पत्र सूचना कार्यालय

મુખ્ય મુદ્દાઓ

જોડાણ માટે માર્ગ કંડારવા: ભારતની ટનલની વાર્તા

ભારતમાં ટનલ માત્ર માળખાકીય વિકાસ નથી, પરંતુ ભૌગોલિક પડકારોને પાર કરવાના રાષ્ટ્રના દ્રઢ સંકલ્પનું પ્રતિબિંબ છે.એક સમયે જોડાણને અવરોધતા પહાડો અને દુર્ગમ ભૂપ્રદેશને ભેદીને, સુરંગોએ વર્ષભરની પરિવહન સુવિધા શક્ય બનાવ્યું છે.તેઓએ અંતરિયાળ પ્રદેશોમાં સુલભતા વધારી છે અને સમુદાયો વચ્ચેના જોડાણને મજબૂત બનાવ્યું છે.હિમાલયની વ્યૂહાત્મક ટનલથી લઈને શહેરી મેટ્રો નેટવર્ક સુધી, આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારત લોકો, માલસામાન અને સંસાધનોનું પરિવહન જે પદ્ધતિથી કરે છે તેમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવી રહ્યા છે.આધુનિક ઈજનેરી અને નવીન આયોજન દ્વારા નિર્મિત સુરંગો આર્થિક વૃદ્ધિ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક વિકાસમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.તેઓ વધુ જોડાયેલા અને સ્થિતિસ્થાપક દેશનું નિર્માણ કરી રહ્યા છે.

ભારતની ટનલ બનાવવાની ગતિ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના વિસ્તરણ દ્વારા આગળ વધી રહી છે. તે વ્યૂહાત્મક સરહદી માળખાગત સુવિધાઓ દ્વારા પણ પ્રેરિત છે. વધુમાં, મેટ્રો રેલ વૃદ્ધિ એક ફાળો આપનાર પરિબળ છે. બુલેટ-ટ્રેન કોરિડોર પણ આ તેજીમાં ભૂમિકા ભજવે છે. દૂરના વિસ્તારોમાં ઓલ-વેધર કનેક્ટિવિટી પહેલ પણ છે જે તેને ટેકો આપે છે.જેમ-જેમ માળખાકીય સુવિધાઓનો વ્યાપ વધે છે, તેમ-તેમ ટનલ નિર્માણ બાંધકામના સૌથી ઝડપથી વિકસતા ક્ષેત્રોમાંનું એક બની ગયું છે.

સુરંગ માળખાનું મહત્વ પહેલાં કરતાં વધુ કેમ?

ટનલ પરંપરાગત પરિવહન માર્ગોના સ્થાને વધુ કાર્યક્ષમ, સુરક્ષિત અને ટકાઉ વિકલ્પો પૂરા પાડી ભારતના વિકાસના માર્ગને ઝડપથી નવો આકાર આપી રહી છે.તેમની અસર એન્જિનિયરિંગ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેનાથી ઘણું આગળ વિસ્તરે છે.તેઓ પ્રાદેશિક વિકાસને વેગ આપે છે, વ્યૂહાત્મક તૈયારીને મજબૂત બનાવે છે, અને લાખો લોકોના દૈનિક જીવનને બહેતર બનાવે છે.

ભારતની વિકસતી સુરંગ તકનીક

છેલ્લા દાયકાથી ભારતની ટનલ નિર્માણ ક્ષમતામાં પરિવર્તન આવ્યું છે.તે પરંપરાગત ડ્રિલિંગ અને બ્લાસ્ટિંગ પદ્ધતિઓમાંથી અદ્યતન તકનીકો તરફ આગળ વધ્યું છે.આનાથી ભૂગર્ભ બાંધકામ વધુ ઝડપી, વધુ સુરક્ષિત અને વધુ જટિલ બની શકે છે.આધુનિક પરિયોજનાઓ હવે અદ્યતન ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નકશાંકન અને રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ પર આધાર રાખે છે, જે ઇજનેરોને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ લાંબી અને ઊંડી ટનલ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.

સમકાલીન ભારતીય ટનલને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીથી સજ્જ, સલામતી-સંકલિત કોરિડોર તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે, જે ઇજનેરી વેન્ટિલેશન પ્રણાલીઓ, આકસ્મિક બહાર નીકળવાના માર્ગો, અગ્નિશમન એકમો, એલઇડી લાઇટિંગ, સીસીટીવી દેખરેખ અને કેન્દ્રીય ટનલ નિયંત્રણ રૂમથી સજ્જ છે.આ આધુનિકીકરણે કાર્યકારી વિશ્વસનીયતા અને આપત્તિની સજ્જતા બંનેમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે.

