, പീറ്റ് ഡ്രേപ്പർ, ശ്രീകർ പ്രസാദ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ പങ്കെടുക്കുന്ന 21 മാസ്റ്റർക്ലാസുകളും പാനൽ ചർച്ചകളും ഫെസ്റ്റിവലിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് പ്രതീക്ഷിക്കാംകഥാ രചന, അഭിനയം, എഡിറ്റിംഗ്, ഛായാഗ്രഹണം, VFX, AI, ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണത്തിന്റെ ഭാവി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചർച്ചകൾ നടക്കും.

ഈ വർഷത്തെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ

വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ: ഇന്ത്യയുടെ സർഗ്ഗാത്മക വിപണി ആഗോളതലത്തിലേക്ക്

മുമ്പ് ഫിലിം ബസാർ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന, ഇപ്പോൾ വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ എന്ന് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ത്യയുടെ മുൻനിര ചലച്ചിത്ര വിപണി 2007 മുതൽ ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സഹ-നിർമ്മാണ, ഉള്ളടക്കം കണ്ടെത്തൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഒന്നായി വളർന്നു. IFFIയോടനുബന്ധിച്ച് വർഷം തോറും നടത്തുന്ന വേവ്സ്, ഇന്ത്യൻ കഥാകൃത്തുക്കൾ, ആഗോള നിർമ്മാതാക്കൾ, ഫെസ്റ്റിവൽ ക്യൂറേറ്റർമാർ, സാങ്കേതിക പങ്കാളികൾ, നിക്ഷേപകർ എന്നിവർ നാളത്തെ സിനിമകൾക്ക് രൂപം നൽകാൻ ഒത്തുചേരുന്ന വേദിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഈ വർഷം എന്താണ് നടക്കുന്നത്?

2025 നവംബർ 20 മുതൽ 24 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന 19-ാമത് പതിപ്പ്, വളരെ വിപുലീകരിച്ചതും കൂടുതൽ ചലനാത്മകവുമായ ഒരു വിപണന കേന്ദ്രം ഒരുക്കുന്നു. ഈ വർഷത്തെ ബസാർ അതിന്റെ ആഗോള കാൽപ്പാടുകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:

  • ഫീച്ചർ സിനിമകൾക്കും ഡോക്യുമെന്ററികൾക്കുമുള്ള ശക്തമായ ഒരു സഹ-നിർമ്മാണ വിപണി - ഇതിൽ അന്താരാഷ്ട്ര ധനസഹായത്തിനും ഫെസ്റ്റിവൽ സർക്കുലേഷനുമായി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത പ്രോജക്റ്റുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
  • സ്ക്രീൻ റൈറ്റേഴ്സ് ലാബ്, വർക്ക്-ഇൻ-പ്രോഗ്രസ് ലാബ്, അതിവേഗം വളരുന്ന വ്യൂവിംഗ് റൂം എന്നിവ വിവിധ ഭാഷകളിലും വിഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള പുതിയ പ്രതിഭകളെ കണ്ടെത്താൻ നിർമ്മാതാക്കൾക്കും വിൽപ്പന ഏജൻ്റുമാർക്കും അവസരം നൽകുന്നു.
  • പിച്ചിംഗ് സെഷനുകൾ, ദേശീയ-സംസ്ഥാന പ്രദർശനങ്ങൾ, നിർമ്മാണം, വിതരണം, വളർന്നുവരുന്ന കഥപറച്ചിൽ ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രായോഗിക വർക്ക്‌ഷോപ്പുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു വിജ്ഞാന പരമ്പര.
  • പ്രത്യേക പവലിയനുകൾ, പ്രതിനിധി സംഘങ്ങൾ, സ്റ്റാളുകൾ എന്നിവയിലൂടെയുള്ള മെച്ചപ്പെടുത്തിയ അന്താരാഷ്ട്ര പങ്കാളിത്തം. ഇത് പത്തിലധികം ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും നിരവധി പങ്കാളി രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രോത്സാഹനങ്ങളെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു.

