નવીનતાઓ અને ઉભરતી ટેકનોલોજીનો લાભ સમગ્ર માનવજાતને મળવો જોઈએ, તે કોઈ એક દેશની એકમાત્ર સંપત્તિ ન હોવી જોઈએ: ઉપરાષ્ટ્રપતિ

ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને આજે નવી દિલ્હીમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે શ્રી અનિલ કે. એન્ટની દ્વારા લિખિત પુસ્તક 'એડવાન્ટેજ ઇન્ડિયા: રિશેપિંગ ધ ફ્યુચર ફોર એન ઇક્વિટેબલ વર્લ્ડ'નું વિમોચન કર્યું હતું.

આ પ્રકાશન બદલ લેખક અને રૂપા પબ્લિકેશન્સને અભિનંદન આપતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે આ પુસ્તક ભારતના અસાધારણ પરિવર્તનને રજૂ કરે છે અને ઝડપથી બદલાઈ રહેલા વિશ્વમાં રાષ્ટ્ર સમક્ષ રહેલી તકોની શોધ કરે છે. ટેકનોલોજી, વ્યવસાય અને જાહેર નીતિ ક્ષેત્રના પોતાના અનુભવોના આધારે, શ્રી એન્ટની ભારતના ઉભરતા સામર્થ્ય અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થામાં તેની વધતી જતી ભૂમિકાની તપાસ કરે છે, તેમ તેમણે નોંધ્યું હતું.

ભારતની વિશિષ્ટ શક્તિઓ પર પ્રકાશ પાડતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે દેશનો સાંસ્કૃતિક વારસો, લોકશાહી પરંપરાઓ, વસ્તી વિષયક લાભ, વધતું જતું અર્થતંત્ર, મજબૂત સંસ્થાઓ અને విస్తરતી તકનીકી ક્ષમતાઓ મળીને તેનો વિશિષ્ટ લાભ બનાવે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતની પરિવર્તનકારી યાત્રાને રેખાંકિત કરી હતી અને નોંધ્યું હતું કે 25 કરોડથી વધુ લોકોને અત્યંત ગરીબીમાંથી બહાર લાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે શિક્ષણ, આવાસ, સ્વચ્છતા, આરોગ્યસંભાળ અને ખાદ્ય સુરક્ષા ક્ષેત્રની પહેલોએ લાખો નાગરિકોનું ગૌરવ અને સામાજિક સુરક્ષા વધારી છે.

સમાવેશી વિકાસના મહત્વ પર ભાર મૂકતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે મહિલાઓ, યુવાનો, ખેડૂતો અને વંચિત વર્ગોનું સશક્તિકરણ ભારતની પ્રગતિના કેન્દ્રમાં છે. ત્રણ કરોડથી વધુ 'લખપતિ દીદીઓ'નો ઉદ્ભવ એ મહિલા-સંચાલિત વિકાસની સફળતા દર્શાવે છે, તેમ તેમણે અવલોકન કર્યું હતું. તેમણે નવી આઈઆઈટી (IITs), એઇમ્સ (AIIMS), મેડિકલ કોલેજો અને અન્ય ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ દ્વારા શૈક્ષણિક અને આરોગ્યસંભાળ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણની સાથે વંદે ભારત ટ્રેનો, એરપોર્ટ, હાઇવે અને રેલવે સ્ટેશનો દ્વારા કનેક્ટિવિટીમાં થયેલા મુખ્ય સુધારાઓ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

ભારતમાં ટેકનોલોજીના વિકાસને યાદ કરતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું કે જ્યારે કોમ્પ્યુટરનો યુગ આવ્યો ત્યારે શરૂઆતમાં આશંકાઓ ઊભી થઈ હતી, પરંતુ ત્યારબાદ ભારત વૈશ્વિક આઈટી (IT) પાવરહાઉસ તરીકે ઉભરી આવ્યું. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને મશીન લર્નિંગ જેવી ઉભરતી ટેકનોલોજી આજે દેશ માટે આવી જ તકો રજૂ કરે છે, તેમ જણાવતા તેમણે ઉમેર્યું કે સામાજિક પ્રગતિ માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં નેતૃત્વ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.

