पत्र सूचना कार्यालय

LokOS: গ্ৰাম্য জীৱিকাৰ বাবে এক ডিজিটেল মেৰুদণ্ড

দীনদয়াল অন্ত্যোদয় যোজনা–ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাম্য জীৱিকা অভিযান (DAY-NRLM)-ৰ অধীনত ডিজিটেল শাসন ব্যৱস্থা শক্তিশালীকৰণ

LokOS (Lok=মানুহ, OS=অপাৰেটিং চিষ্টেম) হৈছে দীনদয়াল অন্ত্যোদয় যোজনা–ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাম্য জীৱিকা অভিযান (DAY-NRLM)-ৰ অধীনত আত্মসহায়ক গোটসমূহ (SHGs) আৰু তেওঁলোকৰ ফেডাৰেচনসমূহৰ আৰম্ভণিৰ পৰা অন্তলৈ ডিজিটেলকৰণৰ বাবে এক ৱেব আৰু মোবাইল প্লেটফৰ্ম। DAY-NRLM হৈছে এক মুখ্য দৰিদ্ৰতা নিৰাময় কাৰ্যসূচী, যিয়ে দৰিদ্ৰ গ্ৰাম্য পৰিয়ালসমূহৰ বাবে স্ব-নিয়োজন, দক্ষ কৰ্মসংস্থান আৰু বহনক্ষম জীৱিকাক উৎসাহিত কৰে।

LokOS-এ সদস্যৰ অভিলেখ, প্ৰফাইল, সঞ্চয়, ঋণ প্ৰদান, ঋণ পৰিশোধ, বিত্তীয় লেনদেন, জীৱিকা আৰু সমন্বয়মূলক উদ্যোগসমূহ ডিজিটেলকৰণৰ জৰিয়তে আত্মসহায়ক গোটসমূহ (SHGs) আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থাসমূহ (CBOs)-ৰ পৰিচালনাৰ বাবে এক বিস্তৃত ডিজিটেল সমাধান আগবঢ়ায়। এই প্লেটফৰ্মে তলত দিয়া উপায়েৰে শাসন ব্যৱস্থা আৰু বিত্তীয় পৰিচালনাক অধিক শক্তিশালী কৰে—

• ডিজিটেল অভিলেখৰ জৰিয়তে হাতেৰে অভিলেখ সংৰক্ষণ হ্ৰাস কৰে,
• আত্মসহায়ক গোটসমূহ বাবে বাস্তৱ-সময়ত লেনদেন অনুসৰণ সক্ষম কৰে,
• স্বচ্ছতা, জবাবদিহিতা আৰু কাৰ্যক্ষমতা উন্নত কৰে, আৰু
• আত্মসহায়ক গোট নেটৱৰ্কৰ ভিতৰত বছৰি ২ লাখ কোটি টকাৰ বিত্তীয় লেনদেন সংৰক্ষণ কৰে।

LokOS-ত ৱেব আৰু মোবাইল—দুয়োটা এপ্লিকেচন অন্তৰ্ভুক্ত আছে, যিবোৰ পৃথক ব্যৱহাৰকাৰী গোট আৰু কাৰ্যৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ৱেব এপ্লিকেচনে প্ৰশাসক, E-bookkeepers আৰু লেনদেন অনুমোদনকাৰীসকলক আত্মসহায়ক গোটসমূহ, গ্ৰাম্য সংস্থাসমূহ (VOs), ক্লাষ্টাৰ লেভেল ফেডাৰেচনছ (CLFs) আৰু তেওঁলোকৰ সদস্যসকল সৃষ্টি আৰু অনুমোদন দিয়াত সহায় কৰে।

মোবাইল এপ্লিকেচনে ক্ষেত্ৰ পৰ্যায়ত সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থাসমূহ (CBOs)-ৰ কাৰ্যকলাপসমূহ দক্ষতাৰে লিপিবদ্ধ আৰু পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰে।