സാങ്കേതികവിദ്യ, സഹകരണം, പുതിയ പ്രതിഭകൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകിക്കൊണ്ട്, വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ IFFI-യിലെ ക്രിയാത്മകമായ കൈമാറ്റത്തിൻ്റെ എഞ്ചിൻ റൂമായി തുടരുന്നുഇവിടെ പ്രോജക്റ്റുകൾ കണ്ടെത്തുകയും പങ്കാളിത്തം രൂപപ്പെടുത്തുകയും അടുത്ത തലമുറാ സിനിമ അതിൻ്റെ ആദ്യത്തെ പ്രോത്സാഹകരെ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

IFFIESTA

ഈ വർഷം ആദ്യമായി അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുന്ന IFFIESTA, 56-ാമത് IFFI പതിപ്പിൽ ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു സാംസ്കാരിക തലം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. നവംബർ 21 മുതൽ 24 വരെ ഗോവയിൽ നാല് സായാഹ്നങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന IFFIESTA 2025 ഊർജ്ജസ്വലമായ സംഗീതവും തത്സമയ പ്രകടനങ്ങളും സാംസ്കാരിക കഥപറച്ചിലുകളും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു. ശബ്ദത്തിൻ്റെയും സ്റ്റേജ് ക്രാഫ്റ്റിൻ്റെയും ആഘോഷമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള ഈ ഫെസ്റ്റിവൽ, സമകാലിക ഇൻഡി സംഗീതം മുതൽ ക്ലാസിക്കൽ കലയും തത്സമയ രംഗാവിഷ്കാര നിമിഷങ്ങളും വരെ ആസ്വദിക്കാൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് അവസരം നൽകും. യുവ പ്രതിഭകൾ, പരിചയസമ്പന്നരായ കലാകാരന്മാർ, വൈവിധ്യമാർന്ന വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ഒത്തുചേരുന്നതിലൂടെ, ആളുകൾക്ക് ആസ്വദിക്കാനും പങ്കെടുക്കാനും പരസ്പര സാംസ്കാരിക അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമായി അനുഭവപ്പെടാനും കഴിയുന്ന ഒരു അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് IFFIESTA ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

തീയതി

പരിപാടി

വിശദാംശങ്ങൾ

2025 നവംബർ 21

ഓഷോ ജെയിൻ ലൈവ് ഇൻ കൺസേർട്ട്

ഉദ്ഘാടന രാത്രിയിലെ പ്രകടനം

2025 നവംബർ 22

ഫെസ്റ്റിവൽ പ്രദർശനം

ബാറ്റിൽ ഓഫ് ബാൻഡ്സ് (ഇന്ത്യ & ഇൻ്റർനാഷണൽ), സുരോൺ കാ ഏകലവ്യ, വാ ഉസ്താദ്

2025 നവംബർ 23

ഫെസ്റ്റിവൽ പ്രദർശനം

ബാറ്റിൽ ഓഫ് ബാൻഡ്‌സ് (ഇന്ത്യ & ഇൻ്റർനാഷണൽ), സുരോൺ കാ ഏകലവ്യ, വാ ഉസ്താദ്, ദേവാഞ്ചൽ കി പ്രേംകഥ

2025 നവംബർ 24

ഫെസ്റ്റിവൽ പ്രദർശനം

ബാറ്റിൽ ഓഫ് ബാൻഡ്സ് (ഇന്ത്യ & ഇൻ്റർനാഷണൽ), സുരോൺ കാ ഏകലവ്യ, വാ ഉസ്താദ്

 

സിനിമ AI ഹാക്കത്തോൺ

ഇന്ത്യയുടെ 56-ാമത് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയുടെ (IFFI) ഭാഗമായി,  വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ, നാഷണൽ ഫിലിം ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് കോർപ്പറേഷൻ, എൽ.ടി.ഐ മൈൻഡ്ട്രീ (LTIMindtree) എന്നിവയുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെ നടക്കുന്ന ആദ്യത്തെ എഐ ഫിലിം ഹാക്കത്തോൺ ആണ് സിനിമ AI ഹാക്കത്തോൺ. കല, സാങ്കേതികവിദ്യ, കഥപറച്ചിലിലെ ധാർമ്മിക നവീകരണം എന്നിവ ഇത് ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ വർഷം എന്താണ് നടക്കുന്നത്?

