કેન્દ્રીય સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલયના સેક્રેટરી શ્રી સુધાંશ પંત આવતીકાલે કર્ણાટકના મૈસૂરુ ખાતે ચાલી રહેલા નવ દિવસીય શિલ્પ સમાગમ મેળા 2026 ની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે. આ મેળાનું આયોજન સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે.

સચિવશ્રી મૈસૂરુમાં સ્થળ મુલાકાતો સાથે મંત્રાલયની અમલમાં મુકાયેલી યોજનાઓ, કાર્યક્રમો અને પહેલોની વ્યાપક સમીક્ષા પણ કરી રહ્યા છે.

મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ મેળો 11 ઓક્ટોબરથી મૈસૂરુના મૈસૂરુ દસરા પ્રદર્શન મેદાન ખાતે ચાલી રહ્યો છે. આ મેળો 19 ઓક્ટોબર સોમવારના રોજ સંપન્ન થશે.

તેમણે કહ્યું કે આ મેળો અનુસૂચિત જાતિ (SCs), અન્ય પછાત વર્ગો (OBCs) અને સફાઈ કર્મચારીઓના કારીગરો અને લાભાર્થીઓને એક માર્કેટિંગ પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે, જેનાથી તેઓ તેમની પરંપરાગત હસ્તકળા, હાથશાળ ઉત્પાદનો અને અન્ય ચીજવસ્તુઓ વિશાળ પ્રેક્ષકો સમક્ષ રજૂ કરી શકે છે.

અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ મેળાનું આયોજન મંત્રાલય હેઠળના ત્રણ રાષ્ટ્રીય નિગમો દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં નેશનલ શિડ્યુલ્ડ કાસ્ટ્સ ફાઇનાન્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NSFDC), નેશનલ બેકવર્ડ ક્લાસિસ ફાઇનાન્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NBCFDC) અને નેશનલ સફાઈ કર્મચારી ફાઇનાન્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NSKFDC) નો સમાવેશ થાય છે, જે કારીગરો અને પાત્ર લાભાર્થીઓને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.

ચાલી રહેલા મેળામાં 83 સ્ટોલ છે, જેમાં કારીગરોને ફાળવવામાં આવેલા 80 સ્ટોલનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં 37 મહિલા કારીગરો છે. આંધ્રપ્રદેશ, બિહાર, કર્ણાટક, કેરળ, રાજસ્થાન, પુડુચેરી, ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, તમિલનાડુ અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના કારીગરો આ પ્રદર્શનમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે.

સ્ટોલ્સ પર હસ્તકળા, હાથશાળની સાડીઓ, મસાલા, અથાણાં, અગરબત્તીઓ, મધના ઉત્પાદનો, બ્લોક-પ્રિન્ટેડ વસ્તુઓ, ચામડાની ચીજવસ્તુઓ, લાકડાના રમકડાં, બેગ, પર્સ, ટેરાકોટા ઉત્પાદનો, આર્ટિફિશિયલ જ્વેલરી, રોઝવુડ વોલ હેંગિંગ્સ, અને બેડ તથા કશન કવર સહિતની વિવિધ ઉત્પાદનોની શ્રેણી દર્શાવવામાં આવી છે. તેમણે પરંપરાગત વાનગીઓ પીરસતા ફૂડ સ્ટોલ્સની પણ મુલાકાત લીધી હતી, જે મુલાકાતીઓના અનુભવમાં ઉમેરો કરે છે.

આ મેળો કારીગરો માટે માર્કેટ લિન્કેજને મજબૂત કરવા, પરંપરાગત કારીગરીને પ્રોત્સાહન આપવા અને ટકાઉ આજીવિકાની તકો ઊભી કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. મુલાકાતીઓ અને સંભવિત ગ્રાહકો સાથેના સીધા સંવાદ દ્વારા, સહભાગી કારીગરો તેમના ઉત્પાદનોનું પ્રદર્શન કરી શકે છે, તેમના ગ્રાહક આધારનો વિસ્તાર કરી શકે છે અને તેમના સાહસોની બજાર પહોંચ સુધારી શકે છે. આ પહેલ ભારતની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વિરાસતને પણ પ્રોત્સાહિત કરે છે અને પરંપરાગત કળા સ્વરૂપો તથા કૌશલ્યોના જતન માટે સમર્થન આપે છે.

