વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી અને પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો), પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય, કર્મચારી, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન મંત્રાલય, અણુ ઊર્જા વિભાગ અને અવકાશ વિભાગના રાજ્યમંત્રી ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે રાષ્ટ્રીય નાગરિક સેવા ક્ષમતા નિર્માણ કાર્યક્રમ - મિશન કર્મયોગીમાં એક મુખ્ય સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિની જાહેરાત કરી છે. ભારતભરમાં 1 કરોડથી વધુ સરકારી કર્મચારીઓ iGOT કર્મયોગી પર નોંધાયેલા છે, જે કર્મયોગી ભારત દ્વારા સંચાલિત અને સંચાલિત ડિજિટલ લર્નિંગ પ્લેટફોર્મ છે. જાન્યુઆરી 2023 સુધીમાં, તેના 3 લાખ વપરાશકર્તાઓ નોંધાયેલા હતા અને છેલ્લા 2 વર્ષમાં તેમાં 30 ગણો વધારો થયો છે. આ ઝડપી વિસ્તરણ જાહેર વહીવટના વધતા ડિજિટલાઇઝેશનને રેખાંકિત કરે છે અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર અને નાગરિક-કેન્દ્રિત નાગરિક સેવાના નિર્માણ માટે કેન્દ્રની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટિ કરે છે.

પ્લેટફોર્મ વિકાસ અને શીખવાની પદ્ધતિઓ

આ સિદ્ધિ કેન્દ્ર અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સનદી કર્મચારીઓની સક્રિય ભાગીદારીને કારણે શક્ય બની છે. iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ પર નોંધાયેલા 60 ટકાથી વધુ વપરાશકર્તાઓ તમામ 36 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના છે. જ્યારે બાકીના કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલયો, વિભાગો અને સંગઠનોના છે. આ પ્લેટફોર્મની રાષ્ટ્રવ્યાપી પહોંચ અને રાજ્ય-સ્તરીય શાસન માળખા સાથે વધતા સંકલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. અત્યાર સુધી પ્લેટફોર્મ પર નોંધાયેલા જાહેર સેવકોની સંખ્યા પ્રમાણમાં વધુ હોય તેવા ટોચના 5 રાજ્યોમાં બિહાર, આંધ્રપ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે. અત્યાર સુધીમાં, અભ્યાસક્રમો પૂર્ણ કરવાના આધારે જાહેર સેવકોને 3.1 કરોડથી વધુ તાલીમ પ્રમાણપત્રો આપવામાં આવ્યા છે અને કુલ 3.8 કરોડ કલાકથી વધુ તાલીમ પૂર્ણ કરવામાં આવી છે.

iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ 16 ભાષાઓમાં 2,400 થી વધુ અભ્યાસક્રમો પ્રદાન કરે છે, જેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના મંત્રાલયો અને વિભાગો, નાગરિક સેવા તાલીમ સંસ્થાઓ, નાગરિક સમાજ સંગઠનો, પરોપકારી સંસ્થાઓ, અગ્રણી ભારતીય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ખાનગી ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો સહિત 200 થી વધુ અભ્યાસક્રમ પ્રદાતાઓ દ્વારા યોગદાન આપવામાં આવે છે. બધા અભ્યાસક્રમો સ્વદેશી રીતે વિકસિત કર્મયોગી ક્ષમતા મોડેલ સાથે સુસંગત છે જે ભારતીય શાણપણ અને મિશન કર્મયોગીના સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે.

રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરની ક્ષમતા નિર્માણ પહેલો

રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરે આયોજિત શિક્ષણ સપ્તાહો iGOT પ્લેટફોર્મના વિકાસ માટે મુખ્ય ગતિશીલ પરિબળો રહ્યા છે. પ્રથમ કર્મયોગી સપ્તાહ (રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ સપ્તાહ)નું આયોજન 19 થી 27 ઓક્ટોબર 2024 દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાં 32 લાખથી વધુ અભ્યાસક્રમો પૂર્ણ થયા અને 38 લાખથી વધુ શિક્ષણ કલાકો સમગ્ર પ્લેટફોર્મ પર નોંધાયા, જેમાં નોંધપાત્ર શિક્ષણ પ્રાપ્ત થયું. પ્રધાનમંત્રી દ્વારા શરૂ કરાયેલા આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય 2047 સુધીમાં ભારતને વિકસિત દેશ બનાવવા માટે દેશની શાસન જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે એક સ્વપ્નદ્રષ્ટા, ગતિશીલ અને પ્રતિભાવશીલ નાગરિક સેવાને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો.

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ સપ્તાહથી પ્રેરિત થઈને, આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્ર જેવા ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ પણ જાહેર સેવા વિકાસ માટે ભવિષ્યલક્ષી અભિગમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમર્પિત રાજ્ય શિક્ષણ સપ્તાહોનું આયોજન કર્યું.

આગળ લક્ષ્ય

1 કરોડથી વધુ નોંધાયેલા જાહેર સેવકો સાથે, નજીકના ભવિષ્યમાં iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મના મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં અભ્યાસક્રમોની સંખ્યા વધારવી, અભ્યાસક્રમની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવો, વધુ સામગ્રી પ્રદાતાઓ સાથે ભાગીદારી કરવી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને અન્ય તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને વપરાશકર્તા અનુભવમાં સુધારો કરવો સામેલ છે.

નોંધપાત્ર રીતે, iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ એક ડિજિટલ જાહેર માળખા તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. જે જાહેર ક્ષેત્રમાં સતત શિક્ષણ માટે ટકાઉ અને સુરક્ષિત ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ પ્રદાન કરે છે. કેરેબિયન અને અન્ય પ્રદેશોના ઘણા દેશોએ iGOT કર્મયોગી DPI ફ્રેમવર્ક અપનાવવામાં સહયોગ કરવામાં રસ દર્શાવ્યો છે, જે ડિજિટલ નવીનતામાં વૈશ્વિક ભાગીદાર તરીકે ભારતની વધતી જતી ભૂમિકાની પુનઃપુષ્ટિ કરે છે.

તેના ત્રણ માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો - સક્ષમ (નવીનતમ પ્લેટફોર્મ સુવિધાઓ દ્વારા), સશક્તિકરણ (સરકારના તમામ સ્તરે હિસ્સેદારો) અને વિકાસ (ડેટા અને પ્રતિસાદના આધારે) - દ્વારા સંચાલિત, પ્લેટફોર્મ ચપળ અને વપરાશકર્તા-કેન્દ્રિત રહીને નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યું છે. iGOT કર્મયોગી નાગરિક-કેન્દ્રિત શાસન માટે ક્ષમતા નિર્માણના ઉદ્દેશ્ય પર મજબૂત રીતે આધારિત છે. જેનો ઉદ્દેશ્ય સરકારી અધિકારીઓને દેશના દરેક નાગરિકને કાર્યક્ષમ, જવાબદાર અને પ્રતિભાવશીલ જાહેર સેવાઓ પહોંચાડવા માટે જરૂરી જ્ઞાન, કુશળતા અને ક્ષમતાઓથી સજ્જ કરવાનો છે.

AP/IJ/GP/JD