पत्र सूचना कार्यालय

মুখ্য তথ্য

প্ৰতি বছৰে ১ ডিচেম্বৰত বিশ্ব এইডছ দিৱস পালন কৰা হয়।

২০২৫ চনৰ বাবে বিষয়বস্তু হৈছে ‘বিঘ্ন অতিক্ৰম কৰি এইডছৰ প্ৰতি মনোভাৱৰ ৰূপান্তৰ’।

ভাৰতত শক্তিশালী নীতিগত কাঠামো: এইচ আই ভি/এইডছ (প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ২০১৭ ৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থাই HIV সংক্ৰান্ত লোকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে আৰু বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰে।

ৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ আৰু এছ টি ডি নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী (NACP) ৰ জৰিয়তে অগ্ৰগতি। ভাৰতে NACP পৰ্যায়ত বিকশিত কৌশলৰ জৰিয়তে নতুন সংক্ৰমণ হ্ৰাস কৰিছে আৰু এ আৰ টি ৰ উপলব্ধতা বৃদ্ধি কৰিছে।

পাতনি

বিশ্ব এইডছ দিৱস হৈছে প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহৰ ১ তাৰিখে বিশ্বব্যাপী পালন কৰা এক দিৱস। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে এইচ আই ভি/এইডছ মহামাৰীৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা, এইচ আই ভি-সম্পৰ্কীয় ৰোগত মৃত্যু হোৱা লোকসকলক স্মৰণ কৰা আৰু এইচ আই ভি/এইডছ ৰোগত আক্ৰান্ত লোকসকলক সহায় কৰা। ১৯৮৮ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা (WHO)-এ প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই দিৱস পালন কৰিছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা ই চৰকাৰ, সমুদায় আৰু ব্যক্তিৰ বাবে এই ৰোগৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত একত্ৰিত হোৱাৰ এক মঞ্চ হৈ পৰিছে। এই বছৰৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে "বিঘ্ন অতিক্ৰম কৰি এইডছৰ প্ৰতি মনোভাৱৰ ৰূপান্তৰ"। ই কেৱল অতীতৰ অগ্ৰগতি ৰক্ষা কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰতেই নহয়, এইচ আই ভি সেৱাসমূহক অধিক স্থিতিস্থাপক আৰু সমুদায়-নেতৃত্বাধীন কৰিবলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই বিষয়বস্তুটোৱে মহামাৰী, সংঘাত আৰু বৈষম্যৰ ফলত হোৱা বিঘ্নসমূহ দূৰ কৰাৰ জৰুৰীতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে, যিয়ে যত্ন লোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বাধা দিয়ে। ভাৰতে প্ৰতি বছৰে ৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ নিয়ন্ত্ৰণ সংস্থা (NACO)-ৰ নেতৃত্বত স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত দেশজুৰি সজাগতা অভিযান, সমুদায়ভিত্তিক কাৰ্যসূচী আৰু চৰকাৰী প্ৰতিশ্ৰুতিৰ জৰিয়তে বিশ্ব এইডছ দিৱস পালন কৰে।

ভাৰতৰ যাত্ৰা

ভাৰতৰ এইড্‌ছ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী বিশ্বজুৰি এক সফল কাহিনী হিচাপে সমাদৃত হৈছে। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত (১৯৮৫-১৯৯১) এইচ আই ভি আক্ৰান্ত লোক চিনাক্ত কৰা, নিৰাপদভাৱে তেজ সঞ্চাৰণ কৰাটো নিশ্চিত কৰা আৰু লক্ষ্যভিত্তিক সজাগতা সৃষ্টি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় এইড্‌ছ আৰু যৌন ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী (NACP) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় এইড্‌ছ নিয়ন্ত্ৰণ সংস্থা (NACO)ৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে এই প্ৰচেষ্টা অধিক গতি লাভ কৰে। ১৯৯২ চনত স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত এই সংস্থাটো স্থাপন কৰা হৈছিল, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল বহু-খণ্ডীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কৌশলৰ সমন্বয় সাধন কৰা। সময়ৰ লগে লগে, NACPৰ গুৰুত্ব ৰাষ্ট্ৰীয় সঁহাৰিৰ পৰা অধিক বিকেন্দ্ৰীকৃত সঁহাৰিলৈ আৰু এন জি অ’ আৰু এইচ আই ভি সংক্ৰান্ত লোকসকলৰ (PLHIV) নেটৱৰ্কৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰাৰ দিশত স্থানান্তৰিত হয়।

ৰাষ্ট্ৰীয় এইডছ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী (NACP)

ই পাঁচটা পৰ্যায়ৰ মাজেৰে বিকশিত হৈছে, মৌলিক সজাগতাৰ পৰা ব্যাপক প্ৰতিৰোধ, পৰীক্ষা, চিকিৎসা আৰু বহনক্ষমতালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।

NACP I (১৯৯২-১৯৯৯): ভাৰতৰ প্ৰথমটো ব্যাপক এইচআইভি/এইডছ প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হৈছিল। লক্ষ্য: এইচআইভিৰ প্ৰসাৰ মন্থৰ কৰা আৰু ৰোগ, মৃত্যু আৰু এইডছৰ সামগ্ৰিক প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰা।