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 18 വയസും അതിൽ കൂടുതലുമുള്ള വ്യക്തികൾക്കോ ​​ടീമുകൾക്കോ ​​(പരമാവധി 5 അംഗങ്ങൾ) ഹാക്കത്തോൺ വാതിലുകൾ തുറന്നിരിക്കുന്നു. അപേക്ഷാ സമർപ്പണം 2025 നവംബർ 1 ന് ആരംഭിച്ചു, അവസാന തീയതി നവംബർ 10 ആണ്. അന്തിമമായി ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത ടീമുകളെ നവംബർ 16 ഓടെ പ്രഖ്യാപിക്കും.

ഷോർട്ട്‌ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത പത്ത് ടീമുകൾ IFFI സമയത്ത് 48 മണിക്കൂർ ക്രിയേറ്റീവ് സ്പ്രിന്റിൽ പങ്കെടുക്കും (തീം നവംബർ 20 ന് വെളിപ്പെടുത്തും). ഓരോ ടീമും 1-2 മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ഒരു ഷോർട്ട് ഫിലിം പൂർണ്ണമായും എഐ ടൂളുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആശയവൽക്കരിക്കുകയും നിർമ്മിക്കുകയും എഡിറ്റ് ചെയ്യുകയും വേണം.

അംഗീകാരവും അവാർഡുകളും ഇങ്ങനെ...

വിഭാഗം

സമ്മാന തുക

മികച്ച AI ഫിലിം

₹ 4,00,000

AI യുടെ ഏറ്റവും നൂതനമായ ഉപയോഗം

₹ 2,00,000

മികച്ച കഥപറച്ചിൽ

₹ 1,00,000

മികച്ച ദൃശ്യങ്ങൾ

₹ 1,00,000

മികച്ച ശബ്ദ/സംഗീത ഡിസൈൻ

₹ 1,00,000

 

വിജയിക്കുന്ന സിനിമകൾക്ക് IFFI ഗോവയിൽ പ്രീമിയർ പ്രദർശനം ലഭിക്കുകയും NFDC യുടെയും എൽ.ടി.ഐ. മൈൻഡ്ട്രീയുടെയും പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

IFFIയുടെ യാത്ര: ഓർമ്മകളും പരിണാമവും

ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്ക് തൊട്ടുപിന്നാലെ, 1952-ലാണ് IFFIയുടെ തുടക്കം. രാഷ്ട്രത്തിൻ്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര മൂല്യങ്ങളായ നീതി, സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം, അഹിംസ, നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വം, ഐക്യദാർഢ്യം എന്നിവയുടെ സാക്ഷാത്കാരമായിരുന്നു ഈ മേള. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെൻ്റിൻ്റെ ഫിലിംസ് ഡിവിഷൻ സംഘടിപ്പിച്ച ഇത്, വസുധൈവ കുടുംബകം എന്ന വേദ തത്ത്വചിന്തയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഈ വാക്യം അഹിംസയുടെയും സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വത്തിൻ്റെയും ഇന്ത്യൻ സങ്കൽപ്പത്തെ ഉദാഹരിക്കുന്നു.

