જ્યારે નીતિઓ જમીની વાસ્તવિકતાઓને આધારે ઘડવામાં આવે છે અને તમામ સરકારી વિભાગો એક જ દિશામાં એકસાથે મળીને કામ કરે છે, ત્યારે વિકાસની દોડમાં કોઈ પણ જિલ્લો પાછળ રહી શકે નહીં. કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે સોમવારે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના સુશાસન મોડેલની વિશેષતા છે. તેઓ નવી દિલ્હીના પૂસા કેમ્પસ સ્થિત ભારત રત્ન સી. સુબ્રમણ્યમ ઓડિટોરિયમ ખાતે પ્રધાનમંત્રી ધન-ધાન્ય કૃષિ યોજના પર આયોજિત રાષ્ટ્રીય પરિષદને સંબોધિત કરી રહ્યા હતા. દેશભરના 50 થી વધુ જિલ્લાઓના જિલ્લા કલેક્ટરો, વૈજ્ઞાનિકો અને વરિષ્ઠ નીતિ નિર્માતાઓને સંબોધતા, શ્રી ચૌહાણે નવરાત્રિના શુભ પ્રસંગે તેમની શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી અને ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરનારા જિલ્લાઓનું સન્માન કર્યું હતું. તેમણે અધિકારીઓને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિકસિત અને સમૃદ્ધ ભારતના વિઝનને સાકાર કરવા માટે તેમની સંપૂર્ણ ઊર્જા સમર્પિત કરવા વિનંતી કરી હતી.

કૃષિ આયોજનના કેન્દ્રમાં જિલ્લાઓ

સ્થાનિક આયોજનના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે પીએમ ધન-ધાન્ય કૃષિ યોજનાનું ફ્રેમવર્ક દિલ્હીની ઓફિસોમાં તૈયાર કરવાને બદલે વાસ્તવિક જમીની પરિસ્થિતિઓના આધારે જિલ્લા કલેક્ટરો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે નિયમિત માસિક સમીક્ષાઓની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો, અને કલેક્ટરોને તેમની ટીમ સાથે દર મહિને તેમના જિલ્લા કૃષિ એક્શન પ્લાન પરની પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન કરવા જણાવ્યું હતું. જ્યાં પ્રગતિ ધીમી હોય, ત્યાં અમલીકરણને ઝડપી બનાવવા માટે વિભાગો વચ્ચે સુમેળભર્યા પ્રયાસો તેજ કરવા જોઈએ. આંતર-મંત્રાલય સંકલનના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે વિવિધ મંત્રાલયો અને સંસ્થાઓના પ્રયાસોને એકસાથે લાવીને ખેડૂતોની આવકમાં અનેકગણો વધારો કરી શકાય છે. જેમાં જળ વ્યવસ્થાપન માટે જળ શક્તિ મંત્રાલય; પ્રોસેસિંગ અને મૂલ્ય વર્ધન માટે ખાદ્ય પ્રક્રિયા ઉદ્યોગ મંત્રાલય; સામૂહિક પ્રયાસોને મજબૂત કરવા માટે સહકાર મંત્રાલય અને ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો; અને પશુપાલન, ડેરી, મત્સ્યઉદ્યોગ, એમએસએમઈ અને કૌશલ્ય વિકાસના ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે કૃષિ સંશોધન અને ખેડૂતો વચ્ચેના સીધા જોડાણને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ સાથે સંકળાયેલા લગભગ 16,000 વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા સંશોધનો, કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો, એગ્રીકલ્ચરલ ટેકનોલોજી મેનેજમેન્ટ એજન્સી અને કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના કાર્ય સાથે સીધા ખેડૂતોના ખેતરો સુધી પહોંચવા જોઈએ.

ઓછી ઉત્પાદકતા, ડાંગર પડતર વિસ્તારો અને ધિરાણ પ્રવાહ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે PMDDKY એવા 100 જિલ્લાઓને પ્રાથમિકતા આપે છે જે કૃષિ ઉત્પાદકતામાં પાછળ રહ્યા છે, ઓછી પાક તીવ્રતા ધરાવે છે અથવા અપૂરતા સંસ્થાકીય ધિરાણ પ્રવાહનો સામનો કરે છે. તેમણે અધિકારીઓને મિશન-મોડ અભિગમ દ્વારા ડાંગર પડતર વિસ્તારોમાં, જ્યાં ચોખાની લણણી પછી ખેતરો વણવાવેલા રહે છે, કઠોળ અને તેલીબિયાંને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નિર્દેશ આપ્યો હતો. આ વિસ્તારોમાં ખેતીનો વિસ્તાર કરવાથી જમીનનો ઉપયોગ અને કૃષિ ઉત્પાદન સુધારવામાં મદદ મળશે. તેમણે કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ યોજનાના વ્યાપક વ્યાપ અને ખાસ કરીને પૂર્વ ભારત અને અલ્પવિકસિત જિલ્લાઓમાં સંસ્થાકીય ધિરાણના ઝડપી પ્રવાહ માટે પણ આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે અદ્યતન કૃષિ તકનીકો અપનાવવા અને વધુ સારા બિયારણો અને ખાતરોનો ઉપયોગ કરવા માટે ખેડૂતોને મૂડી સુધી પહોંચની જરૂર છે.