NACP II (১৯৯৯-২০০৬):

দুটা মুখ্য উদ্দেশ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে:

ভাৰতত এইচআইভিৰ প্ৰসাৰ হ্ৰাস কৰা।

এইচআইভি/এইডছৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ষমতা শক্তিশালী কৰা।

NACP III (২০০৭–২০১২):

লক্ষ্য: ২০১২ চনৰ ভিতৰত এইচ আই ভি মহামাৰী ৰোধ আৰু প্ৰতিৰোধ কৰা।

কৌশল:

উচ্চ- বিপদসংকুল গোট (HRG) আৰু সাধাৰণ জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰতিৰোধ বৃদ্ধি কৰা।

প্ৰতিৰোধ, যত্ন, সমৰ্থন, আৰু চিকিৎসা সেৱাসমূহ একত্ৰিত কৰা।

মূল সংযোজন: জিলা পৰ্যায়ৰ সমন্বয় আৰু নিৰীক্ষণৰ বাবে জিলা এইডছ প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ গোট (DAPCUs) সৃষ্টি কৰা, লগতে কলঙ্ক/বৈষম্যৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন দাখিল কৰা।

NACP IV (২০১২–২০১৭):

লক্ষ্য: মহামাৰীৰ প্ৰতিৰোধ ত্বৰান্বিত কৰা আৰু এক সংহত সঁহাৰি নিশ্চিত কৰা।

উদ্দেশ্য:

নতুন সংক্ৰমণ ৫০% হ্ৰাস কৰা (২০০৭ চনৰ ভিত্তিত)।

সকলো PLHIV ৰ বাবে ব্যাপক যত্ন, সমৰ্থন আৰু চিকিৎসা প্ৰদান কৰা।

২০৩০ চনৰ ভিতৰত এইডছৰ অন্ত পেলোৱাৰ লক্ষ্য আগুৱাই নিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত (২০১৭–২০২১)।

সম্প্ৰসাৰণৰ সময়ত মুখ্য পদক্ষেপ:

HIV/AIDS (প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ২০১৭)- ই HIV ৰ সৈতে জীৱন ধাৰণ কৰা লোকসকলৰ (PLHIV) বিৰুদ্ধে কৰা বৈষম্য নিষিদ্ধ কৰে, গোপনীয়তা নিশ্চিত কৰে, আৰু পৰীক্ষণ আৰু চিকিৎসাৰ বাবে অৱগত সন্মতি বাধ্যতামূলক কৰে লগতে প্ৰতিৰোধ আৰু যত্নৰ উপলব্ধতা বৃদ্ধি কৰে।

মিছন সম্পৰ্ক- ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল HIV ৰ সৈতে জীৱন ধাৰণ কৰা লোকসকলক (PLHIV) "ঘূৰাই অনা" যিসকলে এন্টিৰেট্ৰোভাইৰেল থেৰাপী (ART) বন্ধ কৰি দিছিল — অৰ্থাৎ "অনুসৰণৰ বাবে হেৰুৱা" লোকসকলক বিচাৰি উলিওৱা আৰু পুনৰ সংযোগ কৰা।

ই এক সম্প্ৰদায়ভিত্তিক পৰীক্ষণ আৰু অনুসৰণ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে।

'পৰীক্ষা আৰু চিকিৎসা' নীতি (সকলো ৰোগ নিৰ্ণয় হোৱা ঘটনাৰ বাবে ART আৰম্ভ কৰা)

নিয়মীয়া সাৰ্বজনীন ভাইৰেল লোড নিৰীক্ষণ।

NACP V (২০২১–২০২৬):

১৫,৪৭1.৯৪ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ সৈতে কেন্দ্ৰীয় খণ্ডৰ আঁচনি হিচাপে আৰম্ভ কৰা, পঞ্চম পৰ্যায়ৰ লক্ষ্য হৈছে পূৰ্বৰ সাফল্যসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰন্তৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ সমাধান কৰা। এই পৰ্যায়ৰ লক্ষ্য হৈছে ৰোগ প্ৰতিৰোধ, পৰীক্ষণ আৰু চিকিৎসা সেৱাসমূহৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত জনস্বাস্থ্যৰ ভাবুকি হিচাপে HIV/AIDS মহামাৰীৰ অন্ত পেলোৱাত সহায় কৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য ৩.৩ক সমৰ্থন কৰা।

এইচ আই ভি/এইডছ সজাগতাৰ বাবে চৰকাৰে লোৱা পদক্ষেপ

সমগ্ৰ দেশত সজাগতা অভিযান সবলীকৰণ

এনএচিঅ'ই ব্যাপক মাল্টিমিডিয়া অভিযানৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় এইচআইভি/এইডছ সজাগতা প্ৰচেষ্টাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। ব্যাপক আৰু কম বয়সীয়া দৰ্শকৰ ওচৰলৈ যাবলৈ গণ মাধ্যম, ডিজিটেল প্লেটফৰ্ম আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বহিঃ প্ৰসাৰিত প্ৰচাৰ

