Technology
ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌18/ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಮಿಷನ್
प्रविष्टि तिथि:
01 NOV 2026 11:15 AM
ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ನೌಕಾಯಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ
ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಮಿಷನ್: ನಾವಿಕ್ ದಿಗಂತದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಂದು ರಾತ್ರಿ 23:51 ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌18/ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.
ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌18 ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆಯು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ನೌಕಾಯಾನ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ನಿಖರವಾದ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು. ತದನಂತರ, ಮೊದಲ ಕಕ್ಷೆಯ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಂದು 16:48 ಗಂಟೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು 111.75° ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ನಿಗದಿತ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಕಕ್ಷೆಯ ಸ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಕ್ಷಾ ಕುಶಲತೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಉಪಗ್ರಹವು ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಐದು ನೌಕಾಯಾನ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ನೌಕಾಯಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ 'ನೆವಿಗೇಷನ್ ವಿತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಲೇಶನ್' (ನಾವಿಕ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
|
ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ? ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಅಥವಾ ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಗೆ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲು ಅಂಡಾಕಾರದ 'ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್'ಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಕ್ಷೆಯು ಕಡಿಮೆ ಪೆರಿಜಿ (ಭೂಮಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದು) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪೋಜಿ (ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಬಿಂದು) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಿಟಿಒಕಕ್ಷೆಗೆ, ಅಪೋಜಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಸುಮಾರು 35,786 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಪೋಜಿಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ತನ್ನ ಪೆರಿಜಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ (ಚಾಲನಾ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರಿಯಿರಿಸಿದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಶಲತೆಗಳು ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯ ಬಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಕ್ಷೆ-ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುಶಲತೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಅಪೋಜಿ ಮೋಟಾರ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಉಪಗ್ರಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಕಕ್ಷೆ-ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಅದರ 'ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಅಪೋಜಿ ಮೋಟಾರ್' ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿದೆ.
|
ಮಿಷನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
- ಯಶಸ್ವಿ ಉಡಾವಣೆ: ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌18 ನೌಕೆಯು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಅದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.
- 20ನೇ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ಹಾರಾಟ: ಈ ಮಿಷನ್ ಭಾರತದ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್‌ನ (ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ) 20ನೇ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆಯು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಸರಣಿಯ ಉಪಗ್ರಹ: ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಎಂಬುದು ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾವಿಕ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳ (ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-01 ರಿಂದ ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-05) ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
|
ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಣಯ, ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸೂಚನೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಒಂದು ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾಯಾನ ಸಾಧನಗಳಂತಹ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಳ, ವೇಗ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಹು ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮಾರ್ಗ ನೌಕಾಯಾನ, ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ನಿಖರ ಕೃಷಿ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೊಸಿಷನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 'ನೆವಿಗೇಷನ್ ವಿತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಲೇಶನ್' (ನಾವಿಕ್) ಸೇರಿವೆ.
|
- ವರ್ಧಿತ ನೌಕಾಯಾನ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು: ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಉಪಗ್ರಹವು ಎಲ್‌1, ಎಲ್‌5 ಮತ್ತು S ಆವರ್ತನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್‌5 ಮತ್ತು S ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್‌1 ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ನಾವಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಯಿಂದ 1,500 ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
- ಬಹು ಆವರ್ತನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯುಳ್ಳ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
|
ನೌಕಾಯಾನ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆವರ್ತನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು
ನೌಕಾಯಾನ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು ರೇಡಿಯೋ-ಆವರ್ತನ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ನೌಕಾಯಾನ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹದ ಸ್ಥಳದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ರಿಸೀವರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳ, ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆವರ್ತನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಈ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೇಡಿಯೋ ಆವರ್ತನಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರೇಡಿಯೋ-ಆವರ್ತನ ವರ್ಣಪಟಲದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
|
- ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಉಪಗ್ರಹವು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅಟಾಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಅಟಾಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ನೌಕಾಯಾನ ಸಿಗ್ನಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಸಮಯದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
- ವ್ಯಾಪಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು: ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಭಾರತದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಣಯ, ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸೂಚನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಸಾರಿಗೆ, ನೌಕಾಯಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ವಿಮಾನಯಾನ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ನಿಖರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸೇವೆಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ.
|
ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ (ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ)
ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ (ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ) ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರು ಹಂತದ ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಕಕ್ಷೆಗೆ (ಎಲ್‌ಇಒ) ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ಅನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅದರ ಅಂತಿಮ ಹಂತ, ಇದು ಸ್ವದೇಶಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಅಪ್ಪರ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬೂಸ್ಟರ್‌ಗಳು ದ್ರವ-ಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಎಲ್‌-40 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇವು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಟೆಟ್ರೇಕ್ಸೈಡ್ (N2O4) ಮತ್ತು ಯುಎಚ್‌25 (75% ಅನ್ಸಿಮೆಟ್ರಿಕಲ್ ಡೈಮಿಥೈಲ್ಹೈಡ್ರಾಜಿನ್ ಮತ್ತು 25% ಹೈಡ್ರಾಜಿನ್ ಹೈಡ್ರೇಟ್‌ನ ಮಿಶ್ರಣ) ನಂತಹ ಹೈಪರ್‌ಗೋಲಿಕ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಜಿಟಿಒ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ.
ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌18 ಸುಮಾರು 50 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಉಡಾವಣಾ ದ್ರವ್ಯರಾಳವು ಸುಮಾರು 420 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಇದು 3.4 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಲೋಹದ ಪೇಲೋಡ್ ಫೇರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 2,250 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ನೌಕಾಯಾನ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೊತ್ತೂಯ್ದಿದೆ.
ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಅಪ್ಪರ್ ಸ್ಟೇಜ್ : ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಅಪ್ಪರ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಎಂದರೆ ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಗದಿತ ಕಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಪ್ರೊಪಲೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು (ನೋದಕಗಳನ್ನು) ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇಸ್ರೋ ನ ಸ್ವದೇಶಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಅಪ್ಪರ್ ಸ್ಟೇಜ್, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು (ಎಲ್‌ಎಚ್‌₂) ಇಂಧನವಾಗಿ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೈಜರ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ರಷ್ಯಾ-ಪೂರೈಕೆ ಹಂತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಇದು ಸುಧಾರಿತ ಉಡಾವಣಾ ನೌಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
|
ನಾವಿಕ್ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು: ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ನಾವಿಕ್ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
- ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೀಜನಲ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
- ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಣಯ, ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸೂಚನೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ನಾವಿಕ್ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನೆಲದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಏಳು ಉಪಗ್ರಹಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಮೂರು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬಾಗಿದ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ನಾವಿಕ್ ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 1,500 ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌ ಸರಣಿಯು ಹಳೆಯ ಎಲ್‌5 ಮತ್ತು S ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್‌1 ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ವಿಧದ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಗಳು ನಾವಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಎರಡು ರೀತಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ:
- ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ: ನಾಗರಿಕ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮುಕ್ತ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ನಾವಿಕ್ ಎಸ್ಪಿಎಸ್ (ನಾವಿಕ್ ಎಸ್ಪಿಎಸ್) ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು ಯುಎಸ್‌ಎಯ ಜಿಪಿಎಸ್, ರಷ್ಯಾದ ಗ್ಲೋನಾಸ್, ಇಯು ನ ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಬೀಡೌ ನಂತಹ ಇತರ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.
- ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆ: ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಾಡಲಾದ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಉಪಗ್ರಹ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಗತಿ ನಾವಿಕ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಐದು ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-01, ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-02 ಮತ್ತು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-03 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-04 ಮತ್ತು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-05 ಸಿದ್ಧತೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ನಾವಿಕ್ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ISRO ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ.
ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-01 – ಮುಂದಿನ/ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹ
- ಭಾರತದ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ನೌಕೆಯ 15 ನೇ ಹಾರಾಟವಾದ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌12, ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-01 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು.
- ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-01 ಅನ್ನು 29 ಮೇ 2023 ರಂದು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾವಿಕ್ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಳೆಯ ನಾವಿಕ್ ಸೇವೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಇದು ಎಲ್‌1, ಎಲ್‌5 ಮತ್ತು S ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಇದರ ಉಡಾವಣಾ ದ್ರವ್ಯರಾಳವು ಸುಮಾರು 2,232 ಕೆಜಿ ಆಗಿದೆ.
- ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-01 ನ ಮಿಷನ್ (ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ) ಜೀವಿತಾವಧಿಯು 12 ವರ್ಷಗಳು.
- ಇದು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ರುಬಿಡಿಯಮ್ ಅಟಾಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-02 – ಸರಣಿಯ ಎರಡನೇ ಉಪಗ್ರಹ
- ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-02 ಅನ್ನು 29 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್‌15 ನೌಕೆಯ ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
- ಇದು ಎಲ್‌1, ಎಲ್‌5 ಮತ್ತು S ಬ್ಯಾಂಡ್ ನೌಕಾಯಾನ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ C-ಬ್ಯಾಂಡ್ ರೇಂಜಿಂಗ್ ಪೇಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-02 ಉಪಗ್ರಹದ ಉಡಾವಣಾ ದ್ರವ್ಯರಾಳವು 2,250 ಕೆಜಿ ಆಗಿದೆ.
- ಇದು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯದ ಅಂದಾಜಿಗಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅಟಾಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
- ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಆಕ್ಸಿಡೈಜರ್ ವಾಲ್ವ್‌ಗಳು (ಆಮ್ಲಜನಕ ಒದಗಿಸುವ ಕವಾಟಗಳು) ತೆರೆಯದ ಕಾರಣ ಕಕ್ಷೆ-ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಉಪಗ್ರಹವು ತಲುಪಬೇಕಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಕ್ಷೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು.
ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-04 ಮತ್ತು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-05 – ಮುಂಬರುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳು
- ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-04 ಮತ್ತು ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌-05 ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾವಿಕ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ.
- ಹಿಂದಿನ ಎನ್‌ವಿಎಸ್‌ ಉಪಗ್ರಹಗಳಂತೆ, ಇವು ಎಲ್‌5 ಮತ್ತು S ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್‌1 ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ವರ್ಧಿತ ನೌಕಾಯಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದತ್ತ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ
ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾವಿಕ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜನೆಯು, ಸುಧಾರಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ'ದತ್ತ ಭಾರತದ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೈಲುಗಲ್ಲನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಣಯ, ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸೂಚನೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಗತಿಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕಾಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಭಾರತದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
References:
Click here to see pdf
*****
(तथ्य सामग्री आईडी: 151159)
आगंतुक पटल : 4
Provide suggestions / comments