પોસ્ટેડ ઓન:
18 NOV 2026 3:54PM by PIB Ahmedabad
નાણાકીય વર્ષ 2026–27ના એપ્રિલ–સપ્ટેમ્બર દરમિયાન મુખ્ય FTA ભાગીદારો અને મોટા વેપારી બજારોમાં ભારતની નિકાસમાં વ્યાપક વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. આસિયાન (ASEAN) માં નિકાસ 58% વધીને 28.06 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે, જ્યારે SAFTA ભાગીદારોને મોકલવામાં આવતા માલમાં 22% નો વધારો થઈને 15.29 બિલિયન યુએસ ડોલર થયો છે. યુરોપિયન યુનિયનમાં નિકાસ 5% વધીને 38.79 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે. સિંગાપોર, મલેશિયા, શ્રીલંકા, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને ઓમાનમાં મજબૂત વૃદ્ધિ, તેમજ અન્ય યુરોપિયન બજારોમાં થયેલો વધારો, વૈશ્વિક બજારોમાં ભારતના વિસ્તરતા નિકાસ વ્યાપ અને મજબૂત થતા વેપાર જોડાણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
પરિચય
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન મુખ્ય મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) ભાગીદારો અને મુખ્ય વેપાર-ભાગીદાર બજારોમાં ભારતની નિકાસમાં વ્યાપક વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. આસિયાન, દક્ષિણ એશિયા, પૂર્વ એશિયા અને ઘણા યુરોપિયન બજારોમાં મજબૂત નિકાસ પ્રદર્શન ભારતના વેપારના વધતા ભૌગોલિક વૈવિધ્યકરણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
મુખ્ય નિકાસ સ્થળોમાં, સિંગાપોર, મલેશિયા, શ્રીલંકા, ઓમાન, ઇટાલી અને સ્પેનમાં ખાસ કરીને મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. એકંદર વિસ્તરણમાં આસિયાન એક મહત્વપૂર્ણ યોગદાનકર્તા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જ્યારે પડોશી દક્ષિણ એશિયાઈ બજારોમાં સતત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન યુરોપિયન યુનિયન, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુનાઇટેડ કિંગડમ સહિતના વિકસિત બજારોમાં પણ નિકાસમાં વધારો થયો છે. આ બજારોમાં પ્રદર્શન ભારતની નિકાસના વિસ્તરતા ભૌગોલિક ફેલાવા અને તેના વિસ્તરતા વેપાર જોડાણો પર પ્રકાશ પાડે છે.
આસિયાન (ASEAN) એક મુખ્ય વૃદ્ધિ એન્જિન તરીકે ઉભરી આવ્યું
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના પ્રથમ છ મહિના દરમિયાન એસોસિએશન ઓફ સાઉથઇસ્ટ એશિયન નેશન્સ (ASEAN) માં ભારતની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. CECA માળખા હેઠળ, આસિયાનમાં નિકાસ 58% વધીને નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બરમાં 17.75 બિલિયન યુએસ ડોલર હતી તે વધીને નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના સમાન સમયગાળામાં 28.06 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- સિંગાપોર આ ક્ષેત્રમાં સૌથી મજબૂત પ્રદર્શન કરનારા બજારોમાંના એક તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. સિંગાપોરમાં ભારતની નિકાસ બમણા કરતાં પણ વધુ થઈ છે, જે 103% વધીને 5.45 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 11.07 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- મલેશિયામાં પણ નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે, આ સમયગાળા દરમિયાન નિકાસ 83% વધીને 3.05 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 5.58 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- વિયેતનામમાં નિકાસ 36% વધીને 3.83 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે, જ્યારે ઇન્ડોનેશિયામાં નિકાસ 36% વધીને 2.98 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- થાઇલેન્ડ 2.65 બિલિયન યુએસ ડોલરની નિકાસ સાથે અન્ય એક મહત્વપૂર્ણ નિકાસ સ્થળ બની રહ્યું છે.

SAFTA ભાગીદારોમાં નિકાસ 22% વધી
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન સાઉથ એશિયન ફ્રી ટ્રેડ એરિયા (SAFTA) ભાગીદારોમાં પણ નિકાસમાં વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. સમાન સમયગાળા દરમિયાન SAFTA બજારોમાં કુલ નિકાસ 22% વધીને 12.55 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 15.29 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- શ્રીલંકા એક મુખ્ય વૃદ્ધિ બજાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જ્યાં નિકાસ 73% વધીને 2.28 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 3.94 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- નેપાળમાં નિકાસ 19% વધીને 3.66 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 4.37 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- ભૂટાનમાં પણ 16% ની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 711.4 મિલિયન યુએસ ડોલર સુધી પહોંચી છે.
- નાના દક્ષિણ એશિયાઈ બજારોમાં, માલદીવમાં 52% ની મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 222.2 મિલિયન યુએસ ડોલરથી વધીને 337.4 મિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- બાંગ્લાદેશ SAFTA ની અંદર ભારતનું સૌથી મોટું નિકાસ સ્થળ બની રહ્યું છે, જેમાં 2% ની વૃદ્ધિ સાથે 5.66 બિલિયન યુએસ ડોલરની નિકાસ નોંધાઈ છે.

જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાએ પૂર્વ એશિયાઈ નિકાસ વેગને મજબૂત બનાવ્યો
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયામાં ભારતની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે, જે એશિયાઈ બજારોમાં વેપારના વ્યાપક વિસ્તરણમાં ફાળો આપે છે.
- આ સમયગાળા દરમિયાન જાપાનમાં નિકાસ 40% વધીને 2.92 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 4.10 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- તેવી જ રીતે, દક્ષિણ કોરિયામાં નિકાસ 24% વધીને 3.15 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 3.91 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
બંને બજારોમાં મજબૂત વૃદ્ધિ સિંગાપોર, મલેશિયા, વિયેતનામ અને ઇન્ડોનેશિયામાં નોંધાયેલા નોંધપાત્ર વધારાની સાથે ભારતના એશિયાઈ વેપાર ભાગીદારોમાં વ્યાપક વેગ વધુ ગતિ પૂરી પાડે છે.
EFTA બજારોએ હકારાત્મક નિકાસ વૃદ્ધિ જાળવી રાખી
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યુરોપિયન ફ્રી ટ્રેડ એસોસિએશન (EFTA) ભાગીદારોમાં ભારતની નિકાસ આશરે 5% વધીને 980.2 મિલિયન યુએસ ડોલરથી 1.03 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ EFTA ભાગીદારોમાં ભારતનું સૌથી મોટું નિકાસ સ્થળ બની રહ્યું છે. દેશમાં નિકાસ 11% વધીને 758.4 મિલિયન યુએસ ડોલર સુધી પહોંચી છે.
- નોર્વેમાં પણ હકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 14% વધીને 264.0 મિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- લિક્ટેંસ્ટાઇનમાં 30% નિકાસ વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જોકે તે પ્રમાણમાં નાના આધાર (base) પરથી છે.

યુરોપિયન યુનિયન બજારોમાં સ્થિર વૃદ્ધિ નોંધાઈ
ઘણા મુખ્ય યુરોપિયન સ્થળોમાં થયેલી વૃદ્ધિના સમર્થનથી યુરોપિયન યુનિયન (EU) માં કુલ નિકાસ 5% વધીને 36.97 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 38.79 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- સ્પેન સૌથી મજબૂત પ્રદર્શન કરનારા બજારોમાંના એક તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જ્યાં નિકાસ 45% વધીને 3.23 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 4.68 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- ઇટાલીમાં પણ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં ભારતીય નિકાસ 25% વધીને 3.63 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 4.55 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- જર્મની એક મુખ્ય યુરોપિયન નિકાસ સ્થળ બની રહ્યું છે, જેમાં 12% ની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે અને નિકાસ 6.34 બિલિયન યુએસ ડોલર સુધી પહોંચી છે.
- ફ્રાન્સમાં નિકાસ 9% વધીને 3.73 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ક્રોએશિયા, બલ્ગેરિયા, સાયપ્રસ, એસ્ટોનિયા અને ચેક રિપબ્લિક સહિત ઘણા નાના યુરોપિયન બજારોમાં પણ ખાસ કરીને મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે.

નવી પેઢીના વેપાર ભાગીદારોએ નિકાસ વેગમાં વધારો કર્યો
આસિયાન, દક્ષિણ એશિયા અને મુખ્ય પૂર્વ એશિયાઈ તથા યુરોપિયન બજારો ઉપરાંત, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન અન્ય ઘણા વેપારી ભાગીદારોમાં પણ ભારતની નિકાસમાં હકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે.
- ઓમાનમાં ખાસ કરીને મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ 47% વધીને 2.23 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 3.29 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- ઓસ્ટ્રેલિયામાં નિકાસ 11% વધીને 3.69 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 4.10 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- યુનાઇટેડ કિંગડમમાં પણ હકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં ભારતીય નિકાસ 7% વધીને 6.83 બિલિયન યુએસ ડોલરથી 7.32 બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ છે.
- મોરેશિયસમાં 45% નો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, આ સમયગાળા દરમિયાન નિકાસ 346.2 મિલિયન યુએસ ડોલર સુધી પહોંચી છે.
નવી પેઢીના વેપાર ભાગીદારોએ નિકાસ વેગમાં વધારો કર્યો
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારતનું નિકાસ પ્રદર્શન ઘણા FTA ભાગીદાર બજારો અને મુખ્ય વેપારી સ્થળોમાં સતત વૃદ્ધિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સિંગાપોરમાં નિકાસ બમણું થવાથી અને મલેશિયા, વિયેતનામ તથા ઇન્ડોનેશિયામાં નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાથી આસિયાન એક ખાસ કરીને ગતિશીલ ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
દક્ષિણ એશિયાઈ બજારોએ પણ આ વિસ્તરણમાં ફાળો આપ્યો છે, જેમાં શ્રીલંકા, નેપાળ, ભૂટાન અને માલદીવમાં હકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. તે જ સમયે, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, ઓમાન, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઘણા યુરોપિયન બજારોમાં વધેલી નિકાસે ભારતના નિકાસ સ્થળોના વિસ્તરતા ભૌગોલિક ફેલાવાને દર્શાવ્યો છે.
પરંપરાગત અને ઉભરતા બજારોમાં વ્યાપક-આધારિત વૃદ્ધિ ભારતના નિકાસ વ્યાપના વધતા વૈવિધ્યકરણ અને એશિયા, યુરોપ તથા અન્ય મુખ્ય વૈશ્વિક બજારોમાં મજબૂત થતા વેપાર જોડાણો પર પ્રકાશ પાડે છે.
સંદર્ભ
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય
પીડીએફ જોવા માટે ક્લિક કરો
SM/IJ/GP/JD