Social Welfare
কঠোৰ আইন, অধিক সুৰক্ষিত পৰীক্ষা: প্ৰশ্নকাকত ফাদিলৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ কঠোৰ ব্যৱস্থা
प्रविष्टि तिथि:
31 JUL 2026 11:53 AM
অধিক কঠোৰ কাৰাদণ্ড, বিশেষ টাস্ক ফ’ৰ্চ, ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালত
দেশত প্ৰতি বছৰে লাখ লাখ যুৱকে এটা ন্যায্য সুযোগ লাভ কৰি উন্নত ভৱিষ্যৎ গঢ়াৰ আশাৰে চৰকাৰী পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়। যেতিয়া কোনো প্ৰশ্নকাকত ফাদিল হয় অথবা কোনো চক্ৰই ফলাফলত কাৰচাজি কৰে, তেতিয়া কেৱল এটা নিয়ম ভংগ নহয়। এজন সৎ শিক্ষাৰ্থীৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু বিশ্বাসো ভংগ হয়।
সেই বিশ্বাস সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ সংসদে ৰাজহুৱা পৰীক্ষা (অনৈতিক উপায় প্ৰতিৰোধ) আইন, ২০২৪ প্ৰণয়ন কৰিছিল। পৰীক্ষাত অসাধু পন্থা, প্ৰশ্নকাকত ফাদিল আৰু সংঘবদ্ধ পৰীক্ষা জালিয়াতিৰ বিৰুদ্ধে এইখনেই ভাৰতৰ প্ৰথমখন বিশেষ আইন। এতিয়া চৰকাৰে এই আইনখনক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ লোকসভাত ৰাজহুৱা পৰীক্ষা (অনৈতিক উপায় প্ৰতিৰোধ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬ উত্থাপন কৰিছে। এই বিধেয়কখনৰ জৰিয়তে শাস্তি বৃদ্ধি কৰা হৈছে, তদন্ত আৰু বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া অধিক দ্ৰুত কৰা হৈছে আৰু ভুক্তভোগীসকলক ন্যায় লাভৰ এক সুস্পষ্ট পথ প্ৰদান কৰা হৈছে।
এই সংশোধনী কিয় প্ৰয়োজন হৈছিল
২০২৪ চনৰ আইনখনে ভাৰতক এক শক্তিশালী ভিত্তি প্ৰদান কৰিছিল। কিন্তু শেহতীয়া বছৰসমূহতো প্ৰশ্নকাকত ফাদিল আৰু পৰীক্ষাৰ অসদাচৰণৰ একাধিক ঘটনা পোহৰলৈ আহিছে, যিয়ে ৰাজহুৱা পৰীক্ষা ব্যৱস্থাৰ ন্যায্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছে। ২০২৬ চনৰ এই বিধেয়কে এই সমস্যাসমূহৰ প্ৰত্যক্ষ সমাধান আগবঢ়াইছে। ই শাস্তিৰ ব্যৱস্থা অধিক কঠোৰ কৰি তুলিছে যাতে সেয়া এক বাস্তৱিক নিবৃত্তিমূলক ব্যৱস্থা হিচাপে কাম কৰে। লগতে, তদন্ত আৰু বিচাৰৰ বাবে এক দ্ৰুত আৰু সময়সীমা-নিৰ্ধাৰিত ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছে, যাতে দোষীসকলে শীঘ্ৰে শাস্তি পায় আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলে কম সময়ৰ ভিতৰতে ন্যায় লাভ কৰি নিশ্চিন্ত হ’ব পাৰে।
অপৰাধীসকলৰ বাবে অধিক কঠোৰ শাস্তি
এই বিধেয়কখনৰ আটাইতকৈ স্পষ্ট পৰিৱৰ্তন হৈছে শাস্তিৰ ক্ষেত্ৰত। ব্যক্তিগত অপৰাধী, সেৱা প্ৰদানকাৰী সংস্থা আৰু সংঘবদ্ধ জালিয়াতি চক্ৰ চলোৱা ব্যক্তিসকল—সকলোৰে বাবে কাৰাদণ্ড আৰু জৰিমনাৰ পৰিমাণ যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰা হৈছে।
|
ব্যৱস্থা
|
পূৰ্বৰ ব্যৱস্থা (২০২৪ আইন)
|
এতিয়া কি সলনি হৈছে (২০২৬ বিধেয়ক)
|
|
ব্যক্তিগত অপৰাধী (ধাৰা ১০)
|
৩ৰ পৰা ৫ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, ১০ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা।
|
৫ৰ পৰা ১০ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, ৫০ লাখ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা।
|
|
সেৱা প্ৰদানকাৰী সংস্থা (ধাৰা ১০)
|
১ কোটি টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা, আৰু কোনো ৰাজহুৱা পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰাত ৪ বছৰৰ নিষেধাজ্ঞা।
|
৫ কোটি টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা, আৰু কোনো ৰাজহুৱা পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰাত ৮ বছৰৰ নিষেধাজ্ঞা।
|
|
দায়বদ্ধ সঞ্চালক আৰু জ্যেষ্ঠ ব্যৱস্থাপনা (ধাৰা ১০)
|
৩ৰ পৰা ১০ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, ১ কোটি টকা জৰিমনা।
