શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય
azadi ka amrit mahotsav

ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ EPFના સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT)ની 240મી બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી


CBTએ EPF સભ્યો માટે સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન (SWP)ને મંજૂરી આપી, જેનાથી નિવૃત્તિ બચતની નિયમિત ચૂકવણી શક્ય બનશે

બોર્ડે EPF ઉપાડમાં મોટી છૂટછાટને મંજૂરી આપી: લઘુત્તમ PF બેલેન્સની આવશ્યકતા 25%થી ઘટાડીને 10% અને અંતિમ ઉપાડ માટે પ્રતીક્ષા અવધિ 12 મહિનાથી ઘટાડીને 2 મહિના કરવામાં આવી

EDLI મુક્તિ સુધારા: યોજના હેઠળ સંસ્થાઓને રાહત અને વચગાળાની સહાય

પોસ્ટેડ ઓન: 19 NOV 2026 4:59PM by PIB Ahmedabad

કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર તથા યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ આજે નવી દિલ્હીમાં એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF)ના સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT) ની 240મી બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી. સહ-ઉપાધ્યક્ષ ડૉ. ચંદ્ર ભૂષણ કુમાર (સચિવ, શ્રમ અને રોજગાર), અને સભ્ય સચિવ શ્રી રમેશ કૃષ્ણમૂર્તિ (CPFC), કેન્દ્ર/રાજ્ય સરકારો, એમ્પ્લોયર્સ અને કર્મચારીઓના પ્રતિનિધિઓની સાથે આ બેઠકમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (EPFO) એ તાજેતરના વર્ષોમાં વ્યાપક કવરેજ, સરળીકૃત ક્લેમ પતાવટ અને ડિજિટલાઇઝેશન દ્વારા સામાજિક સુરક્ષા વિતરણને મજબૂત કરવા માટે ઘણા મુખ્ય સુધારાઓ અને નવીનતાઓ રજૂ કરી છે. આમાં ફરજિયાત EPF કવરેજ માટે વેતન મર્યાદા ₹15,000 થી વધારીને ₹25,000 કરવી, સરળીકૃત આંશિક ઉપાડ નિયમો અને ઉદાર ઉપાડ મર્યાદાઓ રજૂ કરવી, અને CITES 2.01 નો અમલ કરવો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. સુધારાની આ ભાવનાને વધુ આગળ ધપાવવાના હેતુથી, ડૉ. મનસુખ માંડવિયાની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી આજની બેઠકમાં EPFO દ્વારા ઘણા મુખ્ય પ્રસ્તાવો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

પેન્શન સુધારા, પ્રોવિડન્ટ ફંડની સુગમતા, રોકાણ વ્યવસ્થાપન, ગવર્નન્સ, મુક્તિ નીતિ અને EPFO ના ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન સંબંધિત નીચેના કાર્યસૂચિ મુદ્દાઓ બોર્ડ સમક્ષ મૂકવામાં આવ્યા હતા:-

  • EPF સભ્યો માટે સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન (SWP) ની રજૂઆત: બોર્ડે સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન રજૂ કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી, જે નિવૃત્ત થઈ રહેલા EPF સભ્યોને એકસાથે સમગ્ર રકમ ઉપાડવાને બદલે નિયમિત હપ્તાઓમાં તેમની સંચિત પ્રોવિડન્ટ ફંડ બચત પ્રાપ્ત કરવા માટે સક્ષમ બનાવશે.

