પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય (MoES) અને એકેડેમી ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇનોવેટિવ રિસર્ચ (AcSIR) એ નવી દિલ્હીમાં પૃથ્વી ભવન મુખ્યાલય ખાતે 13 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ યોજાયેલા એક સમારોહ દરમિયાન વ્યૂહાત્મક સમજૂતી કરાર (MoU)ની જાહેરાત કરી હતી.

આ સીમાચિહ્નરૂપ કરાર હેઠળ, MoES હેઠળની તમામ દસ પ્રીમિયર સંશોધન સંસ્થાઓને AcSIR એસોસિએટેડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ્સ (AcSIR-ARIs) તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે. સંસ્થાકીય સહયોગ વાતાવરણીય, મહાસાગર અને ધ્રુવીય વિજ્ઞાન સહિત પૃથ્વી સિસ્ટમ વિજ્ઞાનના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ડોક્ટરલ (PhD) કાર્યક્રમો પ્રદાન કરવા માટે MoES ની અદ્યતન સંશોધન સુવિધાઓ અને વૈજ્ઞાનિક કુશળતાને AcSIR ના લવચીક શૈક્ષણિક માળખા સાથે એકીકૃત કરે છે.

MoU, જે 21 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો, તેના પર MoES વતી ડો. પ્રવીણ કુમાર ડી., વૈજ્ઞાનિક-G અને મિશન ડિરેક્ટર (મિશન મોસમ), અને AcSIR ના ડિરેક્ટર પ્રો. મનોજ કુમાર ધર દ્વારા હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. અધિકૃત જાહેરાત અને દસ્તાવેજોની આપ-લે MoES ના સચિવ, તેમજ બંને સંસ્થાઓના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને નિયામકોની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવી હતી.

પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય (MoES) ના સચિવ ડો. શ્રીનિવાસ કુમાર તુમ્માલાએ MoES, એકેડેમી ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇનોવેટિવ રિસર્ચ (AcSIR) વચ્ચેની એક મુખ્ય રાષ્ટ્રીય પહેલને ચિહ્નિત કરતા સંબોધન દરમિયાન સહયોગી સંશોધન અને શૈક્ષણિક ભાગીદારીની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો.

સહયોગી પ્રયાસ MoES અને તેની દસ સંસ્થાઓને AcSIR સાથે જોડે છે, જે મહાસાગરશાસ્ત્ર, વાતાવરણીય વિજ્ઞાન, હાઇડ્રોલોજી અને ગ્રહોની પ્રણાલીઓમાં અદ્યતન વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને શૈક્ષણિક ક્ષમતા નિર્માણ માટે એકીકૃત ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરે છે.

MoESના સચિવે જણાવ્યું હતું કે, "મને ખાતરી છે કે MoES ને મોટો ફાયદો થશે — આપણને, આપણી સંસ્થાઓને, આપણા વૈજ્ઞાનિકોને અને તે વિદ્યાર્થીઓને જેઓ વાસ્તવમાં પૃથ્વી વિજ્ઞાન સાથે જોડાયેલા છે, અમે ખરેખર તમામ સંસ્થાઓ અને તેમના મુખ્યાલયો સાથે કામ કરવા માટે આતુર છીએ. અમે સુનિશ્ચિત કરીશું કે આ સમગ્ર પૃથ્વી વિજ્ઞાન ફેકલ્ટી, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી સંશોધકોના લાભ માટે ભવિષ્યમાં એક ઉત્તમ એસોસિએશન બનશે."

સંયુક્ત માળખાનો ઉદ્દેશ્ય આંતરશાખાકીય સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવાનો, રાષ્ટ્રીય પ્રયોગશાળાઓ વચ્ચે સંસાધનો અને આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓની ભાગીદારીને સરળ બનાવવાનો અને પ્રારંભિક કારકિર્દી ધરાવતા વૈજ્ઞાનિકો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે અપગ્રેડ કરેલી શૈક્ષણિક તકો પૂરી પાડવાનો છે.

ભાગીદારીના મુખ્ય મુદ્દાઓ

1.માન્યતા પ્રાપ્ત સંસ્થાઓનું દેશવ્યાપી નેટવર્ક: તમામ દસ MoES સંસ્થાઓ AcSIR-ARIs તરીકે કાર્યરત છે.
2.એકેડેમિક્સ અને ડિગ્રી એનાયત કરવી: AcSIR ના PhD કાર્યક્રમ હેઠળ પસંદ કરાયેલા વિદ્યાર્થીઓ AcSIR ફેકલ્ટી તરીકે માન્યતા પ્રાપ્ત MoES વૈજ્ઞાનિકોની દેખરેખ હેઠળ MoES સંસ્થાઓમાં સંશોધન કરશે. AcSIR ડોક્ટરલ ડિગ્રી એનાયત કરશે, જેમાં ડિગ્રી સર્ટિફિકેટ પર હોસ્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવામાં આવશે.
3.કામગીરી માટે સજ્જતા: તમામ દસ સંસ્થાઓ AcSIR ના તાજેતરના PhD નોંધણી ચક્રમાં ભાગ લઈ રહી છે. શૈક્ષણિક કામગીરીને સરળ બનાવવા માટે દરેક સંસ્થામાં નોડલ AcSIR કોઓર્ડિનેટર્સની સાથે MoES ખાતે સેન્ટ્રલ કોઓર્ડિનેટરની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.
4.સંશોધન ક્ષેત્રોનું વિશાળ સ્પેક્ટ્રમ: આ સહયોગ પૃથ્વી સિસ્ટમ વિજ્ઞાનના વિશિષ્ટ ક્ષેત્રોમાં ડોક્ટરલ તકો ખોલે છે, જેમાં હવામાનની આગાહી અને આબોહવા સેવાઓ, સંખ્યાત્મક હવામાન વર્તણૂક, ધ્રુવીય અને ક્રાયોસ્ફિયર સંશોધન, મહાસાગર નિરીક્ષણ અને મરીન રોબોટિક્સ, ઊંડા સમુદ્રમાં ખનન અને ડિસેલિનેશન (મીઠા વગરનું પાણી બનાવવું), સિસ્મોલોજી અને ભૂકંપના જોખમનું મૂલ્યાંકન, દરિયાકાંઠાની પ્રક્રિયાઓ, દરિયાઈ જીવંત સંસાધનો અને પૃથ્વી વિજ્ઞાનમાં AI/ML ના ઉપયોગો સામેલ છે.
5.બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો: સંશોધનમાંથી ઉદ્ભવતા બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો (IPR) હેઠળ વિદ્યાર્થીને શોધક તરીકે શ્રેય આપવામાં આવશે, જ્યારે સંયુક્ત બૌદ્ધિક સંપદાની વહેંચણી પરસ્પર સમજૂતીથી કરવામાં આવશે

તસવીર: નવી દિલ્હીમાં પૃથ્વી ભવન મુખ્યાલય ખાતે MoES અને AcSIRના અધિકારીઓ MoE (સમજૂતી પત્ર) પર હસ્તાક્ષર સમારોહ દરમિયાન.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com