‘ফ্ৰণ্টিয়াৰ্ছ ইন মেডিচিন’ত শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত এক  ক্লিনিকেল অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে মানাংকৃত অশ্বগন্ধাৰ শিপাৰ নিষ্কাশিত দ্ৰব্য দৈনিক ২৪ সপ্তাহ ধৰি সেৱন কৰাটো ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে  সহনীয় আছিল আৰু ইয়াৰ ফলত যকৃত বা বৃক্কৰ ক্ষতি হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নগ’ল।

২০ আগষ্ট, ২০২৬ত প্ৰকাশিত এই অধ্যয়নটোৰ শিৰোনাম হৈছে—‘ক’ভিশ্বিল্ড টিকাকৰণৰ পাছত ২৪ সপ্তাহ ধৰি অশ্বগন্ধাৰ নিৰাপদ দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱহাৰ আৰু সহনীয়তা’।এই অধ্যয়নটো কেন্দ্ৰীয় আয়ুৰ্বেদীয় বিজ্ঞান গৱেষণা পৰিষদ, সৰ্বভাৰতীয় আয়ুৰ্বেদ প্ৰতিষ্ঠান, ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ুৰ্বেদ প্ৰতিষ্ঠান, জয়পুৰ, আয়ুষ উৎকৰ্ষ কেন্দ্ৰ, অনুবাদমূলক স্বাস্থ্য বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, পৰিপূৰক আৰু সমন্বিত স্বাস্থ্যৰ কেন্দ্ৰ, সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়কে ধৰি ৯টা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকৰ এটা দলে সম্পন্ন কৰে।৯টা প্ৰতিষ্ঠানৰ ৪৫গৰাকী গৱেষকক লৈ গঠিত বহুবিষয়ক দলটোৱে এই অধ্যয়ন সম্পন্ন কৰে। দলটোত আয়ুৰ্বেদ, ক্লিনিকেল চিকিৎসা, বাতৰোগ চিকিৎসা, পৰিপূৰক আৰু সমন্বিত স্বাস্থ্য তথা সংশ্লিষ্ট বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ বিশেষজ্ঞসকল আছিল।যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচিত আৰু প্লেচিব’ নিয়ন্ত্ৰিত এই পৰীক্ষাত ১৮ৰ পৰা ৭০ বছৰ বয়সৰ ১,২০০গৰাকী আপাতদৃষ্টিত সুস্থ প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে ক’ভিশ্বিল্ড টিকাৰ প্ৰথম, দ্বিতীয় অথবা বুষ্টাৰ পালি গ্ৰহণ কৰিছিল। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে দুটা গোটত ভাগ কৰা হৈছিল। এটা গোটক দৈনিক ৫০০ মিলিগ্ৰাম মানাংকৃত জলীয় অশ্বগন্ধাৰ শিপাৰ নিষ্কাশিত দ্ৰব্য দিয়া হৈছিল, যিটো ৪ গ্ৰাম কেঁচা অশ্বগন্ধাৰ শিপাৰ গুড়িৰ সমতুল্য। আনটো গোটক একে ধৰণৰ প্লেচিব’ দিয়া হৈছিল।ভাৰতৰ ৭টা গৱেষণা কেন্দ্ৰত এই অধ্যয়ন সম্পন্ন কৰা হৈছিল। ইয়াত ক্লিনিকেল, পৰীক্ষাগাৰভিত্তিক আৰু ৰোগপ্ৰতিৰোধ ক্ষমতা সম্পৰ্কীয় মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। পৰীক্ষাটো ভাৰতীয় ক্লিনিকেল পৰীক্ষা পঞ্জীত পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল।অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক ২৪ সপ্তাহ ধৰি নিৰ্ধাৰিত দ্ৰব্য প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু ২৮ সপ্তাহলৈকে তেওঁলোকৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। মুঠ ১,২০০গৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীৰ ভিতৰত ১,০৩২গৰাকীয়ে, অৰ্থাৎ ৮৬ শতাংশই, অধ্যয়নটো সম্পূৰ্ণ কৰে।