આ સુધારો નિવૃત્ત થઈ રહેલા સભ્યોને તેમની પસંદગીના આધારે માસિક, ત્રિમાસિક અથવા અર્ધ-વાર્ષિક જેવા નિયમિત અંતરાલે તેમની સંચિત પ્રોવિડન્ટ ફંડ બચત ઉપાડવા માટે સક્ષમ બનાવશે. આ સુવિધામાં બાકીના ભંડોળ (corpus) પર વળતર (returns)  આપવાનું ચાલુ રાખવાની સાથે સભ્યોને નિયમિત આવકનો એક માળખાગત સ્રોત પૂરો પાડશે, જેનાથી તેમની નિવૃત્તિની આવકમાં વધારો કરવામાં અને તેમના પેન્શન લાભોને પૂરક બનાવવામાં મદદ મળશે. આ સુવિધા સંપૂર્ણપણે સ્વૈચ્છિક રહેશે, જેમાં ઉપાડ પસંદ કરવા માટે સભ્યો પર કોઈ ફરજ પાડવામાં આવશે નહીં. આ વિકલ્પ પાત્ર પરિવારના સભ્યો/લાભાર્થીઓ સુધી પણ લંબાવી શકાય છે, જે પરિવાર માટે વધુ સુગમતા અને નાણાકીય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે. તેનો હેતુ નિવૃત્તિ પછીની સ્થિર આવક સુનિશ્ચિત કરવાનો, પુનઃરોકાણના જોખમો (reinvestment risks) ઘટાડવાનો, ભંડોળની ટકાઉપણું મજબૂત કરવાનો અને ગિગ તથા પ્લેટફોર્મ કામદારો સુધી સામાજિક સુરક્ષા કવરેજના વિસ્તરણને સરળ બનાવવાનો છે.

SWP સભ્યોને મૂળ ભંડોળ (underlying corpus) ની માલિકી જાળવી રાખીને, નિવૃત્તિ પછી તેમની નિવૃત્તિ બચતને વ્યવસ્થિત ઉપાડના સ્થિર અને અનુમાનિત પ્રવાહમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે સક્ષમ બનાવશે. 55 વર્ષથી વધુ ઉંમરના આશરે 6.32 લાખ EPF સભ્યો કે જેઓ ₹5 લાખથી વધુની પ્રોવિડન્ટ ફંડ સંચિત રકમ ધરાવે છે, તેઓ પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન સૂચિત SWP માળખાના પ્રાથમિક લાભાર્થીઓ બને તેવી અપેક્ષા છે. ચૂકવણીના સમયગાળા દરમિયાન સભ્યના મૃત્યુના કિસ્સામાં, નોમિની અથવા આશ્રિત બાકીની રકમ ઉપાડી શકશે અથવા નિયમિત ચૂકવણી પ્રાપ્ત કરવાનું ચાલુ રાખી શકશે. આ પહેલ સભ્યોને લવચીક, નિયમિત અને વિશ્વસનીય આવકનો પ્રવાહ પૂરો પાડીને તથા તેમના પરિવારોના હિતોનું રક્ષણ કરીને નિવૃત્તિની નાણાકીય સુરક્ષામાં વધારો કરશે. ઉપર દર્શાવેલ તાત્કાલિક સંભવિત લાભાર્થીઓ ઉપરાંત, SWP યોજના ભવિષ્યમાં નિવૃત્ત થતા અન્ય ઘણા PF સભ્યોને આકર્ષે તેવી શક્યતા છે જેઓ તેમના સંચિત PF ભંડોળમાંથી નિવૃત્તિ પછીના ઉપાડનો વધારાનો પ્રવાહ ઇચ્છે છે.

વધુમાં, સુગમતાને વધુ વેગ આપવા અને સાર્વત્રિક સામાજિક સુરક્ષાના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધવા માટે, આ પ્રસ્તાવ પરંપરાગત એમ્પ્લોયર પેરોલ સિસ્ટમ્સથી સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર રીતે, સીધા સ્વૈચ્છિક યોગદાન અને તૃતીય-પક્ષ સૂક્ષ્મ-યોગદાન (જેમ કે ગ્રાહક ટિપ્સ) માટે UAN-લિંક્ડ પદ્ધતિઓ પણ રજૂ કરે છે. મંત્રાલયની મંજૂરી બાદ EPF યોજનામાં જરૂરી સુધારાઓ તદનુસાર નોટિફાય કરવામાં આવશે. આવકવેરા અધિનિયમ (Income Tax Act) માં અનુરૂપ સુધારાનો પ્રસ્તાવ નાણા મંત્રાલય સાથે હાથ ધરવામાં આવી રહ્યો છે.

