पत्र सूचना कार्यालय

পি এম ই-ড্ৰাইভ আঁচনি

বহনক্ষম ভৱিষ্যতৰ দিশত এক পদক্ষেপ

বৈদ্যুতিক পৰিবহণ খণ্ডলৈ ভাৰতৰ অগ্ৰসৰতা

দেশখনে দ্ৰুতগতিত বৈদ্যুতিক গতিশীলতাৰ দিশত আগবাঢ়িছে, আৰু বৈদ্যুতিক বাহন (ইভি) গ্ৰহণ কৰাৰ গতি যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। লক্ষ্য নিৰ্ধাৰিত নীতি, অৰ্থনৈতিক উদগনি, আৰু মিছন-চালিত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ইয়াক অধিক প্ৰসাৰ কৰা হৈছে।

এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ মূলতে আছে উদ্ভাৱনীমূলক বাহন বৃদ্ধি আঁচনি (পি এম ই-ড্ৰাইভ আঁচনি)ত পি এম ইলেক্ট্ৰিক ড্ৰাইভ বিপ্লৱ। ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা কাৰ্যকৰী হোৱা এই আঁচনিয়ে প্ৰাৰম্ভিক ক্ৰয় প্ৰৰোচনা আৰু চাৰ্জিং আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশৰ জৰিয়তে বৈদ্যুতিক বাহন (ইভি) গ্ৰহণ কৰাত সহায় কৰে। বহনক্ষম উন্নয়নক প্ৰসাৰিত কৰা এই আঁচনিখনৰ লক্ষ্য হৈছে পৰিবহণৰ পৰিৱেশ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰা আৰু বায়ুৰ গুণাগুণ উন্নত কৰা।

পি এম ই-ড্ৰাইভ আঁচনিৰ সকলো তথ্য

সমগ্ৰ ভাৰততে পি এম ই-ড্ৰাইভ আঁচনি ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। প্ৰথমতে দুবছৰৰ বাবে অধিসূচনা জাৰি কৰা হৈছিল যদিও এতিয়া ইয়াক ২০২৮ চনৰ ৩১ মাৰ্চলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে।

• এই আঁচনিৰ মুঠ বাজেট ১১,৯০০ কোটি টকা।
• ই বিভিন্ন ধৰণৰ বাহন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত অংশসমূহৰ বাবে চাহিদাভিত্তিক উদগনি আৰু আন্তঃগাঁথনিগত সমৰ্থন প্ৰদান কৰে।
  • এই শ্ৰেণীসমূহৰ ভিতৰত আছে ইলেক্ট্ৰিক দুচকীয়া বাহন (ই-২ডব্লিউ), ইলেক্ট্ৰিক তিনিচকীয়া (ই-৩ ডব্লিউ), আৰু এল ৫, য’ত পঞ্জীয়নভুক্ত ই-ৰিক্সা আৰু ই-কাৰ্ট, ই-এম্বুলেন্স, ই-ট্ৰাক, ই-বাছ, চাৰ্জিং আন্তঃগাঁথনি, আৰু পৰীক্ষণ সংস্থাসমূহৰ উন্নীতকৰণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
  • পঞ্জীয়নভুক্ত বৈদ্যুতিক দুচকীয়া বাহনসমূহে ২৫০০কিলোৱাট প্ৰতি ঘন্টা (প্ৰতিখন বাহনত ৫০০০ত সীমিত) প্ৰৰোচনা লাভ কৰে। এই কথা প্ৰযোজ্য কাৰখানাৰ বাহিৰৰ মূল্য ১.৫ লাখ  টকা পৰ্যন্ত, মুঠ পুঁজি আবণ্টন ২,৭৬৭ কোটি টকা। এই আঁচনিখনৰ লক্ষ্য হৈছে ৪৫.৭৯ লাখৰো অধিক পঞ্জীয়নভুক্ত বৈদ্যুতিক দুচকীয়া বাহন (ই-২ডব্লিউ)ক সমৰ্থন কৰা।
  • উপ-উপাদান পঞ্জীয়নভুক্ত বৈদ্যুতিক তিনিচকীয়া বাহন (এল৫)ৰ বিক্ৰীৰ লক্ষ্যত উপনীত হৈছে আৰু ২০২৫ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত এই ছেগমেণ্ট বন্ধ কৰা হৈছে।
  • ই-৩ডব্লিউ (ই-ৰিক্সা আৰু ই-কাৰ্ট)ৰ বাবে সমৰ্থন ২০২৮ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে চলি থাকিব।