ભારતની ટનલ ક્રાંતિને વેગ આપતી મુખ્ય ટેકનોલોજીઓ

• ટનલ બોરિંગ મશીનો (ટીબીએમ) મેટ્રો નેટવર્ક અને લાંબી રેલવે/રોડ સુરંગોના નિર્માણમાં બહોળો ઉપયોગ થાય છે. આ મશીનો ગીચ વસ્તીવાળા અને ભૂસ્તરીય રીતે જટિલ પ્રદેશોમાં ઉચ્ચ ચોકસાઈ, કંપનમાં ઘટાડો અને સલામતીમાં વધારો સુનિશ્ચિત કરે છે.
• હિમાલયમાં તેનો વ્યાપકપણે સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે, ન્યૂ ઑસ્ટ્રિયન ટનલિંગ મેથડ (એનએટીએમ) એન્જિનિયરોને વાસ્તવિક સમયમાં ખોદકામના આધારને અનુકૂળ કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે તેને બદલાતી અને નાજુક ખડક રચનાઓ માટે આદર્શ બનાવે છે.
• સંકલિત ટનલ નિયંત્રણ સિસ્ટમ (આઇટીસીએસ)
  
  આધુનિક રોડ ટનલ માટે નિર્ણાયક, આઇટીસીએસ વેન્ટિલેશન નિયંત્રણ, અગ્નિ શોધ, સંચાર નેટવર્ક, સીસીટીવી અને કટોકટી વ્યવસ્થાપન જેવી વિવિધ પ્રણાલીઓને એક કેન્દ્રીયકૃત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ હેઠળ સંકલિત કરીને 24 કલાક સલામતી સુનિશ્ચિત કરે છે.

ભારતની સીમાચિહ્નરૂપ સુરંગો: આધુનિક માળખાકીય સુવિધાઓનો માપદંડ

ભારતની વિસ્તરી રહેલી માળખાકીય સુવિધાઓએ લોકો અને ચીજવસ્તુઓ દેશભરમાં કેવી રીતે અવરજવર કરે છે તેને નવી દિશા આપતા નોંધપાત્ર સુરંગોની શ્રેણીનું નિર્માણ કર્યું છે.દરેક સુરંગ મોટા પાયે નવીનતા અને સમસ્યા-નિવારણની સાક્ષી પૂરે છે.

અટલ ટનલ

પીર પંજાલ રેન્જના બરફથી ઢંકાયેલા શિખરો તળે આવેલી અટલ ટનલ 9.02 કિમી લાંબી છે, જે રોહતાંગ પાસને બાયપાસ કરીને ઊંચાઈવાળો માર્ગ પૂરો પાડે છે.આના પૂર્ણ થવાથી કનેક્ટિવિટીમાં પરિવર્તન આવ્યું છે, જે મનાલી અને લાહૌલ-સ્પીતિની દૂરની ખીણો વચ્ચે વર્ષભર અવિરત મુસાફરીને સક્ષમ બનાવે છે.આ ટનલનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ પડકારજનક પર્વતીય પરિસ્થિતિઓમાં નાગરિકો અને સંરક્ષણ દળોની સલામત, વિશ્વસનીય અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવામાં પણ રહેલું છે.વર્ષ 2022માં વર્લ્ડ બુક ઓફ રેકોર્ડ્સ યુકે દ્વારા 10000 ફૂટથી વધુની ઊંચાઈએ વિશ્વની સૌથી લાંબી હાઈવે ટનલ તરીકે તેને સત્તાવાર માન્યતા આપવામાં આવી છે.આ ટનલને કારણે મનાલી-સરચુ વચ્ચેનું અંતર 46 કિલોમીટર ઘટ્યું છે, અને મુસાફરીના સમયમાં ચારથી પાંચ કલાકનો ઘટાડો થયો છે.હિમાલયની અત્યંત કઠોર પરિસ્થિતિઓમાં આ ટનલનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં શિયાળામાં તાપમાન -25°C સુધી ગગડી જતું હતું અને ટનલની અંદરનું તાપમાન ક્યારેક 45°C સુધી પહોંચી જતું હતું; તેના બાંધકામે અસાધારણ મનોબળ અને દ્રઢતાની માંગ કરી હતી.એન્જિનિયરોને નાજુક ભૂસ્તરશાસ્ત્ર, સેરી નાલાના ઝમણ, જેણે એકવાર ટનલને છલકાવી દીધી હતી, ભારે ભૂસ્તરીય દબાણ અને ભારે હિમવર્ષા જેવા પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ તમામ પડકારોને સરહદી રસ્તા સંગઠન (બીઆરઓ)ના સમર્પિત કર્મયોગીઓએ સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યા.