|
৫ৰ পৰা ১০ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, ৫ কোটি টকা জৰিমনা।
|
|
সংগঠিত অপৰাধ আৰু পৰীক্ষা-প্ৰৱঞ্চনা ছিণ্ডিকেট (ধাৰা ১১)
|
৫ৰ পৰা ১০ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, কমেও ১ কোটি টকাজৰিমনা।
|
৭ৰ পৰা ১০ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, কমেও ১০ কোটি টকা জৰিমনা।
|
অধিক দ্ৰুত আৰু অধিক কেন্দ্ৰীভূত তদন্ত
২০২৪ চনৰ আইন অনুসৰি, এনে গোচৰৰ তদন্ত উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক (Deputy Superintendent of Police) বা তাতকৈ উচ্চ পদমৰ্যাদাৰ এজন পুলিচ বিষয়াই কৰিছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কোনো গোচৰ কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাৰ (Central Investigating Agency) হাততো অৰ্পণ কৰিব পাৰিছিল। ২০২৬ চনৰ বিধেয়কে এই ব্যৱস্থাত আৰু এটা নতুন বিকল্প সংযোজন কৰিছে। এতিয়া কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে পৰীক্ষা জালিয়াতিৰ গোচৰৰ তদন্তৰ বাবে এক বিশেষ টাস্ক ফ’ৰ্চ (Special Task Force) গঠন কৰিব পাৰিব। কোনো গোচৰৰ বাবে এবাৰ বিশেষ টাস্ক ফ’ৰ্চ গঠন কৰা হ’লে, সেই গোচৰৰ তদন্ত কেৱল সেই বিশেষ টাস্ক ফ’ৰ্চেই সম্পন্ন কৰিব, ফলত দায়িত্ব সুস্পষ্ট আৰু কেন্দ্ৰীভূত হৈ থাকিব।
এই বিধেয়কখনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তদন্ত সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাও নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। তদন্ত যিয়েই নকৰক কিয়—পুলিচ বিষয়া, কেন্দ্ৰীয় তদন্ত সংস্থা অথবা বিশেষ টাস্ক ফ’ৰ্চ—সকলো ক্ষেত্ৰতে তদন্ত দুমাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগিব। এই দুমাহৰ সময়সীমা আৰম্ভ হ’ব পুলিচে গোচৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়ন কৰা দিনৰ পৰা, অথবা গোচৰ কেন্দ্ৰীয় তদন্ত সংস্থালৈ প্ৰেৰণ কৰা দিনৰ পৰা, অথবা বিশেষ টাস্ক ফ’ৰ্চ গঠনৰ অধিসূচনা জাৰি কৰা দিনৰ পৰা—যিটো প্ৰযোজ্য হ’ব।
নতুন বিশেষ ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালত
বিধেয়কখনৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোজন হৈছে অধিৱেশন ন্যায়ালয় (Court of Session)ক বিশেষ ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালত (Special Fast Track Court) হিচাপে মনোনীত কৰাৰ ব্যৱস্থা। এতিয়া প্ৰতিখন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত, সংশ্লিষ্ট উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰি, পৰীক্ষা জালিয়াতিৰ গোচৰৰ বিচাৰৰ বাবে এখন অধিৱেশন ন্যায়ালয়ক বিশেষ ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালত হিচাপে মনোনীত কৰিব লাগিব।
- এই আদালতসমূহে কোনো অপ্রয়োজনীয় বিৰতি নোলোৱাকৈ দিনে-দিনে গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
- অভিযোগনামা (Chargesheet) দাখিল কৰাৰ তাৰিখৰ পৰা ৩ মাহৰ ভিতৰত বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগিব।
- এই সংশোধনী কাৰ্যকৰী হোৱাৰ দিনত অন্য ন্যায়ালয়ত বিচাৰাধীন হৈ থকা সকলো গোচৰ এই নতুন বিশেষ ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালতলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ'ব আৰু স্থানান্তৰৰ তাৰিখৰ পৰা ৩ মাহৰ ভিতৰত সেই গোচৰসমূহৰ বিচাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগিব।
- প্ৰতিখন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত এই গোচৰসমূহৰ বিচাৰ পৰিচালনাৰ বাবে বিশেষ ৰাজহুৱা অভিয়োজক (Special Public Prosecutor) নিয়োগ কৰা হ'ব।
