નેશનલ બાયોડાયવર્સિટી ઓથોરિટી (NBA) એ જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ, જૈવિક સંસાધનોના ટકાઉ ઉપયોગ અને સમુદાય કલ્યાણને સમર્થન આપવા માટે 'એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ શેરિંગ' (ABS) મિકેનિઝમ હેઠળ 29 રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ અને એક કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જૈવવિવિધતા કાઉન્સિલને રૂ. 1.19 કરોડ વહેંચ્યા છે. આ રકમ કૃષિ જૈવિક સંસાધનોના સંશોધન અને વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે કંપનીઓ પાસેથી પ્રાપ્ત થયેલા એબીએસ (ABS) યોગદાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

જૈવિક સંસાધનો બજારો અથવા વેપારીઓ દ્વારા મેળવવામાં આવ્યા હોવાથી, વ્યક્તિગત લાભના દાવેદારોની સરળતાથી ઓળખ થઈ શકી ન હતી. તદનુસાર, એનબીએ (NBA) એ નિષ્ણાત સમિતિ દ્વારા ભલામણ કરાયેલી અને ઓથોરિટી દ્વારા મંજૂર કરાયેલી વિતરણ પદ્ધતિ અપનાવી હતી. કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા તેના 'યુનિફાઇડ પોર્ટલ ફોર એગ્રીકલ્ચરલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ' દ્વારા પ્રકાશિત સત્તાવાર કૃષિ આંકડાઓના આધારે સંબંધિત જૈવિક સંસાધનોના અંદાજિત વાવેતર વિસ્તારોના પ્રમાણમાં ફાળવણી નક્કી કરવામાં આવી હતી.

સૌથી વધુ ફાળવણી મેળવનારા દસ રાજ્યોની વિગતો, અન્ય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો વચ્ચે વહેંચવામાં આવેલી રકમ સાથે નીચે મુજબ છે:

ક્રમ નં.	રાજ્ય/શ્રેણી	રકમ (રૂ.)
1	મહારાષ્ટ્ર	19,46,149.00
2	રાજસ્થાન	13,97,525.00
3	મધ્ય પ્રદેશ	13,32,250.00
4	કર્ણાટક	10,49,957.00
5	તેલંગાણા	9,55,754.00
6	ગુજરાત	8,84,783.00
7	ઉત્તર પ્રદેશ	8,26,607.00
8	બિહાર	4,82,143.00
9	આંધ્ર પ્રદેશ	4,27,541.00
10	પશ્ચિમ બંગાળ	3,72,103.00
11	અન્ય	21,86,843.00
કુલ		1,18,61,655.00

આ ફાળવણી મકાઈ (ઝિયા મેઝ એલ. - Zea mays L.), ચોખા (ઓરિઝા સટાઇવા એલ. - Oryza sativa L.), બાજરી (પેનિસેટમ ગ્લોકમ - Pennisetum glaucum) અને કપાસ (ગોસિપિયમ હિરસુટમ - Gossypium hirsutum) સહિતના કૃષિ જૈવિક સંસાધનોને આવરી લે છે.

મકાઈ અને સ્વીટ કોર્નની જાતોના ઉપયોગ માટે મેસર્સ કોર્ટેવા ક્રોપ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, મેસર્સ પાયોનિયર ઓવરસીઝ કોર્પોરેશન, મેસર્સ પાયોનિયર હાઇ-બ્રેડ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, મેસર્સ લિમાગ્રેઇન ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (અગાઉ મેસર્સ બિસ્કો બાયોસાયન્સિસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ), મેસર્સ લિમાગ્રેઇન (થાઇલેન્ડ) કું. લિમિટેડ, મેસર્સ લિમાગ્રેઇન બ્રાઝિલ એસ.એ. અને મેસર્સ સિંજેન્ટા ઇન્ડિયા લિમિટેડ પાસેથી એબીએસ (ABS) યોગદાન પ્રાપ્ત થયા હતા. મેસર્સ લિમાગ્રેઇન ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડે પાંચ મકાઈ હાઇબ્રિડ, બે ચોખા હાઇબ્રિડ અને ત્રણ બાજરી હાઇબ્રિડ માટે પણ યોગદાન આપ્યું હતું. કપાસ માટે, 16 જાતો સંકળાયેલા સંશોધન માટે મેસર્સ કોર્ટેવા ક્રોપ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને 14 હાઇબ્રિડના વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે મેસર્સ ક્રિસ્ટલ ક્રોપ પ્રોટેક્શન લિમિટેડ પાસેથી યોગદાન પ્રાપ્ત થયું હતું.

કૃષિ ક્ષેત્ર ભારતના એબીએસ (ABS) મિકેનિઝમમાં એક સંભવિત યોગદાનકર્તા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે કૃષિ જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ સંરક્ષણ અને સ્થાનિક સમુદાયો માટે કેવી રીતે લાભો ઉત્પન્ન કરી શકે છે. આવા યોગદાન પરંપરાગત જાતો અને આનુવંશિક વિવિધતા સહિત ભારતની કૃષિ જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણ અને ટકાઉ ઉપયોગને સમર્થન આપી શકે છે.

આજની તારીખ સુધીમાં, એનબીએ (NBA) એ કૃષિ ક્ષેત્રમાંથી મળેલા રૂ. 86 કરોડ વિવિધ લાભાર્થીઓને વહેંચ્યા છે. રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જૈવવિવિધતા કાઉન્સિલને ફાળવવામાં આવેલ ભંડોળનો ઉપયોગ જૈવિક વિવિધતા અધિનિયમ, 2002 ની કલમ 32(2) હેઠળ નિર્દિષ્ટ પ્રવૃત્તિઓ માટે જ કરવામાં આવશે. આ પ્રવૃત્તિઓમાં જૈવવિવિધતાનું દસ્તાવેજીકરણ, સંરક્ષણ અને ટકાઉ ઉપયોગ, સ્થાનિક જૈવવિવિધતા ગવર્નન્સને મજબૂત બનાવવું, સંશોધન, ક્ષમતાવર્ધક અને સામુદાયિક આજીવિકામાં વધારો કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

એનબીએ (NBA) એ અત્યાર સુધીમાં રૂ. 203 કરોડથી વધુની રકમ વહેંચી છે, જે જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ અને સ્થાનિક સમુદાયોની આજીવિકાને સમર્થન આપે છે. યેરેવાન, આર્મેનિયા ખાતે 19-30 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન યોજાનારા કન્વેન્શન ઓન બાયોલોજિકલ ડાયવર્સિટી (COP 17) ના પક્ષકારોની સત્તરમી પરિષદની બેઠક માટે ભારત તૈયારી કરી રહ્યું છે ત્યારે, આ પ્રયાસો તેના જૈવિક વારસાને જાળવી રાખવાની સાથે તેમાંથી મેળવેલા લાભો સ્થાનિક સમુદાયોની સુખાકારીમાં યોગદાન આપે તે સુનિશ્ચિત કરવાની દેશની કટિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.

SM/IJ/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2324773) મુલાકાતી સંખ્યા : 18