ઝેડ-મોર/સોનમર્ગ સુરંગ

સમુદ્ર સપાટીથી 8650 ફૂટથી વધુની ઊંચાઈ પર પર્વતોને કોતરીને બનાવવામાં આવેલી 12 કિલોમીટર લાંબી સોનમર્ગ ટનલ, એન્જિનિયરિંગની એક ભવ્ય સિદ્ધિ છે, જે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં પ્રવાસને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે. તેનું નિર્માણ રૂપિયા 2700 કરોડના ખર્ચે કરવામાં આવ્યું છે.તેમાં 6.4 કિલોમીટર લાંબી મુખ્ય સુરંગ, એક બહાર નીકળવાની સુરંગ અને આધુનિક એપ્રોચ રોડનો સમાવેશ થાય છે, જે શ્રીનગર અને સોનમર્ગના સોનેરી ઘાસના મેદાનો વચ્ચે અને ત્યાંથી લદ્દાખ તરફ બારેમાસ જીવનરેખા બનાવે છે. હિમસ્ખલન, ભૂસ્ખલન કે ભારે હિમવર્ષા હવે આ પ્રદેશને સંપર્ક વિહોણો નહીં બનાવે. આ સુરંગ માર્ગને ખુલ્લો રાખી, મુખ્ય હોસ્પિટલો સુધી સરળ પહોંચ સુનિશ્ચિત કરે છે અને આવશ્યક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરે છે.પડકારજનક હિમાલય ભૂસ્તરશાસ્ત્ર માટે ખાસ અનુકૂળ એવી ન્યૂ ઑસ્ટ્રિયન ટનલિંગ મેથડ (NATM)નો ઉપયોગ કરીને બાંધવામાં આવેલી આ સુરંગ એક મહત્વપૂર્ણ તકનીકી સીમાચિહ્ન છે.સંકલિત ટનલ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી (આઈટીએમએસ) સાથે તે સાર્વજનિક ઘોષણા પ્રણાલી, ઇલેક્ટ્રિકલ ફાયર સિગ્નલિંગ પ્રણાલી, રેડિયો રી-બ્રોડકાસ્ટ પ્રણાલી (એફએમ), ડાયનેમિક રોડ ઇન્ફર્મેશન પેનલ (ડીઆરઆઈપી) જેવી અદ્યતન પ્રણાલીઓ ધરાવે છે. તે પ્રતિ કલાક આશરે 1000 વાહનોને હેન્ડલ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આગામી ઝોજિલા ટનલ (2028) સાથે જોડાતાં, આ પ્રવાસ 49 કિમીથી ઘટીને 43 કિમી થઈ જશે, અને ઝડપ 30 કિમી/કલાકથી વધીને 70 કિમી/કલાક સુધી પહોંચશે, જે સંરક્ષણ લોજિસ્ટિક્સ, શિયાળુ પર્યટન, સાહસિક રમતો અને આ પર્વતોને પોતાનું ઘર કહેતા લોકોની આજીવિકાને વેગ આપશે.

સેલા સુરંગ

અરુણાચલ પ્રદેશના ઇટાનગરમાં વિકસિત ભારત વિકસિત ઉત્તર પૂર્વ કાર્યક્રમ દરમિયાન રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવેલી સેલા ટનલનું નિર્માણ બીઆરઓ દ્વારા તેઝપુર-તવાંગ માર્ગ પર 13000 ફૂટની ઊંચાઈએ કરવામાં આવ્યું છે.આ ટનલનું નિર્માણ 825 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે કરવામાં આવ્યું છે.તે સર્વઋતુ જોડાણ સુનિશ્ચિત કરે છે અને સશસ્ત્ર દળો માટે અત્યંત વ્યૂહાત્મક મહત્વ ધરાવે છે, જ્યારે સરહદી પ્રદેશમાં સામાજિક-આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપે છે.ન્યુ ઑસ્ટ્રિયન ટનલિંગ પદ્ધતિ (NATM)નો ઉપયોગ કરીને બાંધવામાં આવેલી આ ટનલ દ્રઢતા અને પ્રાદેશિક પ્રતિબદ્ધતા દૂરના પર્વતીય સમુદાયોના ભવિષ્યને કેવી રીતે બદલી શકે છે તેનું એક શક્તિશાળી ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.