ആദ്യ പതിപ്പ് 1952 ജനുവരി 24 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 1 വരെ മുംബൈയിലാണ് നടന്നത്. ഏകദേശം 40 ഫീച്ചർ സിനിമകളും 100 ഷോർട്ട് ഫിലിമുകളും ഇതിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഇത് മദ്രാസ്, ഡൽഹി, കൽക്കട്ട എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഇതോടെ ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ പ്രമുഖ ചലച്ചിത്രമേള എന്ന നിലയിൽ ആഗോള ചലച്ചിത്രോത്സവ സർക്യൂട്ടിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രവേശനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി.

1952-ൽ ആരംഭിച്ചതുമുതൽ IFFI ഇന്ത്യയിലെ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പരിപാടിയാണ്. തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകൾ ന്യൂഡൽഹിയിൽ വെച്ചാണ് നടന്നത്. 1965 ജനുവരിയിലെ മൂന്നാം പതിപ്പ് മുതൽ IFFI ഒരു മത്സരാധിഷ്ഠിത മേളയായി മാറി. 1975-, സിനിമാ നിർമ്മാണ നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നിടവിട്ട വർഷങ്ങളിൽ നടത്തുന്നതിനായി മത്സരം ഇല്ലാത്ത ഒരു മേളയായി ഫിലിമോത്സവ് അവതരിപ്പിച്ചു. പിന്നീട്, ഫിലിമോത്സവുകൾ IFFIയുമായി ലയിപ്പിച്ചു. 2004-, ഈ മേളയ്ക്ക് ഗോവയിൽ സ്ഥിരം വേദി ലഭിച്ചു, അതിനുശേഷം ഓരോ വർഷവും ഒരു മത്സരപരിപാടിയായി അവിടെ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

IFFI യുടെ തന്ത്രപരമായ സ്വാധീനം: സിനിമ, സംസ്കാരം, വാണിജ്യം എന്നിവയെ നയിക്കുന്നു

ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ളതും ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖവുമായ സിനിമാറ്റിക് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായി IFFI പരിണമിച്ചു. കേന്ദ്ര വാർത്താവിതരണ, പ്രക്ഷേപണ മന്ത്രാലയത്തിൻ്റെയും ഗോവ  ​ഗവൺമെന്റിന്റെയും പിന്തുണയോടെ, ഇത് ഇന്ത്യയിലെ സിനിമയിൽ മൃദുശക്തി നയതന്ത്രം, വ്യവസായിക വളർച്ച, സാങ്കേതിക നവീകരണം എന്നിവയെ നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ, IFFIക്ക് പല തരത്തിൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്:

സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യം: ഇന്ത്യൻ സിനിമയെയും ലോക സിനിമയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു

IFFI വെറുമൊരു പ്രദർശന വേദി എന്നതിലുപരി, ഇന്ത്യൻ സിനിമയെ ആഗോള സംഭാഷണത്തിൽ മനഃപൂർവ്വം ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ​ഗവൺമെന്റ് പിന്തുണയുള്ള വേദിയാണ്. ലോക സിനിമയെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിനും ഇന്ത്യൻ സിനിമയെ ലോകവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള കാഴ്ചപ്പാടോടെ, വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലും സംസ്കാരങ്ങളിലും ഭാഷകളിലുമുള്ള സിനിമകളെ കണ്ടെത്താനും പിന്തുണയ്ക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും IFFI പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 'വസുധൈവ കുടുംബകം' എന്ന വാക്യത്തിന് അനുസൃതമായി വളരുന്ന ഈ മേള, ഇന്ത്യൻ സിനിമയും ലോക സിനിമയും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം സുഗമമാക്കി.

ഇന്ത്യയുടെ മൃദുശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിലും പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും സിനിമകൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. അതുപോലെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര, വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു വിജയകരമായ ഉപകരണമായി സിനിമകൾ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സിനിമാ വ്യവസായമാണ് ഇന്ത്യയുടേത്. ഇന്ത്യ പ്രതിവർഷം 20-ൽ അധികം ഭാഷകളിലായി 2,000-ൽ അധികം സിനിമകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.

