Posted On:
28 MAR 2025 6:17PM by PIB Chandigarh
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਖਮ, ਲਘੂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮ (MSME) ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨ (KVIC) ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ' ਮੈਗਾ ਵੰਡ ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ, ਖਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (PMEGP) ਦੇ ਤਹਿਤ 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ, ਉੱਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ 'ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ' ਅਤੇ 'ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ' ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਗੇਂਦਰ ਰਘੂਵੰਸ਼ੀ, ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਐੱਮਐੱਸਐੱਮਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ (ARI) ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਪੁਲ ਗੋਇਲ, ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ (MSME) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਿਮੀ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ, ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਫੀਲਡ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਸਥਿਤ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ 'ਮੈਗਾ ਵੰਡ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ 6 ਜ਼ੋਨਾਂ (ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ, ਪੱਛਮੀ ਜ਼ੋਨ, ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ, ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ) ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਦਫਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 16377 ਉਪਕਰਣ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਟੂਲਕਿਟਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਖਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 44 ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੇ ਖਾਦੀ ਭਵਨ ਅਤੇ 750 ਖਾਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ 14456 ਪੀਐਮਈਜੀਪੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ 1399.13 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਰਜ਼ੇ 'ਤੇ 469 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਾਰਜਨ ਮਨੀ ਸਬਸਿਡੀ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 159016 ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਨੇ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ 5000 ਨਵੇਂ ਪੀਐਮਈਜੀਪੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ 58850 ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 2175 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਲੋਨ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ 64,73,50 ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
NG6K.jpeg)
7KP2.jpeg)

ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ 'ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ' ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟੂਲਕਿਟ ਵੰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ, ਕੁੱਲ 16,377 ਟੂਲਕਿਟਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3,950 ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ, 7,067 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪੌਟਰੀ ਵ੍ਹੀਲ (pottery wheels), 1,350 ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਟੂਲਕਿਟ, 390 ਫੁੱਟਵਿਅਰ ਨਿਰਮਾਣ ਉਪਕਰਣ, 420 ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ ਟੂਲਕਿਟ, 80 ਏਸੀ ਮੁਰੰਮਤ ਟੂਲਕਿਟ, 300 ਪਲੰਬਰ ਟੂਲਕਿਟ, 60 ਮੋਬਾਈਲ ਰਿਪੇਅਰਿੰਗ ਟੂਲਕਿਟ, 971 ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, 278 ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਾਗਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, 349 ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਅਗਰਬੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, 60 ਪੈਡਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਰਬੱਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, 320 ਟਰਨਵੁੱਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, 180 ਲੱਕੜ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, 460 ਵੇਸਟ ਲੱਕੜ ਕ੍ਰਾਫਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ 292 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਿਤ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-2025 ਵਿੱਚ 1,110 ਖਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਕਾਸ ਸਹਾਇਤਾ (ਐੱਮਐੱਮਡੀਏ) ਦੇ ਤਹਿਤ 215 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 1,46,246 ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਐਸਈਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ 1153 ਖਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਅੱਜ, 3817 ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ 32.73 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਾਧੂ ਐੱਮਐੱਮਡੀਏ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰਾਸ਼ੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ 'ਵੋਕਲ ਫਾਰ ਲੋਕਲ' ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 'ਮੇਕ ਫਾਰ ਵਰਲਡ' ਦੇ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੇ 'ਲੋਕਲ ਟੂ ਗਲੋਬਲ' ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। "ਖਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2025 ਤੋਂ ਖਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਪਿਛਲੇ 11 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ (wages) ਵਿੱਚ 275 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਚਰਖੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਂਕ ਕਤਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਤਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 15 ਰੁਪਏ ਮਿਲਣਗੇ ।
ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਟੈਕਸ-2025 ਵਿੱਚ ' ਖਾਦੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ' ਲਈ ' ਖਾਦੀ ਲਈ ਫੈਸ਼ਨ ' ਦਾ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ , ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਖਾਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਨੇ ਨਾਗਪੁਰ, ਪੁਣੇ, ਵਡੋਦਰਾ, ਸੂਰਤ, ਚੇਨਈ, ਜੈਪੁਰ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖਾਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ' ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਖਾਦੀ ' ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਮਹਾਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਖਾਦੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 12.02 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ 1.08 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ 1.55 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ । ਪਿਛਲੇ 10 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, 1.87 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10.17 ਲੱਖ ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । ਪੀਐਮਈਜੀਪੀ ਅਧੀਨ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 88 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੱਖਾਂ ਖਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰ, ਖਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਪੀਐਮਈਜੀਪੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵੀਆਈਸੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
************
ਐਸ.ਕੇ.