ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયે VB–G RAM G એક્ટ હેઠળ ગ્રીવન્સ રેડ્રેસલ રૂલ્સ, 2026 અંકિત કર્યા

ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય, ભારત સરકાર દ્વારા વિકસિત ભારત – ગેરંટી ફોર રોજગાર એન્ડ આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ): VB–G RAM G – ગ્રીવન્સ રેડ્રેસલ રૂલ્સ, 2026 અંકિત કરવામાં આવ્યા છે, જે યોજનાના અમલીકરણ સંબંધિત ફરિયાદોના નિવારણ માટે એક સંરચિત, બહુ-સ્તરીય અને સમયબદ્ધ વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરે છે. આ નિયમોનો ઉદ્દેશ્ય ફરિયાદ નિવારણને વધુ સુલભ, પારદર્શક અને જવાબદાર બનાવવાનો છે, તેમજ નાગરિકોની ચિંતાઓ પર સમયસર ધ્યાન આપવામાં આવે અને યોગ્ય કાર્યવાહી થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

બહુ-સ્તરીય ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા

આ નિયમો ગ્રામ પંચાયત, બ્લોક અને જિલ્લા કક્ષાએ રાજ્ય સરકારો દ્વારા સમયબદ્ધ, બહુ-સ્તરીય ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરવાની જોગવાઈ કરે છે. યોગ્ય સ્તરે નિયુક્ત ફરિયાદ નિવારણ અધિકારીઓ ફરિયાદો મેળવવા, નોંધવા, તપાસ કરવા અને તેનો નિકાલ કરવા માટે જવાબદાર રહેશે.
જિલ્લા કાર્યક્રમ સમન્વયક જિલ્લા કક્ષાએ ફરિયાદ નિવારણની દેખરેખ રાખશે અને સુનિશ્ચિત કરશે કે ફરિયાદો નિયુક્ત વ્યવસ્થા અને ફરિયાદ નિવારણ માટેના ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા ઉકેલવામાં આવે.

ફરિયાદ સબમિટ કરવા માટે બહુવિધ માધ્યમો

સરળ પહોંચની સુવિધા માટે, કોઈપણ વ્યક્તિ યોજનાના અમલીકરણમાંથી ઉદ્ભવતા અથવા તેની સાથે જોડાયેલા કોઈપણ બાબતે ફરિયાદ સબમિટ કરી શકે છે. આ નિયમો બહુવિધ માધ્યમો દ્વારા ફરિયાદ સબમિટ કરવાની જોગવાઈ આપે છે:

• નિયુક્ત ફરિયાદ નિવારણ અધિકારી સમક્ષ રૂબરૂમાં;
• ડિલિવરીના પુરાવા સાથે સ્પીડ પોસ્ટ દ્વારા;
• કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફોર રેડ્રેસલ ઓફ ગ્રીવન્સીસ દ્વારા; અને
• ટેલિફોન, નિયુક્ત હેલ્પલાઈન અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલ અન્ય કોઈ મોડ દ્વારા. ગ્રામ પંચાયત, બ્લોક અથવા જિલ્લા કક્ષાએ ભૌતિક સ્વરૂપમાં મળેલી ફરિયાદોને પ્રાપ્તિના દિવસે જ નિયુક્ત ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર દાખલ અને નોંધણી કરવી આવશ્યક છે અથવા, જ્યાં આ શક્ય ન હોય ત્યાં, પછીના કાર્યકારી દિવસ સુધીમાં.

નોંધણી થવા પર, ફરિયાદીને એક સ્વીકૃતિ મળશે જેમાં નોંધણી નંબર, પ્રાપ્તિની તારીખ અને મેળવનાર સત્તાધિકારીનો હોદ્દો શામેલ હશે. સ્વીકૃતિ ડિજિટલ સબમિશનના કિસ્સામાં ઈલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં અને ભૌતિક રીતે પ્રાપ્ત થયેલ ફરિયાદના કિસ્સામાં ભૌતિક સ્વરૂપમાં આપવામાં આવશે.

મહત્વની વાત એ છે કે, કોઈ પણ ફરિયાદની નોંધણી તેનું ફોર્મેટ, ભાષા, સબમિટ કરવાની રીત અથવા કોઈપણ પ્રક્રિયાગત ખામીના આધારે નકારી શકાશે નહીં. આ જોગવાઈ સુનિશ્ચિત કરે છે કે નાગરિકો પ્રક્રિયાગત આવશ્યકતાઓને કારણે અટક્યા વગર ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરી શકે.