পি এম ই-ড্ৰাইভ আঁচনিৰ মূল সফলতা

• পি এম ই-ড্ৰাইভ আঁচনিৰ জৰিয়তে প্ৰায় ২৮.৩০ লাখ বৈদ্যুতিক বাহনলৈ আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰা হয়।
• ২৬.৫৯ লাখ ইভি বিক্ৰী হৈছে (২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে)।
• পি এম ই-ড্ৰাইভৰ অধীনত ১৪,০২৮খন ই-বাছ নিৰ্মাণৰ বাবে ৪,৩৯১ কোটি টকা আবণ্টন দিয়া হৈছে। ইয়াৰে ১৪ হাজাৰ ই-বাছ আবণ্টন দিয়া হৈছে (২০২৬ চনৰ আগষ্টলৈ)।
  • সাতখন চহৰ— দিল্লী, বেংগালুৰু, হায়দৰাবাদ, মুম্বাই, আহমেদাবাদ, পুনে আৰু চুৰাটত ১৩,৮০০খন ই-বাছ আবণ্টন দিয়া হৈছে।
• ইভি পাব্লিক চাৰ্জিং ষ্টেচন (ইভি পিচিএছ) আৰু পৰীক্ষণ সংস্থাসমূহ উন্নীত কৰাৰ বাবেও অনুদান সমৰ্থন উপলব্ধ।
  • সমগ্ৰ ভাৰততে ইলেক্ট্ৰিক ভেহিকেল চাৰ্জিং ষ্টেচন (ইভি পিচিএছ)ৰ বাবে ২০০০ কোটি টকা আবণ্টন দিয়া হৈছে।
  • ৩টা তেল বিপণন কোম্পানী আৰু ১০খন ৰাজ্যত ৮১৪৭টা চাৰ্জাৰ স্থাপনৰ বাবে ৮৫১ কোটি টকাৰ অনুমোদন দিয়া হৈছে (২০২৬ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰলৈ)।
  • বাহন পৰীক্ষণ সংস্থাসমূহৰ আধুনিকীকৰণ আৰু উন্নীতকৰণৰ বাবে ৭৮০ কোটি টকা আবণ্টন দিয়া হৈছে।

ই ভি পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ

পিএম ই-ড্ৰাইভৰ অধীনত চৰকাৰী সমৰ্থনে অধিক ইভিৰ গ্ৰহণ, স্বচ্ছ গতিশীলতা আৰু ভাৰতৰ বৈদ্যুতিক উৎপাদন পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ বিকাশত সহায় কৰিছে।

ক্ৰেতাৰ বাবে

• প্ৰাৰম্ভিক চাহিদাৰ উদগনিয়ে যোগ্য ইভিৰ ক্ৰয় মূল্য হ্ৰাস কৰে, যিয়ে বৈদ্যুতিক গতিশীলতাৰ প্ৰাৰম্ভিক খৰচ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।
• যোগ্য ক্ৰেতাসকলে ই-ভাউচাৰৰ জৰিয়তে ক্ৰয় মূল্যৰ প্ৰাৰম্ভিক হ্ৰাস হিচাপে চাহিদাৰ উদগনিৰ সুবিধা ল’ব পাৰে; এই ধনৰাশি পিছলৈ গধুৰ উদ্যোগ মন্ত্ৰালয়ে (এমএইচআই) মূল সঁজুলি নিৰ্মাতা (OEM)ক ঘূৰাই দিয়ে।

চহৰবোৰৰ বাবে

• এই আঁচনিখনে বৈদ্যুতিক বাছ আৰু অন্যান্য বৈদ্যুতিক বাহনৰ জৰিয়তে পৰিষ্কাৰ আৰু অধিক বহনক্ষম গতিশীলতালৈ পৰিৱৰ্তনক অগ্ৰসৰত সহায় কৰে।

উদ্যোগসমূহৰ বাবে

• পি এম ই-ড্ৰাইভে ভাৰতৰ ঘৰুৱা ইভি উৎপাদন পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ বিকাশত সহায় কৰে আৰু ইভি মডেলৰ স্থানীয়কৰণক প্ৰসাৰিত কৰে।
• এই আঁচনিৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা অ’ইএমসমূহে তেওঁলোকৰ ইভি মডেলসমূহ স্থানীয়কৰণ কৰিছে আৰু পৰ্যায়ক্ৰমে উৎপাদন কাৰ্যসূচী (পিএমপি) মানি চলাটো নিশ্চিত কৰা এমএইচআই পৰীক্ষণ সংস্থাসমূহৰ পৰা প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিছে।
• এই আঁচনিখনে বাহন পৰীক্ষণ সংস্থাসমূহৰ আধুনিকীকৰণ আৰু উন্নীতকৰণৰ বাবে ৭৮০ কোটি টকা প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকে নতুন আৰু উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰে সজ্জিত হ’ব পাৰে।

পৰিষ্কাৰ পৰিবহণ খণ্ডৰ ভৱিষ্যতৰ দিশত

পি এম ই-ড্ৰাইভে পৰিৱেশ আৰু শক্তি সুৰক্ষাৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰাত সহায় কৰাৰ লগতে বহনক্ষম পৰিবহণক ত্বৰান্বিত কৰি তুলিছে। ই ভি গ্ৰহণ আৰু চাৰ্জিং আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰসাৰ ঘটাই এই আঁচনিখনে স্বচ্ছ আৰু অধিক বহনক্ষম পৰিবহণৰ দিশত ভাৰতৰ পৰিৱৰ্তনক শক্তিশালী কৰে।

তথ্যসূত্ৰসমূহ

গধুৰ উদ্যোগ মন্ত্ৰালয়

https://pmedrive.heavyindustries.gov.in/

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2290696&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2053959&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2053889&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2298052&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2287125&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2260368&reg=3&lang=1

https://pmedrive.heavyindustries.gov.in/docs/policy_document/Gazette%20Notification%2010%2008%202026%20on%20enhancement%20of%20Outlay%2011900%20cr.pdf

https://heavyindustries.gov.in/sites/default/files/2025-07/psm_approved_sops.pdf

Cabinet

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2053889&reg=48&lang=2

PIB Archives

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2294688&reg=48&lang=1

Please See PDF

PIB Research/KD

(तथ्य सामग्री आईडी: 151068) आगंतुक पटल : 39