ક્લાઇમેટ સમિટમાં ભારતે 'સન્ડેઝ ઓન સાયકલ' રાઈડ માટે પ્રબળ પક્ષ રજૂ કર્યો

યુનાઇટેડ નેશન્સ ક્લાઇમેટ સમિટમાં મોટાભાગની વાત ઊર્જા, નાણાં અને ટેકનોલોજી વિશે હોય છે. શનિવાર બપોરે, એન્ટાલ્યા ખાતે ઇન્ટરનેશનલ સોલાર એલિયન્સ પવેલિયન ખાતે, ભારતના ફિટ ઇન્ડિયા મૂવમેન્ટે એક નાનો તર્ક રજૂ કર્યો: કે આબોહવાની લડાઈ સામાન્ય રસ્તાઓ પર પણ જીતી શકાય છે, એક સમયે એક સપ્તાહના અંતે રાઈડ દ્વારા.

“એક શહેર સાયકલ લેન બનાવી શકે છે, પરંતુ તે ફક્ત ત્યારે જ જ્યારે તેના નાગરિકો તેના પર સવારી કરવાનું પસંદ કરે,” સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયાના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર જનરલ મયંક શ્રીવાસ્તવે શ્રોતાઓને જણાવ્યું. “માત્ર માળખું એ બદલતું નથી કે લોકો કેવી રીતે જીવે છે.”

યુનાઇટેડ નેશન્સ ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શન ઓન ક્લાઇમેટ ચેન્જના પક્ષકારોની 31મી પરિષદ એટલે કે કોપ31 ના ચિલ્ડ્રન, યુથ, એજ્યુકેશન એન્ડ સ્કિલ્સ ડે પર પેવેલિયન (ડી 610) ખાતે એક કલાકનું સત્ર “સન્ડેઝ ઓન સાયકલ: અ વીકલી રાઈડ ટુ અ વે ઓફ લાઈફ” યોજવામાં આવ્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા 29 ઓગસ્ટ 2019 ના રોજ શરૂ કરાયેલ, ફિટ ઇન્ડિયા મૂવમેન્ટ સ્વસ્થ, સક્રિય અને સમૃદ્ધ ભારતના નિર્માણના તેમના વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ આંદોલનનો ઉદ્દેશ્ય લોકોને તંદુરસ્ત જીવનશૈલી અપનાવવા, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થવા, યોગનો અભ્યાસ કરવા અને રમતોમાં ભાગ લેવા પ્રોત્સાહિત કરીને ફિટનેસને દરેક ભારતીયના દૈનિક જીવનનો અભિન્ન અંગ બનાવવાનો છે.

યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલયના ફિટ ઇન્ડિયા મૂવમેન્ટે ટકાઉ જીવનશૈલી માટેના ભારતના અભિયાન, મિશન લાઈફ (લાઈફસ્ટાઇલ ફોર એન્વાયર્નમેન્ટ) ના કાર્યકારી ઉદાહરણ તરીકે આ રાઈડ રજૂ કરી, જેમાં એક સાદો સંદેશ હતો: એક પેડલ, એક હેતુ, એક સ્વસ્થ વિશ્વ.

સન્ડેઝ ઓન સાયકલ, એક મફત સામુદાયિક રાઈડ, 22 ડિસેમ્બર 2024 થી દર રવિવારે યોજાઈ રહી છે. “તેણે એક પણ રવિવાર ચૂક્યો નથી,” શ્રી શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતભરમાં 30,000 થી વધુ સ્થળોએ ભાગીદારી આશરે 3.7 મિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ છે, અને આ વર્ષે વિશ્વ સાયકલ દિવસે, સાયકલિંગની વિશ્વ સંચાલક સંસ્થા, યુનિયન સાયક્લિસ્ટે ઇન્ટરનેશનલ સાથે મળીને આયોજિત કાર્યક્રમમાં, આયોજકોએ 1,00,000 રાઇડર્સનું આયોજન કર્યું હતું અને આશરે 4,00,000 લોકો આવ્યા હતા.

“સંખ્યા કરતાં પણ વધુ, લોકોએ સાયકલ ચલાવવાનું ગંભીરતાથી લેવાનું શરૂ કર્યું છે,” તેમણે કહ્યું હતું. “તેઓ દરેક રવિવારે પાછા આવે છે, અને જે અભિયાન તરીકે શરૂ થયું હતું તે એક ટેવ બની રહ્યું છે.”