ചലച്ചിത്ര വിപണിയും സഹ-നിർമ്മാണ അവസരങ്ങളും

2007 മുതൽ IFFI യോടൊപ്പം നടക്കുന്ന വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ സഹ-നിർമ്മാണ വിപണി, വർക്ക്-ഇൻ-പ്രോഗ്രസ് ലാബുകൾ, വ്യൂവിങ് റൂംസ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് ഇവൻ്റുകൾ എന്നിവ നടത്തുന്നു. ഇത് ഫെസ്റ്റിവൽ ശ്രദ്ധയെ ധനസഹായം, വിതരണം, ഫെസ്റ്റിവൽ തന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു. ഫിലിം ബസാറിൻ്റെ ക്യൂറേറ്റഡ് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഇന്ത്യൻ പ്രോജക്റ്റുകൾക്ക് സഹ-നിർമ്മാണങ്ങൾ, വിൽപ്പന, അന്താരാഷ്ട്ര ഫെസ്റ്റിവൽ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ നേരിട്ട് സുഗമമാക്കി, ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർക്കും നിർമ്മാതാക്കൾക്കും വ്യക്തമായ കരിയർ, വരുമാന സാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ പ്രീമിയർ ചലച്ചിത്ര വിപണിയുടെ 19-ാമത് പതിപ്പായ വേവ്സ് ഫിലിം ബസാർ, സഹ-നിർമ്മാണത്തിനും വിതരണ അവസരങ്ങൾക്കുമായി 300-ൽ അധികം ചലച്ചിത്ര പ്രോജക്റ്റുകൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും വിജയിക്കുന്ന എൻട്രികൾക്ക് $20,000 ഡോളർ ക്യാഷ് പ്രൈസുകൾ നൽകുകയും ചെയ്യും.

AVGC-XR വ്യവസായ വികസനം

IFFIയിലെ ഒരു പ്രത്യേക ടെക് പവലിയൻ VFX, ആനിമേഷൻ, CGI എന്നിവയിലെ നൂതനാശയങ്ങൾ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. ഇത് സാങ്കേതികപരമായ സർഗ്ഗാത്മകത എന്ന ഫെസ്റ്റിവലിൻ്റെ പ്രമേയവുമായി യോജിക്കുന്നു. കേന്ദ്ര വാർത്താവിതരണ, പ്രക്ഷേപണ മന്ത്രാലയത്തിൻ്റെ വേവ്സ് സംരംഭത്തിന് കീഴിലുള്ള വേവ്എക്സ് (WaveX) പ്ലാറ്റ്‌ഫോം, മീഡിയ, എൻ്റർടൈൻമെൻ്റ്, AVGC (ആനിമേഷൻ, വിഷ്വൽ ഇഫക്ട്‌സ്, ഗെയിമിംഗ്, കോമിക്സ്), XR (എക്സ്റ്റെൻ്റഡ് റിയാലിറ്റി) മേഖലകളിലെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഇൻകുബേഷൻ സെന്ററുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ആനിമേഷൻ, വിഷ്വൽ ഇഫക്ട്‌സ്, ഗെയിമിംഗ്, കോമിക്സ്, ഫിലിം, എക്സ്റ്റെൻ്റഡ് റിയാലിറ്റി എന്നിവയിൽ നവീകരണവും ഗവേഷണവും വികസനവും നയിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ടെക്നോളജീസ് (IICT), AVGC-XR.-നുള്ള ഒരു ദേശീയ മികവിൻ്റെ കേന്ദ്രമാണ്. NVIDIA, ഗൂഗിൾ, അഡോബ്, മെറ്റാ, മൈക്രോസോഫ്റ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ആഗോള വ്യവസായ ഭീമന്മാരുമായി ഇതിന് പങ്കാളിത്തമുണ്ട്.