બનિહાલ-કાઝીગુંડ રોડ ટનલ

બાનીહાલ-કાઝીગુંડ રોડ ટનલ, જેનો નિર્માણ ખર્ચ રૂપિયા 3100 કરોડથી વધુ છે, તે 8.45 કિલોમીટર લાંબી ટ્વીન-ટ્યુબ ટનલ છે. આ ટનલ જમ્મુ અને કાશ્મીર વચ્ચેની કનેક્ટિવિટીમાં નોંધપાત્ર સુધારો કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.આ ટનલે બનિહાલ અને કાઝીગુંડ વચ્ચેનું માર્ગ અંતર 16 કિલોમીટર ઘટાડ્યું છે અને મુસાફરીનો સમય આશરે દોઢ કલાક ઓછો કર્યો છે.ટ્રાફિકની દરેક દિશા માટે એક એવી બે અલગ ટનલ ટ્યુબ સાથે નિર્મિત આ ટનલ જાળવણી અને કટોકટી સ્થળાંતરને સરળ બનાવવા માટે દર 500 મીટરે ક્રોસ પેસેજ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે.તેણે બારમાસી માર્ગ જોડાણ ઊભું કર્યું છે, જેનાથી સુલભતામાં વધારો થયો છે અને બે પ્રદેશો એકબીજાની નજીક આવ્યા છે.

ડો. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જી ટનલ

ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જી ટનલ, જે અગાઉ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ચેનાની-નાશરી ટનલ તરીકે ઓળખાતી હતી, તે ઉધમપુર અને રામબણને જોડતી 9 કિલોમીટર લાંબી, ડબલ-ટ્યુબ, સર્વકાલીન રોડ ટનલ છે. હીમાલયના દુર્ગમ ભૂપ્રદેશમાં આશરે 1200 મીટરની ઊંચાઈ પર બાંધવામાં આવેલી આ સુરંગે 41 કિલોમીટર લાંબા માર્ગને ટાળીને જમ્મુ અને શ્રીનગર વચ્ચેનો પ્રવાસ સમય લગભગ બે કલાક ઘટાડ્યો છે.આ ટનલમાં અદ્યતન વેન્ટિલેશન, સલામતી અને બુદ્ધિશાળી ટ્રાફિક સિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે, જે ઓછા માનવીય હસ્તક્ષેપ સાથે સંપૂર્ણ સંકલિત નિયંત્રણ પદ્ધતિ દ્વારા સંચાલિત થાય છે, ઉપરાંત સુરક્ષાના સુધારેલા પગલાં પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.મેક ઇન ઇન્ડિયા અને સ્કિલ ઇન્ડિયા પહેલને ધ્યાનમાં રાખીને વિકસાવવામાં આવેલી આ સુરંગના નિર્માણ કાર્ય માટે સ્થાનિક લોકોની કૌશલ્ય ક્ષમતાઓ સુધારવામાં આવી હતી અને તેમને આ કાર્યમાં જોડવામાં આવ્યા હતા.આ પરિયોજનાએ 2,000 થી વધુ સ્થાનિક કામદારો માટે રોજગારીનું સર્જન કર્યું, જેમાંથી લગભગ 94 ટકા કાર્યબળ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાંથી લેવામાં આવ્યું હતું.

ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલ્લા રેલ લિંક પ્રોજેક્ટ હેઠળ ટનલ ટી50