આત્મનિર્ભર ભારતના દ્રષ્ટિકોણનો ઉલ્લેખ કરતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું કે ભારતે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સ્વદેશી ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. તાજેતરમાં સ્વદેશી મલ્ટીપર્પઝ વેસલ 'INS સમર્થક' રાષ્ટ્રને સમર્પિત કર્યાના પ્રસંગને યાદ કરતાં તેમણે કહ્યું કે આ સિદ્ધિ ભારતની સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતાઓમાં વધારો દર્શાવે છે.

ભારતની વિસ્તારિત આંતરરાષ્ટ્રીય ભૂમિકા તરફ વળતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ અવલોકન કર્યું કે ભારતીય મુત્સદ્દીગીરી (દ્વારાનીતિ) માં એક નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું છે, જે વધુ જોડાણ, વધતા પ્રભાવ અને પુનઃસ્થાપિત આત્મવિશ્વાસ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. તેમણે ભારતના G20 પ્રમુખપદ દરમિયાનના નેતૃત્વ અને 'વસુધૈવ કુટુમ્બકમ'ના દર્શનને આગળ ધપાવવામાં તેની ભૂમિકાને યાદ કરી હતી. તેમણે G20માં આફ્રિકન યુનિયનના સમાવેશમાં ભારતના યોગદાન અને ગ્લોબલ સાઉથ માટે એક અવાજ તરીકે તેના ઉદ્ભવ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

'વસુધૈવ કુટુમ્બકમ' એ માત્ર એક સૂત્ર નથી પરંતુ તે ભારતનું માર્ગદર્શક દર્શન છે તેના પર ભાર મૂકતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન ભારતના પ્રતિસાદનો દાખલો આપ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું કે ભારતે માત્ર દેશવ્યાપી રસીકરણ અભિયાન જ હાથ નથી ધર્યું પરંતુ 100 થી વધુ દેશોમાં જીવનરક્ષક રસીઓ પણ પહોંચાડી છે, જે દેશની વૈશ્વિક એકતા અને માનવતા સેવા પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે "એડવાન્ટેજ ઇન્ડિયા એ માનવજાત માટે લાભ છે." તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તમામ સાર્વભૌમ દેશો સમાન છે અને તેમની સાથે સમાન વ્યવહાર થવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું, "કોઈપણ નવી નવીનતા અથવા તકનીકી પ્રગતિનો લાભ સમગ્ર માનવજાતને મળવો જોઈએ અને તે કોઈ એક દેશની એકમાત્ર સંપત્તિ રહેવી જોઈએ નહીં". તેમણે તકનીકી પ્રગતિ માટે વધુ ન્યાયી અભિગમ અપનાવવાની હાકલ કરી હતી, જેથી તેના લાભો માનવજાતના સામૂહિક કલ્યાણ માટે વહેંચવામાં આવે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે 2047 સુધીમાં 'વિકસિત ભારત'નું લક્ષ્ય એ એક આકાંક્ષા અને જવાબદારી બંને છે, જેના માટે 'રાષ્ટ્ર પ્રથમ'ના સિદ્ધાંત પ્રત્યે સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાની જરૂર છે. રાષ્ટ્ર નિર્માણ માત્ર સરકાર દ્વારા પૂર્ણ થઈ શકતું નથી, તેના માટે દરેક નાગરિકની સક્રિય ભાગીદારી જરૂરી છે.

આ પુસ્તક યુવાન ભારતીયોને ટેકનોલોજી, જાહેર નીતિ, અર્થશાસ્ત્ર, આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને રાષ્ટ્ર નિર્માણ સાથે વધુ ઊંડાણપૂર્વક જોડાવા માટે પ્રેરણા આપશે તેવી આશા વ્યક્ત કરતાં શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને શ્રી અનિલ કે. એન્ટનીને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને લેખક, પ્રકાશક અને આ પ્રકાશન સાથે જોડાયેલા તમામ લોકોને તેમની શ્રેષ્ઠ શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી.

આ પ્રસંગે ભારત સરકારના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર પ્રોફેસર અજય સૂદ; અર્થશાસ્ત્રી અને પ્રધાનમંત્રીની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય ડૉ. શમિકા રવિ; લેખક શ્રી અનિલ કે. એન્ટની; રૂપા પબ્લિકેશન્સના મેનેજિંગ એડિટર શ્રી કપિશ મહેરા, રાજદૂતો અને અન્ય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

SM/JD