ഗോവയിലെ ടൂറിസവും സാമ്പത്തിക സ്വാധീനവും

ഗോവയുടെ സ്ഥിരം ആതിഥേയത്വം എന്ന നിലയിൽ, IFFI ടൂറിസം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ആഗോള സന്ദർശകരെ ആകർഷിക്കുകയും പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എൻ്റർടെയിൻമെൻ്റ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗോവ (ESG), ഗോവയിൽ സിനിമാ ചിത്രീകരണത്തിനുള്ള എല്ലാ നടപടിക്രമങ്ങളും അനുമതികളും ഏകജാലക സംവിധാനം വഴി സുഗമമാക്കുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഗോവയിൽ നടക്കുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള ഫിലിം ടൂറിസത്തെ കാര്യമായ രീതിയിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. IFFIയും ഗോവയും തമ്മിൽ നല്ല ബന്ധമുണ്ടെന്നും ഈ ഫെസ്റ്റിവൽ കലണ്ടറിലെ ഒരു പ്രധാന പരിപാടിയായി മാറിക്കഴിഞ്ഞുവെന്നും ഒരു ലോകോത്തര അനുഭവം നൽകുന്നതിനായി എല്ലാ വർഷവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഗോവ മുഖ്യമന്ത്രി പ്രമോദ് സാവന്ത് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

ഉപസംഹാരം

IFFIയുടെ 56-ാമത് പതിപ്പിന് തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ, ഈ മേള പൈതൃകത്തിൻ്റെയും നവീകരണത്തിൻ്റെയും ഒരു നിർണ്ണായക സംഗമസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു. സിനിമാ രംഗത്തെ ഇതിഹാസങ്ങളെ ആദരിക്കുന്നത് മുതൽ പുതിയ ശബ്ദങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത് വരെ, പുനഃസ്ഥാപിച്ച ക്ലാസിക്കുകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത് മുതൽ എഐ-നയിക്കുന്ന സർഗ്ഗാത്മകതയുടെ സാധ്യതകളെ ആശ്ലേഷിക്കുന്നത് വരെ, കഥപറച്ചിലിൻ്റെ ഭൂതകാലവും വർത്തമാനകാലവും ഭാവിയും ഒരുമിക്കുന്ന ഒരു വേദി എന്നതിലുപരി അതിൻ്റെ പങ്ക് IFFI വീണ്ടും ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുന്നു. വിപുലീകരിച്ച പ്രോഗ്രാമിംഗ്, ആഗോള പങ്കാളിത്തം, ആദ്യമായി നടക്കുന്ന IFFIESTA വഴിയുള്ള നവീകരിച്ച സാംസ്കാരിക മാനം എന്നിവയോടെ ഈ വർഷത്തെ മേള പ്രേക്ഷകർക്ക് കാണുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ അനുഭവം നൽകുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുഇത് സജീവവും വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു സാംസ്കാരിക യാത്രയിലെ പങ്കാളിത്തമാണ്.

കലാകാരന്മാർ, പ്രേക്ഷകർ, നിർമ്മാതാക്കൾ, കമ്മ്യൂണിറ്റികൾ എന്നിവരെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെ, അതിരുകൾക്കും ഭാഷകൾക്കും ഭാവനകൾക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് ആളുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള സിനിമയുടെ ശാശ്വതമായ ശക്തിക്ക് IFFI ഒരു സാക്ഷ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഗോവ മറ്റൊരു അവിസ്മരണീയമായ പതിപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ ഇനിയും പറയാത്ത കഥകളിലുള്ള ശുഭാപ്തിവിശ്വാസത്തോടെയും സർഗ്ഗാത്മകതയോടെയും അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തോടെയും ഈ മേള മുന്നോട്ടുപോകുന്നു.

Click here to see PDF

 

***

SK


(रिलीज़ आईडी: 2212900) आगंतुक पटल : 5
इस विज्ञप्ति को इन भाषाओं में पढ़ें: Bengali , English , Gujarati , Urdu , Nepali , हिन्दी , Tamil