  • અંતિમ PF ઉપાડ માટે લઘુત્તમ બેલેન્સ અને પ્રતીક્ષા અવધિની સમીક્ષા: EPF સભ્યોના લાંબા ગાળાના સામાજિક સુરક્ષા હિતોનું રક્ષણ કરવાના હેતુથી, બોર્ડે ઉપાડ માટે લઘુત્તમ બેલેન્સની આવશ્યકતા અને પ્રતીક્ષા અવધિ સંબંધિત જોગવાઈઓને મંજૂરી આપી છે. સભ્ય દ્વારા દરેક સમયે જાળવી રાખવાના લઘુત્તમ બેલેન્સ (Minimum Balance) તરીકે સભ્યના ખાતામાં જમા યોગદાનના 25% અલગ રાખવાની જોગવાઈ અગાઉ કરવામાં આવી હતી.  હવે, EPF માટે લઘુત્તમ બેલેન્સની આવશ્યકતા હાલના 25% થી ઘટાડીને 10% કરવામાં આવી છે અને પ્રતીક્ષા અવધિ 12 મહિનાથી ઘટાડીને 2 મહિના કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય EPF સભ્યોના લાંબા ગાળાના સામાજિક સુરક્ષા હિતોનું રક્ષણ કરવાની સાથે તેમને વધુ નાણાકીય સુગમતા પૂરી પાડવાનો છે.
  • EDLI મુક્તિ કેસોમાં રાહત: બોર્ડે EDLI સ્કીમ, 2026 માં સુધારાઓને મંજૂરી આપી, જેથી બાકી રહેલા જૂના મુક્તિ કેસો (pending legacy exemption cases) ના નિરાકરણને સરળ બનાવી શકાય અને ચકાસાયેલા વચગાળાનાં સમય માટે યોગદાન, વ્યાજ અને દંડનીય નુકસાન (penal damages) માંથી રાહતની સાથે સમાપ્ત થયેલી મુક્તિઓના નવીકરણ માટે પાત્ર સંસ્થાઓને છ મહિનાની વિન્ડો પૂરી પાડી શકાય. આ બાકી અને સમાપ્ત થયેલી મુક્તિ કેસોની પતાવટને સરળ બનાવીને, નવીકરણ માટે છ મહિનાની વિન્ડો અને ચકાસાયેલ સંક્રમણકાલીન સમયગાળા માટે યોગદાન, વ્યાજ તથા દંડનીય નુકસાનમાં છૂટછાટ આપીને પાત્ર સંસ્થાઓને રાહત પૂરી પાડશે.

સૂચિત સુધારાઓનો ઉદ્દેશ્ય અગાઉની EDLI સ્કીમ, 1976 હેઠળ લાંબા સમયથી પડતર મુક્તિ કેસોનું નિરાકરણ લાવવાનો અને નવી યોજનામાં સંક્રમણ દરમિયાન સંસ્થાઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી મુશ્કેલીઓને દૂર કરવાનો છે. આ એવી સંસ્થાઓને મદદ કરશે જેઓ તેમના કર્મચારીઓ માટે ગ્રુપ વીમા પોલિસી જાળવી રહી હતી પરંતુ વહીવટી અને પ્રક્રિયાગત મુશ્કેલીઓને કારણે ઔપચારિક મુક્તિ અથવા નવીકરણ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરી શકી ન હતી.

જે સંસ્થાઓએ વૈધાનિક EDLI સ્કીમ કરતાં સમાન અથવા વધુ સારા લાભો સાથે સતત ગ્રુપ વીમા કવરેજ જાળવી રાખ્યું હતું અને પાત્ર વીમા દાવાઓની યોગ્ય રીતે પતાવટ કરી હતી, તેઓ ચકાસણીને આધિન, દંડનીય નુકસાન અને વ્યાજમાંથી રક્ષણની સાથે મધ્યવર્તી સમયગાળા માટે યોગદાનની જવાબદારીમાંથી રાહત મેળવી શકે છે. આ પહેલ પાલનની મુશ્કેલીઓ ઘટાડવા, નવા કાનૂની માળખામાં ન્યાયી સંક્રમણ સુનિશ્ચિત કરવા અને કર્મચારીઓના વીમા લાભોનું રક્ષણ કરવાની સાથે સંસ્થાઓને રાહત પૂરી પાડવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