হোৰ্ডিঙ, বাছ পেনেল, তথ্য কিঅ'স্ক, লোক প্ৰদৰ্শন আৰু আইইচি ভেনৰ জৰিয়তে সজাগতা শক্তিশালী হৈছিল। এই সঁজুলিবোৰে সমগ্ৰ দেশতে উপলব্ধ সেৱা আৰু সুবিধাসমূহৰ প্ৰচাৰত সহায় কৰে।

সামূহিক পৰ্যায়ৰ সজাগতা কাৰ্যসূচী

আত্ম-সহায়ক গোট (এছএইচজি), অংগনৱাড়ী কৰ্মী, আশা, পঞ্চায়তী ৰাজ সদস্য আৰু অন্যান্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ আৰু সংবেদনশীলতা অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পদক্ষেপসমূহে আচৰণগত পৰিৱৰ্তন আৰু সামগ্ৰিক সম্প্ৰদায় সজাগতা বৃদ্ধি কৰে।

উচ্চ-বিপদসংকুল গোটসমূহৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট হস্তক্ষেপ

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে সমগ্ৰ দেশতে ১৫৮৭টা লক্ষ্যভিত্তিক হস্তক্ষেপ প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে প্ৰতিৰোধ, পৰীক্ষা, চিকিৎসা আৰু যত্ন সেৱাসমূহৰ সম অধিকাৰ নিশ্চিত কৰা হৈছে।

লাজ আৰু বৈষম্য বিৰুদ্ধে বিষয়ভিত্তিক অভিযান

এইচআইভি-ৰ সৈতে জীৱন যাপন কৰা লোকসকলৰ (PLHIV) লাজ হ্ৰাস কৰা আৰু অন্তৰ্ভুক্তি প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে দেশজুৰি বিষয়ভিত্তিক অভিযান আৰম্ভ কৰা হৈছে। এই অভিযানসমূহ কৰ্মস্থল, স্বাস্থ্যসেৱা পৰিৱেশ, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু সম্প্ৰদায়সমূহত ৰূপায়ণ কৰা হৈছে।

ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহত ন্যায়পালৰ নিযুক্তি

এইচআইভি আৰু এইডছ (প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ২০১৭ৰ অধীনত ৩৪খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত ন্যায়পাল নিযুক্তি দিয়া হৈছে, যিয়ে পিএলআইএইচ-ৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য সম্পৰ্কীয় অভিযোগসমূহৰ সমাধান কৰে। ই PLHIV -ৰ মৰ্যাদা আৰু অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰতি চৰকাৰৰ দায়বদ্ধতাক শক্তিশালী কৰে।

সামৰণি

ভাৰতৰ এইচ.আই.ভি./এইড্‌ছৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ যাত্ৰাই স্থিতিস্থাপকতা, উদ্ভাৱন, আৰু উমৈহতীয়া নিষ্ঠাৰ এক আকৰ্ষণীয় কাহিনীক প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰাৰম্ভিক ৰাষ্ট্ৰীয় এইড্‌ছ আৰু এছ.টি.ডি. নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচীৰ পৰ্যায়ৰ মৌলিক প্ৰচেষ্টাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি NACP-V-ৰ দূৰদৃষ্টিসম্পন্ন উচ্চাকাংক্ষালৈকে, দেশে অধিকাৰ-কেন্দ্ৰিক নীতি, সম্প্ৰদায়-চালিত প্ৰতিৰোধ কৌশল, আৰু বিস্তৃত সংবাদ মাধ্যমৰ পদক্ষেপৰ জৰিয়তে নেতৃত্বৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন দাঙি ধৰিছে। ভাৰতৰ এইড্‌ছৰ হ্ৰাস বিশ্বৰ গড়তকৈ অধিক স্পষ্ট, যাক ব্যাপক পৰীক্ষণ, এন্টিৰেট্ৰোভাইৰেল থেৰাপিলৈ উন্নত সুবিধা, উচ্চ-বিপদসংকুল গোটসমূহলৈ নিৰ্দিষ্ট সঞ্চাৰ, আৰু লাজৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ পদক্ষেপৰ দ্বাৰা যথেষ্ট সহায় কৰা হৈছে, এই সকলোবোৰ ৰাজ্য আৰু সম্প্ৰদায়ৰ যৌথ পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। এইচ.আই.ভি./এইড্‌ছৰ বিৰুদ্ধে এই স্থায়ী যুঁজে তাৎক্ষণিক সংকট ব্যৱস্থাপনাৰ পৰা স্থায়ী শক্তি, মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা, আৰু সন্মুখত থকা সম্প্ৰদায়ৰ কণ্ঠক শক্তিশালী কৰালৈ এক দৃঢ় বিৱৰ্তনক প্ৰদৰ্শন কৰে।

সমল

Ministry of Health and Family Welfare:

• UNAIDS Estimates 2025
• Sankalak 7th Edition
• India HIV Estimates 2025

***

DPS