SHE-LEAPS: গ্ৰাম্য উদ্যমিতাৰ বাবে এক ডিজিটেল প্লেটফৰ্ম

Self-Help Entrepreneur-Livelihoods and Enterprise Application for Prosperity and Sustainability (SHE-LEAPS) শেহতীয়াকৈ ২৯ জুন ২০২৬ তাৰিখে মুকলি কৰা হৈছে আৰু LokOS প্লেটফৰ্মৰ অধীনত ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। ই সমগ্ৰ গ্ৰাম্য ভাৰতৰ আত্মসহায়ক গোটসমূহ (SHGs)-ৰ সৈতে জড়িত মহিলাসকলক সবলীকৰণৰ বাবে এক ডিজিটেল প্লেটফৰ্ম। ই উদ্যোগ সৃষ্টি, কাৰ্যক্ষমতা অনুসৰণ আৰু ব্যৱসায় পৰিচালনাৰ বাবে এক একত্ৰিত প্লেটফৰ্ম প্ৰদান কৰে। ই কৃষিভিত্তিক আৰু অ-কৃষিভিত্তিক উদ্যোগসমূহক সমৰ্থন কৰে, যাৰ জৰিয়তে এক বহনক্ষম আৰু স্থিতিস্থাপক গ্ৰাম্য অৰ্থনীতি শক্তিশালী হয়।

LokOS-ৰ ডিজিটেল বৈশিষ্ট্যসমূহ

LokOS মোবাইল এপে সমাজ আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থাসমূহ (CBOs)-ক ডিজিটেলকৰণ সহজ কৰি আৰু তথ্য-ভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ অধিক শক্তিশালী কৰি সবলীকৰণ কৰে। ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল—

• আৰম্ভণিৰ পৰা অন্তলৈ ডিজিটেল পৰিচালনা: আত্মসহায়ক গোটসমূহ (SHGs), গ্ৰাম্য সংস্থাসমূহ (VOs), ক্লাষ্টাৰ লেভেল ফেডাৰেচনছ (CLFs) আৰু তেওঁলোকৰ সদস্যসকল পঞ্জীয়ন আৰু পৰিচালনা কৰে।
• একক ডিজিটেল ID: সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থাসমূহ (CBOs) আৰু সদস্যসকলৰ বাবে আধাৰ আৰু বেংক-সংলগ্ন ডিজিটেল পৰিচয় সৃষ্টি কৰে।
• ডিজিটেল বিত্তীয় অভিলেখ: সঞ্চয়, ঋণ, ঋণ পৰিশোধ আৰু অন্যান্য বিত্তীয় লেনদেন লিপিবদ্ধ কৰে।
• জীৱিকা প্ৰফাইলিং: পৰিকল্পনা আৰু চৰকাৰী আঁচনিৰ সৈতে সমন্বয়ৰ বাবে জীৱিকাৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰে।
• ভূমিকা-ভিত্তিক প্ৰশাসন: গাঁও পৰ্যায়ৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়লৈ ব্যৱহাৰকাৰী পৰিচালনা, অনুমোদন, নিৰীক্ষণ আৰু প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুতকৰণ সক্ষম কৰে।
• বাস্তৱ-সময়ৰ বিশ্লেষণ: তথ্য-ভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ বাবে ডেশ্বব'ৰ্ড আৰু এক-ক্লিক প্ৰতিবেদন প্ৰদান কৰে।

LokOS: সামুদায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ডিজিটেল ৰূপান্তৰক আগুৱাই নিয়া

LokOS-এ সমগ্ৰ ভাৰতত ইয়াৰ পৰিসৰ উল্লেখযোগ্যভাৱে সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে, যাৰ ফলত সামুদায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ ডিজিটেল ৰূপান্তৰ সম্ভৱ হৈছে। এই প্লেটফৰ্মে স্বচ্ছতা, জবাবদিহিতা আৰু কাৰ্যক্ষমতা উন্নত কৰাৰ লগতে সকলো পৰ্যায়তে সমন্বিত কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ আৰু নিৰীক্ষণ সক্ষম কৰে। বৰ্তমান ই ৩৪খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল, ৭৬২খন জিলা, ৭,২৪১টা ব্লক, ২.৫৭ লাখ গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ৫.৯২ লাখ গাঁও সামৰি লৈছে।

সামুদায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ অন্তৰ্ভুক্তকৰণ

এই প্লেটফৰ্মে সমগ্ৰ দেশজুৰি সামুদায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ ডিজিটেল সংযুক্তকৰণ সক্ষম কৰিছে। সম্প্ৰদায় আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ হ'ল—