તેમણે દલીલ કરી હતી કે ભારત જેવા દેશો માટે સમય મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે જણાવ્યું કે ગ્લોબલ સાઉથના ઘણા શહેરો હજુ પણ બની રહ્યા છે, અને તેમાંની મોટાભાગની મુસાફરી સાયકલ ચલાવીને કરી શકાય તેટલી ટૂંકી હોય છે. “જો કાર પરની નિર્ભરતા વધે તે પહેલાં જ સાયકલ ચલાવવાની ટેવ પડી જાય, તો ઉત્સર્જન ક્યારેય પેદા જ નહીં થાય,” તેમણે કહ્યું. “તેને અત્યારથી જ ટાળવું જરૂરી છે, તે સમય વિત્યા પછી દૂર કરવા કરતાં ઘણું સસ્તું પડે છે.”

યુએન ક્લાઇમેટ ચેન્જ ખાતે ગ્લોબલ ક્લાઇમેટ એક્શન માટે સેક્ટર્સ એન્ગેજમેન્ટનું નેતૃત્વ કરતી લિંડિતા ઝાફેરી-સાલીહુએ મુખ્ય વક્તવ્ય આપ્યું હતું. તેમણે ફિટ ઇન્ડિયાને “એક ઉત્તમ મોડેલ તરીકે વર્ણવ્યું જે દરેક જગ્યાએ નકલ કરી શકાય છે,” અને તેમના પતિ વિશે વાત કરી, જેઓ 18 વર્ષની વયના શરણાર્થી તરીકે નવા દેશમાં આવ્યા હતા અને સ્થાનિક હેન્ડબોલ ક્લબ દ્વારા સમુદાય મળ્યો હતો. “સમુદાય એ જ સમુદાય છે જો કોઈ તેને એકસાથે લાવે,” તેમણે કહ્યું. “આપણે સમુદાયો વિશે વાત કરી શકતા નથી જો આપણી પાસે ફિટ ઇન્ડિયા જેવું કોઈ ન હોય જે એવા લોકોને એકસાથે લાવે જેઓ સમાન હેતુ શેર કરે છે અને તેમના સમાજની ભલાઈ માટે સામૂહિક રીતે કાર્ય કરી શકે.” ક્લાઇમેટ વાટાઘાટો એટલી ટેકનિકલ છે કે લોકોને સાથે લાવવું મુશ્કેલ બન્યું છે, અને રમતગમત તે કરનાર “કનેક્ટિવ ટીશ્યુ” બની શકે છે, એમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.

આ પછી રાઈડની સફર પર એક ટૂંકી ફિલ્મ રજૂ કરવામાં આવી. તેમાં, યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલયના મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા, જેમણે ડિસેમ્બર 2024 માં સન્ડેઝ ઓન સાયકલની શરૂઆત કરી હતી, તેમણે સાયકલ ચલાવવાનું વર્ણન “કસરત કરતાં ઘણું વધારે” અને “માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના ફિટ ઇન્ડિયાના સંદેશને વહન કરવાનું એક શક્તિશાળી માધ્યમ” તરીકે કર્યું હતું. “ફિટ ઇન્ડિયા સન્ડેઝ ઓન સાયકલ જેવી પહેલો દ્વારા,” તેમણે કહ્યું, “આપણે આ જુસ્સાને દરેક ઘર અને દરેક સમુદાય સુધી લઈ જવો જોઈએ.”

ફિટ ઇન્ડિયાના સલાહકાર ડૉ. ભૈરવી જોશી દ્વારા સંચાલિત પેનલે પૂછ્યું કે શું સપ્તાહના અંતે રાઈડ શહેરોની રચના બદલી શકે છે.

વોક21 ફાઉન્ડેશનના જીમ વોકરે, જેમણે ગયા મહિને દિલ્હીમાં સન્ડેઝ ઓન સાયકલ રાઈડમાં ભાગ લીધો હતો, કોલંબિયાના બોગોટા તરફ ઇશારો કર્યો, જ્યાં આશરે 50 વર્ષ પહેલાં સમાન સ્ટ્રીટ ઓપનિંગ શરૂ થઈ હતી અને હવે દર રવિવારે 125 કિલોમીટર કાર-મુક્ત રસ્તાઓ પર આશરે 1.6 મિલિયન લોકોને આકર્ષિત કરે છે. “આપણે આપણા શહેરોની ટેવોમાં ફસાઈ જઈએ છીએ,” તેમણે કહ્યું હતું.