જમ્મુ અને કાશ્મીરના ખારી અને સુમ્બરને જોડતી 12.77 કિલોમીટર લાંબી ઈજનેરી કમાલ ટનલ ટી50, ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલા રેલ લિંક (યુએસબીઆરએલ) પ્રોજેક્ટ હેઠળ નિર્માણ પામેલી ભારતની સૌથી લાંબી પરિવહન ટનલો પૈકીની એક છે, જે કાશ્મીર ખીણ અને દેશના બાકીના ભાગો વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ રેલ જીવનરેખાનું નિર્માણ કરે છે.નવી ઑસ્ટ્રિયન ટનલિંગ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને બાંધવામાં આવેલ, તે ક્વાર્ટઝાઇટ અને જીનીસથી લઈને ફિલાઇટ સુધીના પડકારજનક ભૂસ્તરશાસ્ત્રને કાપે છે, જ્યાં એન્જિનિયરોએ પાણીના ઊંચા પ્રવાહ, ભૂસ્ખલન, શીયર ઝોન અને જોડાયેલ જ્વાળામુખી ખડક જેવી મુશ્કેલીઓ દૂર કરી.આ ટનલમાં એક મુખ્ય ટ્યુબ છે, જેની સાથે સુરક્ષા માટે દર 375 મીટરે જોડાયેલી એક સમાંતર સલામતી ટનલ છે.ટી50ને સુરક્ષિત અને નિર્વિઘ્ન રેલ કામગીરી માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે, જે દર 50 મીટરે ગોઠવેલા સીસીટીવી કેમેરાથી સુસજ્જ છે અને કેન્દ્રીય કંટ્રોલ રૂમમાંથી તેનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે.

ભારતમાં ટનલ પ્રોજેક્ટ્સનો આગામી તરંગ

ટનલની નવી પેઢી આકાર ધારણ કરવાની તૈયારીમાં છે.આ આગામી પ્રોજેક્ટ્સ રાષ્ટ્રના આવનજાવન અને પરસ્પર જોડાણની રીતમાં આમૂલ પરિવર્તન લાવવાનું વચન આપે છે.નીચેના આગામી પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહેલી પ્રગતિનો વ્યાપ દર્શાવે છે.

ઝોજિલા સુરંગ

ઝોજિલા સુરંગ ભારતનાં માળખાકીય ક્ષેત્રે એક ભવ્ય સિદ્ધિ તરીકે ઊભરી રહી છે, જે લદાખ અને દેશના અન્ય ભાગો વચ્ચે એક વિશ્વસનીય, સર્વઋતુ જોડાણ સ્થાપિત કરવા હિમાલયના કેટલાક સૌથી કઠિન ખડક સ્તરોને ભેદી રહી છે.લગભગ 12 કિલોમીટર કામ પૂર્ણ થતાં, આ પ્રોજેક્ટ અદ્યતન સલામતીના પગલાં અને પર્વતોની ઊંડાઈમાં સતત હવાનો પ્રવાહ જાળવી રાખવા માટે રચાયેલ સેમી-ટ્રાન્સવર્સ વેન્ટિલેશન સિસ્ટમને સંકલિત કરે છે.પ્રોજેક્ટમાં ન્યુ ઓસ્ટ્રિયન ટનલિંગ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને બાંધવામાં આવેલ સ્માર્ટ ટનલ (SCADA) પ્રણાલીનો સમાવેશ થાય છે.તે સીસીટીવી સર્વેલન્સ, રેડિયો કંટ્રોલ, અવિરત વીજ પુરવઠો અને વેન્ટિલેશન સિસ્ટમ જેવી સુવિધાઓથી સજ્જ છે.આ પ્રોજેક્ટમાં આધુનિક ટેકનોલોજી અપનાવવાને કારણે સરકારને ₹5,000 કરોડથી વધુની બચત થઈ છે.પૂર્ણ થયા પછી, આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ ભારતની સૌથી લાંબી રોડ ટનલ અને એશિયાની સૌથી લાંબી દ્વિ-દિશાત્મક ટનલ બનશે, જે તેની રાષ્ટ્રીય મહત્તાને રેખાંકિત કરશે.11578 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલો અને 30 કિલોમીટરથી વધુ વિસ્તારમાં ફેલાયેલો આ પ્રોજેક્ટ 2028 સુધીમાં પૂર્ણ થવા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. શ્રીનગર-કાર્ગિલ-લેહ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગના એક અતિ મહત્વના ભાગ તરીકે, તે સમગ્ર પ્રદેશમાં નાગરિક અને લશ્કરી ગતિશીલતા વધારવામાં મદદ કરશે.

મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ ટનલ

ભારતનો મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર તેના સાગરતળની 4.8-કિલોમીટર લાંબી ટનલનું કામ પૂર્ણ થતાં ભવિષ્યલક્ષી છલાંગ નોંધાવી છે. દેશના પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન માર્ગની આ એક નિર્ધારક વિશેષતા છે.ઘણસોલી અને શિલ્ફાટા છેડા પરથી એકસાથે ખોદવામાં આવેલી આ ટનલે અસાધારણ પડકારો ઉભા કર્યા હતા.ટીમો જટિલ દરિયાઈ ભૂપ્રદેશમાંથી આગળ વધીને ચોકસાઈપૂર્વક એકબીજા સાથે જોડાઈ. ભારતના ઇજનેરી ઇતિહાસમાં આ એક સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ તરીકે બિરદાવવામાં આવી છે. આ પરિયોજના અદ્યતન ન્યૂ ઑસ્ટ્રિયન ટનલિંગ પદ્ધતિ (એનએટીએમ) નો ઉપયોગ કરે છે, વ્યાપક સલામતીનાં પગલાંના સમર્થન સાથે.એક જ ટ્યુબ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ડિઝાઇન કરાયેલી, જે બે હાઇ-સ્પીડ ટ્રેનોને એક સાથે સમાવી શકે છે, આ ટનલ અતિ આધુનિક રેલ નિર્માણના મોખરે છે અને ભારતની ભાવિ પેઢીના પરિવહન માળખાને વેગ આપતી નવીનતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ઋષિકેશ-કર્ણપ્રયાગ નવી રેલ્વે લાઇન પ્રોજેક્ટ સુરંગો

ઉત્તરાખંડની ઋષિકેશ-કર્ણપ્રયાગ રેલવે લાઇન ભારતીય હિમાલયમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ ટનલ પ્રોજેક્ટ છે.લગભગ 125 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલું આ સંરેખણ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય દૃષ્ટિએ સૌથી જટિલ અને પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ સંવેદનશીલ હિમાલયના ભૂપ્રદેશમાંથી પસાર થાય છે.આના પરિણામે પ્રોજેક્ટ મુખ્યત્વે ટનલ-આધારિત બન્યો છે.તેમાં આશરે 105 કિમીની કુલ લંબાઈ ધરાવતી 16 મુખ્ય લાઇન ટનલ અને લગભગ 98 કિમીની કુલ લંબાઈ ધરાવતી 12 સમાંતર નિષ્ક્રમણ ટનલનો સમાવેશ થાય છે.એકંદરે, કુલ 213 કિલોમીટર ટનલના લક્ષ્યાંક સામે 199 કિલોમીટર લાંબી ટનલનું કામ પૂર્ણ થયું છે.ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત હિમાલયની ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM) તૈનાત કરવામાં આવ્યું છે, જે આ પ્રોજેક્ટનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ તકનીકી સીમાચિહ્ન છે.આ 14.8 કિલોમીટર લાંબી ટનલ ટી-8 માટે વપરાય છે, જ્યાં સફળ ભેદન હાંસલ થયું છે.પર્યાવરણીય અસર ઘટાડવા તેમજ સલામતી અને લાંબા ગાળાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અદ્યતન ટનલિંગ તકનીકો અને સતત દેખરેખ અપનાવવામાં આવી છે.આના કારણે ઋષિકેશ-કર્ણપ્રયાગ ટનલ ભારતમાં ઊંચાઈવાળા રેલવે ટનલ નિર્માણનું એક સીમાચિહ્નરૂપ ઉદાહરણ બની ગયું છે.

ટનલના છેડે પ્રકાશ

ભારતના ટનલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં વધુ સ્માર્ટ અને વધુ સ્થિતિસ્થાપક વિકાસ તરફ સ્પષ્ટ બદલાવ જોવા મળ્યો છે.આ પ્રોજેક્ટ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા કનેક્ટિવિટીના પડકારોને હલ કરે છે અને આર્થિક વિકાસ તથા રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓને ટેકો આપે છે.ટેકનોલોજી અને અમલીકરણમાં થયેલી પ્રગતિએ જટિલ પ્રદેશોમાં સુરક્ષિત રીતે બાંધકામ કરવાની ભારતની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવી છે.જેમ જેમ નવી ટનલ કાર્યરત થશે, તેમ-તેમ તે ગતિશીલતા, વિશ્વસનીયતા અને પ્રાદેશિક એકીકરણમાં સુધારો કરતી રહેશે. આ તમામ પરિબળો સાથે મળીને, ભૂગોળ પ્રગતિ માટે અવરોધ નહીં રહે તેવા ભાવિનો સંકેત આપે છે.

SM/DK/GP/JD