• ক্লাষ্টাৰ লেভেল ফেডাৰেচনছ (CLFs): ৩৪,৩১৪
• গ্ৰাম্য সংস্থাসমূহ (VOs): ৫.৬২ লাখ
• আত্মসহায়ক গোটসমূহ (SHGs): ৯৪.১৬ লাখ
• আত্মসহায়ক গোটৰ সদস্য: ১০.০৩ কোটি

সংগঠিত বিত্তীয় সাহাৰ্য

LokOS-এ সামুদায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহত বিত্তীয় সহায়ৰ দক্ষ অনুসৰণ সক্ষম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে ৰিভলভিং ফাণ্ড (RF)-ত ৯,৭১৮.৪১ কোটি টকা, কমিউনিটি ইনভেষ্টমেণ্ট ফাণ্ড (CIF)-ত ৬৪,৬০৭.৬৬ কোটি টকা আৰু কমিউনিটি এন্টাৰপ্ৰাইজ ফাণ্ড (CEF)-ত ৩৮.৩৪ কোটি টকা।

লাখপতি দিদিসকলক সমৰ্থন আগবঢ়োৱা LokOS

LokOS-এ বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰচাৰ, হিতাধিকাৰী অনুসৰণ আৰু ডিজিটেল নিৰীক্ষণৰ জৰিয়তে লাখপতি দিদি উদ্যোগক সমৰ্থন কৰে। ই ৬,৬১১জন Master Trainers, ৪.০৯ লাখ Community Resource Persons (CRPs) আৰু ৩.৮৭ কোটি Potential লাখপতি দিদিs (PLDs)-ৰ এক শক্তিশালী নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ৰূপায়ণ সক্ষম কৰে।

এই প্লেটফৰ্মে ১৮.৫০ কোটি ডিজিটেল আজীৱিকা পঞ্জীয়ন (Digital Aajeevika Registers) সংৰক্ষণ কৰে, যিয়ে জীৱিকা পৰিকল্পনা, নিৰীক্ষণ আৰু ৰূপায়ণৰ বাবে এক শক্তিশালী ডিজিটেল ভেটি প্ৰদান কৰে।

ডিজিটেলভাৱে সবল গ্ৰাম্য ভাৰত গঢ়ি তোলা

LokOS হৈছে DAY-NRLM-ৰ অধীনত এক ৰূপান্তৰমূলক ডিজিটেল প্লেটফৰ্ম, যিয়ে সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থাসমূহ (CBOs)-ৰ আৰম্ভণিৰ পৰা অন্তলৈ ডিজিটেলকৰণ সক্ষম কৰে। ই বাস্তৱ-সময়ৰ নিৰীক্ষণ আৰু ডিজিটেল বিত্তীয় পৰিচালনাৰ জৰিয়তে স্বচ্ছতা, শাসন ব্যৱস্থা আৰু কাৰ্যক্ষমতা উন্নত কৰি আছে।

সমগ্ৰ দেশজুৰি বিস্তৃত উপস্থিতিৰে এই প্লেটফৰ্মে লাখপতি দিদি উদ্যোগক সমৰ্থন কৰি মহিলাসকলৰ অৰ্থনৈতিক সবলীকৰণ আৰু বিত্তীয় অন্তৰ্ভুক্তিকৰণক উৎসাহিত কৰি আছে। সেয়েহে, এই প্লেটফৰ্মে আত্মনিৰ্ভৰশীল গ্ৰাম্য সমাজ গঢ়ি তোলাত অৱদান আগবঢ়াই আছে।

তথ্যসূত্ৰ

গ্ৰামোন্নয়ন মন্ত্ৰালয়

https://lokos.dord.gov.in/lakhpatiDidiImpact

https://lokos.dord.gov.in/aboutLokos

https://lakhpatididi.gov.in

https://lokos.dord.gov.in/communityFundshttps://dic.gov.in/lokos/

https://x.com/MoRD_GoI/status/2071507758046916762

পিডিএফ চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক

******

পিআইবি গৱেষণা

(तथ्य सामग्री आईडी: 150704) आगंतुक पटल : 19