ડબલ્યુઆરઆઈ રોસ સેન્ટર ફોર સસ્ટેનેબલ સિટીઝના અર્બન મોબિલિટીના ડિરેક્ટર ફેલિપે એ. રામિરેઝ બુઇટ્રાગોએ જણાવ્યું હતું કે આવી ઘટનાઓ “ઉદાહરણ દ્વારા શીખવે છે.” એકવાર લોકો રસ્તાઓનો આનંદ માણે, તો શહેરો સુરક્ષિત લેન અને માસ ટ્રાન્ઝિટ સાથેના જોડાણો માટેનો પક્ષ રજૂ કરી શકે છે એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

આઈટીડીપી આફ્રિકાના ગાશાવ અબેરાએ જણાવ્યું હતું કે ઇથોપિયાના અદિસ અબાબામાં કાર-મુક્ત દિવસોએ દેશની પ્રથમ બિન-મોટરચાલિત પરિવહન રણનીતિ તૈયાર કરવામાં મદદ કરી છે, જે વોકવે અને સાયકલ ટ્રૅક માટે લક્ષ્યો નક્કી કરે છે. “આપણે આફ્રિકા પાસેથી શું શીખી શકીએ છીએ તેના બદલે, હું કહીશ કે આફ્રિકા ભારત પાસેથી શું શીખી શકે છે,” તેમણે કહ્યું હતું.

ધ એનર્જી એન્ડ રિસોર્સિસ ઇન્સ્ટિટ્યુટના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર સંજય સેઠે જણાવ્યું હતું કે ચાલવું અને સાયકલ ચલાવવાની ગણતરી ભારતના આબોહવા પ્રતિબદ્ધતાઓમાં અને રાજ્ય તથા શહેરની યોજનાઓમાં થવી જોઈએ, માત્ર જાગૃતિ અભિયાન તરીકે નહીં. “આપણે ખાતરી કરવાની જરૂર છે કે આપણે સુરક્ષિત રીતે નિર્માણ કરીએ; પછી વર્તણૂક અનુસરશે,” તેમણે કહ્યું હતું.

આગામી 12 મહિનામાં દરેક શહેરે કયું એક પગલું ભરવું જોઈએ તે અંગે પૂછવામાં આવતાં, પેનલના સભ્યોએ એક-બે શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો: બાયસીએસના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી મૌડ દે વ્રિસે કહ્યું, "બસ શરૂઆત કરી દો"; જ્યારે અન્ય સભ્યોએ માળખાગત સુવિધાઓ, જનભાગીદારી અને અવરોધ-મુક્ત રસ્તાઓ પર ભાર મૂક્યો.

સત્રનું સમાપન કરતા, ફિટ ઇન્ડિયાના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર સુશ્રી અમરજ્યોતિએ હાજર દરેક રાષ્ટ્ર, શહેર અને ભાગીદારને આગામી 12 મહિનામાં ઓછામાં ઓછી એક સામુદાયિક-આધારિત “એક્ટિવ મોર્નિંગ” યોજવા અને વન પ્લેનેટ નેટવર્ક દ્વારા અનુભવ શેર કરવા આમંત્રણ આપ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે ટર્કીશ સાયકલિંગ ફેડરેશન જોડાનાર પ્રથમ ભાગીદાર હતું. “સાયકલિંગ સંસ્કૃતિ એક દિવસમાં બનતી નથી,” તેમણે કહ્યું. “તે અઠવાડિયા પછી અઠવાડિયે એવા લોકો દ્વારા બનાવવામાં આવે છે જેઓ સતત હાજર રહે છે.”

આયોજકોએ રાઈડના પ્રથમ 97 સંસ્કરણો પર એક ઇમ્પેક્ટ રિપોર્ટ પણ બહાર પાડ્યો.