શિલ્પ સમાગમ મેળો 2026 મૈસૂરુ દસરા પ્રદર્શન મેદાન ખાતે 19 ઓક્ટોબર સોમવાર સુધી ચાલુ રહેશે, જે મુલાકાતીઓને કારીગરોની આજીવિકાને સમર્થન આપતી વખતે ભારતની પરંપરાગત હસ્તકળા અને હાથશાળ ઉત્પાદનોને જાણવાની તક પૂરી પાડે છે. આવી પહેલો દ્વારા, સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલય બજારની પહોંચ મજબૂત કરવાનું, સાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવાનું અને વંચિત સમુદાયોના આર્થિક સશક્તિકરણને આગળ ધપાવવાનું ચાલુ રાખે છે.

આ મેળો મંત્રાલય અને તેના ત્રણ રાષ્ટ્રીય નિગમોની યોજનાઓ અને કાર્યક્રમો વિશેની માહિતીના પ્રસાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ તરીકે પણ કામ કરે છે, જે પાત્ર લાભાર્થીઓને ઉપલબ્ધ નાણાકીય સહાય અને સાહસિકતાની તકો વિશે જાણવામાં મદદ કરે છે.

મંત્રાલય લાગુ પડતી વ્યવસ્થા અનુસાર મફત સ્ટોલ અને મુસાફરી ખર્ચ, દૈનિક ભથ્થું, માલસામાનના પરિવહન અને ભોજન માટે સમર્થન આપીને કારીગરોના ભાગીદારીને સુગમ બનાવે છે.

મેળા ઉપરાંત, મંત્રાલય ભારતમાં અને વિદેશમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા લક્ષ્યાંકિત-જૂથના કારીગરો દ્વારા ઉત્પાદિત વસ્તુઓ માટે બજાર પહોંચ વિસ્તારવા માટે ભારત ટ્યુલિપ (BHARAT TULIP - પરંપરાગત કારીગરોના ઉત્થાન માટે આજીવિકા કાર્યક્રમ) પહેલને પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે. ભારત ટ્યુલિપ હેઠળ ઉત્પાદનોનું બ્રાન્ડિંગ કરવાનો ઉદ્દેશ્ય તેમની દ્રશ્યતા સુધારવા, ઓનલાઇન વેચાણને સરળ બનાવવા અને પરંપરાગત કારીગરોને વિશાળ ગ્રાહક આધાર સાથે જોડવાનો છે.

મંત્રાલય 2022 થી શિલ્પ સમાગમ મેળાઓનું આયોજન કરી રહ્યું છે, જેનાથી અત્યાર સુધી યોજાયેલા 13 મેળાઓ દ્વારા 975 કારીગરોને લાભ થયો છે.

ચાલી રહેલી મૈસૂરુ આવૃત્તિ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 નો પ્રથમ શિલ્પ સમાગમ મેળો છે.

મંત્રાલય ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ગુવાહાટી (21 થી 28 ઓક્ટોબર, 2026); દિલ્હી હાટ, નવી દિલ્હી, જોધપુર અને લખનૌ ખાતે વધારાના મેળાઓ યોજવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે, સાથે જ 14 થી 27 નવેમ્બર, 2026 દરમિયાન ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે ઈન્ડિયા ઈન્ટરનેશનલ ટ્રેડ ફેર 2026 અને ફેબ્રુઆરી 2027 માં સુરજકુંડ મેળા જેવા મુખ્ય પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેશે.

SM/BS/GP/JD

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com