অধ্যয়নটোৱে দেখুৱাইছে যে ২৪ সপ্তাহৰ ব্যৱহাৰৰ সময়ছোৱাত মানাংকৃত অশ্বগন্ধাৰ শিপাৰ নিষ্কাশিত দ্ৰব্যৰ সুৰক্ষা আৰু সহনীয়তাৰ পৰিমাণ সন্তোষজনক আছিল।যকৃত আৰু বৃক্কৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ বিভিন্ন সূচক নিৰ্ধাৰিত স্বাভাৱিক সীমাৰ ভিতৰতে আছিল। যকৃতৰ এনজাইম, বিলিৰুবিন, ক্ৰিয়েটিনিন আৰু তেজৰ ইউৰিয়াৰ পৰীক্ষাত চিকিৎসাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত যকৃত বা বৃক্কৰ ক্ষতিৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নগ’ল।অধ্যয়নত ব্যৱহৃত দ্ৰব্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কোনো গুৰুতৰ পাৰ্শ্বপ্ৰতিক্ৰিয়া পোৱা নগ’ল। লগতে কোনো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে পাৰ্শ্বপ্ৰতিক্ৰিয়াৰ বাবে অধ্যয়নটোৰ পৰা আঁতৰি যোৱা নাছিল।আয়ুষ মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব বৈদ্য ৰাজেশ কোটেচাই কয় যে এই ফলাফলসমূহে মানাংকৃত আয়ুৰ্বেদীয় চিকিৎসা পদ্ধতিৰ সুৰক্ষা আৰু উপযুক্ত ব্যৱহাৰৰ সমৰ্থনত থকা বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ অধিক শক্তিশালী কৰিছে।তেওঁ কয়, “উচ্চ মানৰ ক্লিনিকেল গৱেষণাই আয়ুৰ্বেদৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণৰ ভেটি শক্তিশালী কৰে আৰু আধুনিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে গভীৰ বুজাবুজি গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে। কঠোৰ বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে সম্পন্ন কৰা ক্লিনিকেল গৱেষণাৰ পৰা ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰমাণে স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতাৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত আয়ুৰ্বেদ আৰু ইয়াৰ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ দায়িত্বশীল বিশ্বজুৰি ব্যৱহাৰতো সহায় কৰিছে।”পুনেৰ বাতৰোগ চিকিৎসা কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক তথা মুখ্য বাতৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু আয়ুষ বিশিষ্ট বিজ্ঞানী আসনৰ অধ্যক্ষ ডাঃ অৰবিন্দ চোপ্ৰাই অধ্যয়নটোৰ মুখ্য লেখক হিচাপে কয় যে এই বৃহৎ বহুকেন্দ্ৰিক, যাদৃচ্ছিক ক্লিনিকেল পৰীক্ষাই ২৪ সপ্তাহ ধৰি মানাংকৃত অশ্বগন্ধাৰ সুৰক্ষা আৰু সহনীয়তাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰমাণ আগবঢ়াইছে।

তেওঁ কয়, “অধ্যয়নটো সম্পূৰ্ণ হোৱা সময়ছোৱাত যকৃত আৰু বৃক্কৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ সূচকসমূহ শাৰীৰিকভাৱে স্বাভাৱিক সীমাৰ ভিতৰত আছিল আৰু চিকিৎসাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত যকৃত বা বৃক্কৰ কোনো ক্ষতি দেখা নগ’ল। অধ্যয়নটোৱে এইটোও দেখুৱাইছে যে অশ্বগন্ধাই টিকাৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা ৰোগপ্ৰতিৰোধ ক্ষমতাত কোনো ব্যাঘাত জন্মোৱা নাছিল। অশ্বগন্ধা আৰু প্লেচিব’ গ্ৰহণ কৰা দুয়োটা গোটতে ভাইৰাছ নিষ্ক্ৰিয় কৰাৰ ক্ষমতা উচ্চ পৰ্যায়ত বৰ্তি আছিল। এই ফলাফলসমূহে মানকীকৃত আয়ুৰ্বেদীয় প্ৰস্তুতিৰ কঠোৰ আৰু নিয়ন্ত্ৰিত ক্লিনিকেল গৱেষণাৰ জৰিয়তে মূল্যায়নৰ গুৰুত্ব পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।”