PM-DAKSH યોજના અંગે વાસ્તવિક અહેવાલ

· અનુસૂચિત જાતિ (SC), અન્ય પછાત વર્ગ (OBC), આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS), વિમુકત અને વિચરતી જાતિઓ (DNTs), કચરો વીણનારાઓ સહિત સફાઈ કર્મચારીઓનું સામાજિક-આર્થિક ઉત્થાન કરવા માટે તેમના સ્વ-રોજગાર અને વેતન-રોજગારને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી પેનલબદ્ધ તાલીમ સંસ્થાઓ દ્વારા કૌશલ્ય તાલીમ પૂરી પાડવા માટે કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના તરીકે પ્રધાનમંત્રી દક્ષતા ઔર કુશલતા સંપન્ન હિતગ્રાહી (PM-DAKSH) યોજના વર્ષ 2020-21 દરમિયાન શરૂ કરવામાં આવી હતી.

· આ યોજના સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા વિભાગ (DoSJE) ના ત્રણ નિગમો એટલે કે નેશનલ શેડ્યૂલ્ડ કાસ્ટ્સ ફાઇનાન્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NSFDC), નેશનલ બેકવર્ડ ક્લાસીસ ફાઇનાન્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NBCFDC) અને નેશનલ સફાઈ કર્મચારી ફાઇનાન્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NSKFDC) દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી.

· DoSJE નિગમોને ભંડોળ મુક્ત કરે છે જે કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય (MSDE) ની પ્રધાનમંત્રી કૌશલ વિકાસ યોજના (PMKVY) હેઠળ પેનલબદ્ધ સંસ્થાઓને યોજનાની માર્ગદર્શિકા અને વર્ક ઓર્ડર મુજબ તાલીમ ખર્ચ પેટે રકમ ચૂકવે છે. તાલીમ પૂર્ણ થયા પછી, સંસ્થાઓએ તાલીમબદ્ધ ઉમેદવારોમાંથી ઓછામાં ઓછા 70% ઉમેદવારોને રોજગાર (વેતન અને/અથવા સ્વ-રોજગાર) પૂરો પાડવો જરૂરી છે, જો તેમ કરવામાં નિષ્ફળ જાય તો, ત્રીજા હપ્તાની મુક્તિ, એટલે કે તાલીમ ખર્ચના 30% રકમ જપ્ત કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, તાલીમ પામેલા ઉમેદવારો માટે રોજગારની તકો સરળ બનાવવા માટે સંબંધિત ઉદ્યોગો સાથે સહયોગ જાળવી રાખવા માટે તાલીમ સંસ્થાઓને ફરજિયાત કરવામાં આવી છે. આ ત્રણેય નિગમો લક્ષિત જૂથના પાત્ર યુવાનોને માર્ગદર્શન આપીને તેમના પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપવામાં લોન સુવિધાઓ અને સહાય પૂરી પાડે છે.

· વર્ષ 2020-21 થી 2023-2024 સુધી પીએમ-દક્ષ (PM-DAKSH) માટે ફાળવવામાં આવેલા કુલ રૂ. 276.47 કરોડના ભંડોળ સામે, અત્યાર સુધીમાં રૂ. 309.5 કરોડનો વાસ્તવિક ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે.

· વર્ષ 2020-21 થી 2023-24 દરમિયાન તાલીમ મેળવનાર અને રોજગારી મેળવનાર ઉમેદવારોની સંખ્યા અનુક્રમે 1,87,305 અને 96,162 છે.

· PM-DAKSH યોજનાના મૂલ્યાંકન અભ્યાસમાં મજબૂત પ્રાસંગિકતા અને શીખવાની અસરકારકતા જોવા મળી છે, જેમાં 90% થી વધુ લાભાર્થીઓએ કરિયરના લક્ષ્યો, સ્થાનિક શ્રમ બજારની જરૂરિયાતો અને ઇચ્છિત તાલીમ પરિણામોની સિદ્ધિ સાથે તાલીમનું યોગ્ય જોડાણ હોવાનું જણાવ્યું છે. પ્રભાવના પરિણામો ખાસ કરીને મહિલાઓ અને સીમાંત જૂથોમાં સુધારેલ આત્મવિશ્વાસ, આત્મસન્માન અને સામાજિક માન્યતા જેવા મજબૂત બિન-ભૌતિક લાભો સૂચવે છે. ટકાઉપણાના પરિણામો મોટાભાગે સકારાત્મક છે, જેમાં મોટાભાગના લાભાર્થીઓ પ્રાપ્ત કરેલા કૌશલ્યોનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, લાંબા ગાળાની આવક વૃદ્ધિની અપેક્ષા રાખે છે, વિકાસમાં પુનઃરોકાણ કરે છે અને સ્વતંત્ર રીતે સુધારાઓ જાળવી રાખવા માટે સક્ષમ અનુભવે છે.

· વર્ષ 2024-25 થી, પીએમ-દક્ષ યોજનાને MSDEની PMKVY યોજના સાથે મર્જ (વિલીનીકરણ) કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે પીએમ-દક્ષ યોજના PMKVY ની પૂરક યોજના હતી અને કૌશલ્ય તાલીમ પૂરી પાડવા માટેની તમામ જોબ રોલ્સ સ્કિલ ઇન્ડિયા ડિજિટલ હબ (SIDH) પોર્ટલ પરથી લેવામાં આવ્યા હતા જે PMKVY હેઠળ પણ આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. તેથી, કોઈપણ પુનરાવર્તન (ડુપ્લિકેશન) ટાળવા માટે, PM-DAKSHને PMKVY હેઠળ સમાવિષ્ટ કરવામાં આવી હતી.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com