તપાસ અને નિકાલ માટે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા

ફરિયાદોની ત્વરિત તપાસ અને નિવારણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિયમો સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા નિર્ધારિત કરે છે. નિયુક્ત ફરિયાદ નિવારણ અધિકારીએ દરેક નોંધાયેલી ફરિયાદની તપાસ કરવી અને જરૂરી તપાસ હાથ ધરવી જરૂરી છે. આ હેતુ માટે, અધિકારી સંબંધિત સત્તામંડળો અથવા કાર્યકર્તાઓ પાસેથી સંબંધિત રેકોર્ડ્સ, રજિસ્ટર્સ, દસ્તાવેજો, અહેવાલો, ઈલેક્ટ્રોનિક ડેટા અથવા અન્ય માહિતી મગાવી શકે છે.

જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં, ફરિયાદનો નિકાલ કરવામાં આવે તે પહેલાં ફરિયાદીને રૂબરૂમાં અથવા ઈલેક્ટ્રોનિક માધ્યમ દ્વારા સાંભળવાની વ્યાજબી તક આપવામાં આવશે.

ફરિયાદની તપાસ તેની પ્રાપ્તિની તારીખથી સાત કાર્યકારી દિવસોમાં પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. તપાસ પૂર્ણ થયા પછી, ફરિયાદ નિવારણ અધિકારી તારણો નોંધશે અને એક્ટ અને નિયમો અનુસાર યોગ્ય સુધારાત્મક અથવા ઉપચારાત્મક કાર્યવાહી કરશે અથવા કરાવશે. ફરિયાદની પ્રાપ્તિની તારીખથી 15 દિવસમાં તેનું નિવારણ લાવવું આવશ્યક છે.

તારણો અને લેવાયેલા પગલાં નિયુક્ત ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર નોંધવામાં આવશે અને ફરિયાદીને જાણ કરવામાં આવશે. જ્યાં ભૌતિક સ્વરૂપમાં ફરિયાદ મળી હોય, ત્યાં તેનું પરિણામ અને લેવાયેલા પગલાં પણ ભૌતિક સ્વરૂપમાં ફરિયાદીને જણાવવામાં આવશે.

ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને વણઉકેલાયેલી ફરિયાદોનું એસ્કેલેશન

નિયુક્ત ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રજિસ્ટ્રેશનથી લઈને આખરી નિકાલ સુધી ફરિયાદોના એન્ડ-ટુ-એન્ડ ટ્રેકિંગને સરળ બનાવશે. તે તપાસ, તારણો અને લેવાયેલા પગલાંનું ઈલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડિંગ પણ સક્ષમ કરશે, જેથી ફરિયાદ નિવારણ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી મજબૂત થશે.

15 દિવસની નિર્ધારિત મુદતમાં વણઉકેલાયેલી રહેલી કોઈપણ ફરિયાદને રાજ્ય સરકાર દ્વારા સ્થાપિત ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા દ્વારા આગામી ઉચ્ચ સ્તર પર એસ્કેલેટ કરવામાં આવશે. એસ્કેલેટ થયેલી ફરિયાદ મેળવનાર સત્તાધિકારી મામલાની તપાસ કરશે અને તેના નિકાલ માટે યોગ્ય પગલાં લેશે. આવી ફરિયાદોનું નિવારણ ન થાય ત્યાં સુધી ઈલેક્ટ્રોનિક રીતે નિરીક્ષણ ચાલુ રહેશે.

અપીલ માટેની જોગવાઈ

નિયમો ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા હેઠળ પસાર કરાયેલા આદેશો સામે અપીલ કરવાની જોગવાઈ પણ પૂરી પાડે છે. આવી અપીલો VB–G RAM G એક્ટ, 2025ની અનુસૂચિ I અનુસાર દાખલ કરવામાં આવશે અને તેનો નિકાલ કરવામાં આવશે.

આ નિયમો દ્વારા, સરકાર VB–G RAM G હેઠળ નાગરિક-કેન્દ્રી, સુલભ અને સમયબદ્ધ ફરિયાદ નિવારણ માળખાને સંસ્થાકીય બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. બહુ-સ્તરીય સંસ્થાકીય વ્યવસ્થા, ફરિયાદ સબમિશન માટેના બહુવિધ માધ્યમો, ફરજિયાત નોંધણી, નિર્ધારિત સમયમર્યાદા, ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને વણઉકેલાયેલી ફરિયાદોનું એસ્કેલેશન વહીવટી જવાબદારીને મજબૂત બનાવશે અને યોજનાના અમલીકરણની પ્રતિભાવશીલતામાં સુધારો કરશે તેવી અપેક્ષા છે.

આ અધિસૂચના એ સુનિશ્ચિત કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે કે VB–G RAM G ના અમલીકરણ સંબંધિત ફરિયાદોનો વ્યવસ્થિત રીતે, પારદર્શક રીતે અને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ઉકેલ લાવવામાં આવે, જેથી યોજના હેઠળ ગ્રામીણ પરિવારોના અધિકારો અને હકો વધુ મજબૂત બને.

SM/DK/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com