আয়ুষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অধ্যাপক তথা অধ্যয়নটোৰ সহ-লেখক অধ্যাপক ভূষণ পাটৱৰ্ধনে আয়ুৰ্বেদৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ মানৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ সৃষ্টি কৰাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে।তেওঁ কয়, “এই অধ্যয়নটোৱে আয়ুৰ্বেদৰ পৰম্পৰাগত ভেটি অক্ষুণ্ণ ৰাখি আধুনিক আৰু শক্তিশালী ক্লিনিকেল গৱেষণাৰ জৰিয়তে ইয়াক কেনেদৰে মূল্যায়ন কৰিব পাৰি তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছে। ২৪ সপ্তাহ ধৰি পোৱা সন্তোষজনক সুৰক্ষা আৰু সহনীয়তাৰ ফলাফলে মানকীকৃত অশ্বগন্ধা প্ৰস্তুতিৰ ওপৰত থকা ক্লিনিকেল প্ৰমাণ অধিক সমৃদ্ধ কৰিছে আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত ইয়াক দায়িত্বশীলভাৱে সংযুক্ত কৰাৰ বাবে প্ৰমাণভিত্তিক পদ্ধতিৰ গুৰুত্ব স্পষ্ট কৰিছে।”কেন্দ্ৰীয় আয়ুৰ্বেদীয় বিজ্ঞান গৱেষণা পৰিষদৰ সঞ্চালক প্ৰধান অধ্যাপক বৈদ্য ৰবিনাৰায়ণ আচাৰ্যই আয়ুৰ্বেদীয় চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত শক্তিশালী ক্লিনিকেল প্ৰমাণ সৃষ্টি কৰাৰ গুৰুত্বৰ কথা উল্লেখ কৰে।তেওঁ কয়, “এই ক্লিনিকেল পৰীক্ষাৰ ফলাফলে নিয়ন্ত্ৰিত পৰিস্থিতিত ২৪ সপ্তাহ ধৰি মানকীকৃত অশ্বগন্ধাৰ শিপাৰ নিষ্কাশিত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুৰক্ষা আৰু সহনীয়তাৰ মূল্যৱান প্ৰমাণ আগবঢ়াইছে। আয়ুৰ্বেদৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণৰ ভেটি শক্তিশালী কৰাৰ লগতে মানাংকৃত আয়ুৰ্বেদীয় প্ৰস্তুতিৰ দায়িত্বশীল আৰু প্ৰমাণভিত্তিক ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত এনে সুপৰিকল্পিত ক্লিনিকেল অধ্যয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ।”অধ্যয়নটোত ক’ভিশ্বিল্ড টিকাকৰণৰ পাছত ২৪ সপ্তাহ ধৰি মানকীকৃত জলীয় অশ্বগন্ধাৰ শিপাৰ নিষ্কাশিত দ্ৰব্য গ্ৰহণে ৰোগপ্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱো মূল্যায়ন কৰা হয়।দুয়োটা গোটতে ভাইৰাছ নিষ্ক্ৰিয় কৰাৰ ক্ষমতা ৮৫ শতাংশতকৈ অধিক আছিল আৰু অশ্বগন্ধা গ্ৰহণ কৰা গোট আৰু প্লেচিব’ গ্ৰহণ কৰা গোটৰ মাজত পৰিসংখ্যাগতভাৱে কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য পোৱা নগ’ল।এই ফলাফলসমূহে মানাংকৃত অশ্বগন্ধা প্ৰস্তুতিৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ক্লিনিকেল প্ৰমাণৰ ভেটি অধিক শক্তিশালী কৰিছে আৰু ইয়াৰ নিৰাপদ তথা প্ৰমাণভিত্তিক ব্যৱহাৰৰ বাবে শক্তিশালী তথা  নিৰ্ভৰযোগ্য ক্লিনিকেল গৱেষণাৰ গুৰুত্ব পুনৰ প্ৰতিফলিত কৰিছে।

***

SR/SV/SG/DM