ચૌહાણે અધિકારીઓને દ્રઢ સંકલ્પ સાથે કામ કરવા આહ્વાન કર્યું

અધિકારીઓને મહત્વાકાંક્ષી વિકાસ લક્ષ્યોને અનુસરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતા, શ્રી ચૌહાણે જાણીતી પંક્તિઓ ટાંકી હતી: “કૌન કહતા હૈ આસમાન મેં સુરાખ નહીં હો સકતા, એક પથ્થર તો તબિયત સે ઉછાળો યારો…” જિલ્લા કલેક્ટરોને દ્રઢ સંકલ્પ સાથે તેમની જવાબદારીઓ નિભાવવા પ્રોત્સાહિત કરતા, તેમણે નીચેની પંક્તિઓ રજૂ કરી હતી:

ચાહો તો પહાડ અને ટેકરીઓ તોડી શકો છો;

ચાહો તો નદીઓના વહેણ બદલી શકો છો;

ચાહો તો માટીમાંથી અમૃત કાઢી શકો છો;

ચાહો તો ધરતીને આકાશ સાથે જોડી શકો છો!

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી, તેમના ત્રીજા કાર્યકાળ દરમિયાન, ત્રણ ગણી ઝડપ અને શક્તિ સાથે કામ કરવાનો સંકલ્પ લીધો છે. તેમણે કહ્યું કે કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ તંત્ર આ પ્રતિબદ્ધતાને પૂર્ણ કરવા માટે તેની તમામ ક્ષમતાઓ લગાવી દેશે. સહભાગી જિલ્લાઓની પ્રગતિ પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કરતા, ચૌહાણે કહ્યું કે આગામી સમીક્ષા બેઠક પહેલાં સ્પર્ધા વધુ તીવ્ર બનશે, જેમાં વધુ કેટલાક જિલ્લાઓ તેમના ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય માટે માન્યતા મેળવે તેવી અપેક્ષા છે.

જિલ્લાઓએ જમીની સ્તરના સુધારાઓ અને સફળતાની વાર્તાઓ પ્રદર્શિત કરી

પરિષદમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારા જિલ્લાઓને તેમના અનુકરણીય કાર્ય માટે માન્યતા આપવામાં આવી હતી. જિલ્લા કલેક્ટરોએ કૃષિ ઉત્પાદકતા સુધારવા, સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત કરવા અને ખેડૂતોની આવક વધારવા માટેના અભિનવ અભિગમોને ઉજાગર કરતી કેસ સ્ટડીઝ પણ રજૂ કરી હતી.

ગઢચિરોલી, મહારાષ્ટ્ર: જળ સંરક્ષણ અને દુષ્કાળ વ્યવસ્થાપન દ્વારા, જિલ્લાએ દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોને હરિયાળા વિસ્તારોમાં રૂપાંતરિત કર્યા અને કૃષિ ઉત્પાદનમાં નવા માઇલસ્ટોન પ્રાપ્ત કર્યા.

અલ્લુરી સીતારામ રાજુ, આંધ્રપ્રદેશ: ઓછા વરસાદવાળા વિસ્તારમાં, જિલ્લાએ ઓછું પાણી માંગતા ઉચ્ચ મૂલ્ય ધરાવતા બાગાયતી પાકોને પ્રોત્સાહન આપ્યું, જેના પરિણામે ખેડૂતોની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો.

બાંકા, બિહાર: જિલ્લાએ તેનું લીલાવરણ પ્રાકૃતિક ખેતી જમીન પુનરુત્થાન મોડેલ રજૂ કર્યું, જે રાસાયણિક ખાતરો પરની નિર્ભરતાનો અંત લાવવા અને પ્રાકૃતિક ખેતીનો નવો તરંગ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીરના કિશ્તવાડ, છત્તીસગઢના કોરબા અને પંજાબના ફાઝિલકા દ્વારા કરવામાં આવેલા કૃષિ સુધારાઓની પણ વ્યાપક પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.

આ રાષ્ટ્રીય પરિષદમાં કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ રાજ્ય મંત્રી શ્રી રામનાથ ઠાકુર અને શ્રી ભગીરથ ચૌધરી; કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. ચંદ્રશેખર પેમ્માસાની; અને કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી ક્રીશન પાલ ગુર્જર ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ, જળ શક્તિ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયોના અધિકારીઓ અને પ્રતિનિધિઓએ પણ ભાગ લીધો હતો.

ઉપસ્થિત વરિષ્ઠ અધિકારીઓમાં કૃષિ સચિવ અતિશ ચંદ્રા; સચિવ, પશુપાલન અને ડેરી વિભાગ, નરેશ પાલ ગંગવાર; સચિવ, ખાદ્ય પ્રક્રિયા ઉદ્યોગ મંત્રાલય, અવિનાશ જોશી; સચિવ, જમીન સંસાધન વિભાગ, દિલીપ કુમાર; ગ્રામીણ વિકાસ સચિવ રોહિત કંસલ; જળ સંસાધન સચિવ અર્ચના વર્મા; અને ICAR ના મહાનિદેશક અને સચિવ, કૃષિ સંશોધન અને શિક્ષણ વિભાગ (DARE), ડૉ. એમ. એલ. જાટનો સમાવેશ થાય છે. કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયના અપર સચિવ મનિન્દર કૌર દ્વિવેદી પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. વિવિધ રાજ્યોના કૃષિ ઉત્પાદન કમિશનરો અને મુખ્ય સચિવો, 50 થી વધુ જિલ્લાના જિલ્લા કલેક્ટરો અને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના વરિષ્ઠ ક્ષેત્રીય અધિકારીઓએ વિચાર-વિમર્શમાં ભાગ લીધો હતો.

SM/JY/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2322465) મુલાકાતી સંખ્યા : 18