- যদি কোনো অভিযুক্তৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতা (Bharatiya Nyaya Sanhita) অথবা আন কোনো আইন অনুসৰি একে ঘটনাৰ সৈতে জড়িত আন অভিযোগো থাকে, তেন্তে সেই সকলো অভিযোগ পৃথক পৃথক ন্যায়ালয়লৈ প্ৰেৰণ নকৰি বিশেষ ফাষ্ট-ট্ৰেক আদালতেই একেটা বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে একেলগে শুনানি গ্ৰহণ কৰিব।
ইয়াৰ ফলত পৰীক্ষা জালিয়াতিৰ গোচৰ বছৰ বছৰ ধৰি অমীমাংসিত হৈ নাথাকিব। তদন্তৰ পৰা বিচাৰলৈকে সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো এক নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত, বিশেষভাৱে নিৰ্ধাৰিত ব্যৱস্থাৰ অধীনত সম্পন্ন হ'ব।
আপীল কৰাৰ এক সুস্পষ্ট অধিকাৰ
এই বিধেয়কখনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশেষ দ্ৰুত বিচাৰ আদালতৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে আপীল কৰাৰ পদ্ধতি স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।
- বিশেষ দ্ৰুত বিচাৰ আদালতৰ যিকোনো ৰায়, শাস্তি বা আদেশৰ (নিয়মীয়া অন্তৱৰ্তীকালীন আদেশৰ বাহিৰে) বিৰুদ্ধে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আপীল কৰিব পাৰিব।
- এনে আপীল দুজন ন্যায়াধীশৰ এখন খণ্ড বিচাৰপীঠে (Division Bench) শুনানি গ্ৰহণ কৰিব আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ে আপীল গ্ৰহণ কৰাৰ তাৰিখৰ পৰা ৩ মাহৰ ভিতৰত ইয়াৰ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগিব।
- জামিন মঞ্জুৰ কৰা বা নামঞ্জুৰ কৰাৰ আদেশৰ বিৰুদ্ধেও পোনপটীয়াকৈ উচ্চ ন্যায়ালয়ত আপীল কৰিব পাৰিব।
- সাধাৰণতে, আপীল ৩০ দিনৰ ভিতৰত দাখিল কৰিব লাগিব। উপযুক্ত কাৰণ থাকিলে উচ্চ ন্যায়ালয়ে বিলম্ব ক্ষমা কৰিব পাৰিব, কিন্তু কোনো অৱস্থাতেই ৯০ দিন অতিক্ৰম কৰাৰ পিছত আপীল দাখিল কৰিব নোৱাৰিব।
- উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এই আপীল ব্যৱস্থাৰ বাহিৰে, বিশেষ দ্ৰুত বিচাৰ আদালতৰ কোনো আদেশৰ বিৰুদ্ধে আন কোনো ন্যায়ালয়ত আপীল বা পুনৰীক্ষণ (Revision) আবেদন কৰিব নোৱাৰিব। ইয়াৰ ফলত বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া দ্ৰুত, ফলপ্ৰসূ আৰু চূড়ান্ত হৈ থাকিব।
ইয়াৰ জৰিয়তে অভিযুক্ত আৰু অভিযোজন—উভয় পক্ষকেই এখন উচ্চ ন্যায়ালয়ত ন্যায্য কিন্তু সময়সীমা-নিৰ্ধাৰিত আপীলৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে, যাতে ন্যায় প্ৰদানৰ কোনো পৰ্যায়তেই অযথা বিলম্ব নহয়।
ইয়াৰ অৰ্থ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে কি
সামগ্ৰিকভাৱে, এই সংশোধনীসমূহে এটা স্পষ্ট বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছে—এতিয়াৰ পৰা পৰীক্ষা জালিয়াতিৰ মূল্য অপৰাধীসকলে বহু বেছি পৰিশোধ কৰিব লাগিব, আৰু এনে অপৰাধ অধিক দ্ৰুতভাৱে ধৰা পৰিব, বিচাৰ হ'ব আৰু শাস্তি প্ৰদান কৰা হ'ব। চৰকাৰী পৰীক্ষাৰ বাবে সততাৰে প্ৰস্তুতি চলোৱা এজন শিক্ষাৰ্থীয়ে এতিয়া অধিক আত্মবিশ্বাসেৰে বিশ্বাস কৰিব পাৰিব যে প্ৰশ্নকাকত ফাদিল আৰু পৰীক্ষা জালিয়াতিৰ চক্ৰসমূহৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ'ব আৰু প্ৰয়োজন হ'লে ন্যায় লাভ কৰিবলৈ বছৰ বছৰ অপেক্ষা কৰিব নালাগিব।
ৰাজহুৱা পৰীক্ষা (অনৈতিক উপায় প্ৰতিৰোধ) সংশোধনী বিধেয়ক, ২০২৬-এ ২০২৪ চনৰ আইনৰ শক্তিশালী ভেটিটোৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভাৰতৰ ৰাজহুৱা পৰীক্ষা ব্যৱস্থাক অধিক স্বচ্ছ, অধিক সুৰক্ষিত আৰু দেশৰ যুৱসমাজৰ বাবে অধিক বিশ্বাসযোগ্য কৰি তোলাৰ লক্ষ্য লৈ আগবাঢ়িছে।
তথ্যসূত্ৰ:
PDF চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক
********
পিআইবি গৱেষণা
(तथ्य सामग्री आईडी: 150808)
आगंतुक पटल : 6
Provide suggestions / comments