ઇન્ટરનેશનલ સોલાર એલિયન્સના ડિરેક્ટર જનરલ આશિષ ખન્નાએ વિશેષ સંબોધન કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે આ સત્રમાં પવેલિયનમાં અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ હાજરી રહી હતી, અને સ્ટેડિયમથી લઈને જિમ સુધીની રમતગમતની સુવિધાઓને સોલાર પાવર અપનાવવા વિનંતી કરી. “અમને ખૂબ ગર્વ છે કે અમે અમારા એજન્ડામાં રમતગમત અને સાયકલિંગ સંબંધિત કંઈક સામેલ કરી શક્યા,” તેમણે કહ્યું હતું.

રાઈડનું 100મું સંસ્કરણ 29 નવેમ્બરે સમગ્ર ભારતમાં યોજાશે. ફિટ ઇન્ડિયાએ જણાવ્યું કે તે અન્ય શહેરોને તેમની પોતાની રાઈડ શરૂ કરવામાં મદદ કરવા માટે સન્ડેઝ ઓન સાયકલ ટૂલકીટ શેર કરશે, અને વિશ્વભરના લોકોને તે દિવસે તેમના પોતાના સમુદાયોમાં રાઈડ કરવા આમંત્રણ આપ્યું હતું.

ફિટ ઇન્ડિયાએ કોપ31 ના પ્રતિનિધિઓને 15 નવેમ્બર, રવિવારના રોજ એન્ટાલ્યામાં એક વિશેષ સન્ડેઝ ઓન સાયકલ રાઈડ માટે પણ આમંત્રિત કર્યા, જે ટર્કીશ સાયકલિંગ ફેડરેશન સાથે મળીને કોન્યાઆલ્ટીથી કાલેઇસીના જૂના શહેર સુધી યોજાઈ, જે ભારતના પડોશથી સમિટના યજમાન શહેર સુધી રવિવારની રાઈડ લઈને આવી. ભારતમાં, સમાન દિવસે 98મા સંસ્કરણમાં બાળ દિવસની ઉજવણી સાયકલિંગ અને ઝુમ્બા સાથે કરવામાં આવી હતી.

“સાથે મળીને રાઈડ કરો, સાથે મળીને બદલો,” સુશ્રી અમરજ્યોતિએ કહ્યું.

કોપ31 ખાતે સન્ડેઝ ઓન સાયકલની આ વિશેષ આવૃત્તિ “ઇન્ડિયા પેડલ્સ એન્ડ ધ વર્લ્ડ જોઇન્સ ઇન!” બેનર હેઠળ યોજવામાં આવી હતી, અને 15 નવેમ્બર 2026 ના રોજ તુર્કીના એન્ટાલ્યામાં ટર્કીશ સાયકલિંગ ફેડરેશનની ભાગીદારીમાં આયોજિત કરવામાં આવી હતી. આ માર્ગ પર સાઇક્લિસ્ટ્સ કોન્યાઆલ્ટી કેડેસીથી રેલી શરૂ કરતા અને આશીકલાર પર સમાપ્ત કરતા જોવા મળ્યા હતા.

ફિટ ઇન્ડિયા - સન્ડેઝ ઓન સાયકલ વિશે

યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલયના કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા દ્વારા ડિસેમ્બર 2024 માં શરૂ કરાયેલ, ફિટ ઇન્ડિયા - સન્ડેઝ ઓન સાયકલ એ યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય હેઠળની સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા સાયકલિંગ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા, નવવ્રતિ ફાઉન્ડેશન, ફિટસ્પાયર, સેન્ટર ફોર ઇન્ટિગ્રેટિવ હેલ્થ, માય ભારત અને અન્ય ભાગીદારોના સહયોગથી આયોજિત કરવામાં આવે છે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં દર રવિવારે રાઈડ્સ યોજવામાં આવે છે, જેમાં એસએઆઈ પ્રાદેશિક કેન્દ્રો, નેશનલ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ, એસએઆઈ ટ્રેનિંગ સેન્ટરો, ખેલો ઇન્ડિયા સ્ટેટ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ અને ખેલો ઇન્ડિયા કેન્દ્રોનો સમાવેશ થાય છે.

કોપ31 સત્ર યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય, સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા, ફિટ ઇન્ડિયા, મિશન લાઈફ, ઇન્ટરનેશનલ સોલાર એલિયન્સ અને બાયસીએસ ઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશન દ્વારા સમર્થિત હતું.

SM/IJ/JD