  • ઓલ્ટરનેટિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સ (AIFs) માં રોકાણ: બોર્ડે હાલની એકંદર રોકાણ મર્યાદાની અંદર, શરૂઆતમાં સરકાર-સમર્થિત સંસ્થાઓ દ્વારા, પાત્ર ઓલ્ટરનેટિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સમાં નવા ઉમેરાતા ભંડોળ (fresh accretion) ના 3% સુધીના રોકાણને મંજૂરી આપવાની સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણયનો ઉદ્દેશ્ય નિર્ધારિત સુરક્ષા ઉપાયો અને રોકાણ દેખરેખ સુનિશ્ચિત કરવાની સાથે EPFO ના રોકાણ પોર્ટફોલિયોમાં વૈવિધ્ય લાવવાનો છે.
  • EPF મુક્તિઓનું સમર્પણ/રદ કરવું: 27 સંસ્થાઓ દ્વારા મુક્તિના સમર્પણ (surrender of exemption) અને ચાર સંસ્થાઓમાં મુક્તિ રદ કરવા (cancellation of exemption) સંબંધિત પ્રસ્તાવોની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે. આ કેસોમાં 1,44,437 સભ્યોને આવરી લેતી, આશરે ₹5,996 કરોડની સંચિત પ્રોવિડન્ટ ફંડ બચત EPFO ને ટ્રાન્સફર કરવાની બાબત સામેલ છે, જેનાથી તેમના ખાતાઓ EPFO ના સીધા વહીવટ હેઠળ આવશે.
  • CITES 2.0 નો અમલ: EPFO ની સેવાઓને આધુનિક બનાવવા માટે C-DAC દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા કેન્દ્રિયકૃત, UAN-આધારિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ IT એનેબલ્ડ સિસ્ટમ (CITES) 2.0 ની પ્રગતિ વિશે બોર્ડને માહિતગાર કરવામાં આવ્યું હતું. CITES 2.0 ના અમલીકરણ બાદ, પ્રક્રિયા કરાયેલા કુલ દાવાઓમાંથી દાવાઓની ઓટો-પ્રોસેસિંગ (auto-processing) 39% થી વધીને 71% થઈ છે. પ્રી-વેલિડેશન (pre-validation), વધુ ઓટોમેશન અને સરળીકૃત ઉપાડ મર્યાદાઓની રજૂઆતથી એકંદર અસ્વીકાર ગુણોત્તર (rejection ratio) 23% થી ઘટીને 7.82% થયો છે. એકંદર પ્રક્રિયા અને સરેરાશ દાવા પતાવટનો સમય 11.15 દિવસથી ઘટીને 2.57 દિવસ થયો છે.
  • EPFO ના બજેટ અંદાજ 2026-27 અને 2027-28: EPFO ભંડોળનું અસરકારક નાણાકીય આયોજન અને વ્યવસ્થાપન સુનિશ્ચિત કરવા માટે, બોર્ડે EPF, EPS અને EDLI યોજનાઓ હેઠળ અંદાજિત આવક, આવક અને ખર્ચને આવરી લેતા 2026-27 ના સુધારેલા અંદાજ (Revised Estimates) અને 2027-28 ના બજેટ અંદાજ (Budget Estimates) ને મંજૂરી આપી છે.

CBT બેઠક સમક્ષ મૂકવામાં આવેલા પ્રસ્તાવો દેશના સામાજિક સુરક્ષા માળખાને મજબૂત કરવા, નિવૃત્તિ બચત મેળવવામાં વધુ સુગમતા પૂરી પાડવા, ટકાઉ પેન્શન વહીવટ સુનિશ્ચિત કરવા, સભ્યોના રોકાણનું રક્ષણ કરવા અને EPF સભ્યો તથા પેન્શનરોને ટેકનોલોજી-આધારિત, પારદર્શક અને કાર્યક્ષમ સેવાઓ પૂરી પાડવાની EPFO ની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.

SM/IJ/JD


(રીલીઝ આઈડી: 2338570) મુલાકાતી સંખ્યા : 17
આ રીલીઝ વાંચો: English , Urdu , हिन्दी , Tamil