પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના "સહકાર સે સમૃદ્ધિ" ના વિઝનને અનુરૂપ, અને સહકાર દ્વારા ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા અને મહિલાઓની આગેવાની હેઠળના વિકાસને નવો વેગ આપવાના એક મહત્વપૂર્ણ પગલા તરીકે, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે કોલ્લમ, કેરલમ ખાતે પવિત્રમ કન્વેન્શન સેન્ટર ખાતે મહિલા સશક્તિકરણ અને સહકાર સંબંધિત વિવિધ પહેલોનો પ્રારંભ કરાવ્યો હતો. કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ તથા પ્રવાસન રાજ્ય મંત્રી શ્રી સુરેશ ગોપી, સહકારી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા અનેક મહાનુભાવો અને પ્રતિનિધિઓ સાથે આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

પોતાના સંબોધનની શરૂઆતમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે કેરળથી ‘કેરલમ’ ની યાત્રા પર તમામ મલયાલી ભાઈઓ અને બહેનોને અભિનંદન આપ્યા અને શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. તેમણે કહ્યું કે સ્વતંત્રતાના અમૃત કાળ દરમિયાન, ખેડૂતો અને સહકારી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોએ કેન્દ્રમાં એક અલગ સહકાર મંત્રાલય બનાવવાની લાંબા સમયથી માંગ કરી હતી. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કેન્દ્રમાં સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપના કરીને દેશના ગ્રામીણ વિકાસ, કૃષિ વિકાસ અને મહિલા સશક્તિકરણ તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું, જેણે સહકારી ક્ષેત્રમાં નવી ઊર્જા અને વેગ આપ્યો છે.

કેરલમના સમૃદ્ધ સહકારી વારસા પર પ્રકાશ પાડતાં, શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે કેરલમ એવા રાજ્યોમાં સામેલ છે જ્યાં સ્વતંત્રતા પહેલાથી જ સહકારી આંદોલન મજબૂત અને સુસંગઠિત રહ્યું છે. તિરુવિતામકુર (ત્રાવણકોર), કોચી અને મલબાર જેવા પ્રદેશોમાં સ્વતંત્રતા પૂર્વના સમયથી જ સહકારની મજબૂત પરંપરા રહી છે, જે કેરલમના સહકારી આંદોલનને સમગ્ર દેશ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ બનાવે છે. તેમણે કહ્યું કે સહકારી ક્ષેત્રમાં આજે શરૂ કરાયેલી 'શી-માર્ટ' પહેલની જાહેરાત કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી દ્વારા બજેટમાં કરવામાં આવી હતી, અને એ ખૂબ જ સંતોષની વાત છે કે આ પહેલનો પ્રારંભ કેરલમથી થઈ રહ્યો છે.

લોકો અને ખેડૂતોને કિંમતી ખાદ્ય ઉત્પાદનો વાજબી ભાવે ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે શરૂ કરાયેલી પહેલો વિશે વિગતવાર માહિતી આપતાં કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે નેશનલ એગ્રીકલ્ચરલ કોઓપરેટિવ માર્કેટિંગ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NAFED) ની મોબાઇલ વાન દ્વારા ખેડૂતો અને સામાન્ય જનતાને ડુંગળી, ભારત આટા અને ભારત ચોખા ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે કેરલમમાં એક પહેલ પણ શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમણે કહ્યું કે કઠોળમાં આત્મનિર્ભરતા માટેના મિશન હેઠળ મહિલા ખેડૂતોને અડદ અને ચણાના બિયારણ પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે. તેવી જ રીતે, NAFED-કલ્યાણ શિષ્યવૃત્તિ યોજના હેઠળ લગભગ 2,000 પરિવારોની દીકરીઓને શિષ્યવૃત્તિ પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.

મહિલા સ્વ-સહાય જૂથો અને ગ્રામીણ મહિલા સાહસિકો માટે 'શી-માર્ટ' ના મહત્વ પર ભાર મૂકતાં, શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે આજના કાર્યક્રમનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું 'શી-માર્ટ' નો પ્રારંભ છે. શી-માર્ટનો ખ્યાલ એ એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે જેનો ઉદ્દેશ્ય મહિલા સ્વ-સહાય જૂથો અને ગ્રામીણ મહિલા સાહસિકોને બજારો અને ગ્રાહકો સાથે સીધા જોડવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે NAFED, કેન્દ્રીય ભંડાર અને અમૂલ જેવી સંસ્થાઓ પણ મહિલા સંચાલિત સાહસોને વધુ મોટા પાયે વિસ્તરણ કરવામાં મદદ કરશે.

'શી-માર્ટ' ના વિસ્તરણ અને ખેડૂતો તથા મહિલા સાહસિકો માટે તે જે નવી તકો ઊભી કરશે તેનો ઉલ્લેખ કરતાં, કેન્દ્રીય સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર કેરલમ, તમિળનાડુ અને કર્ણાટકમાં 300 થી વધુ શી-માર્ટ સ્ટોર્સ સ્થાપવાની યોજના છે, જ્યાં ગ્રાહકોને ભારત બ્રાન્ડના ઉત્પાદનોની સાથે સ્થાનિક ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે ખેડૂતો અને મહિલા સાહસિકોને વેલ્યુ ચેઇનના દરેક તબક્કે — ખરીદી, પ્રોસેસિંગ, બ્રાન્ડિંગ અને પેકેજિંગથી લઈને રિટેલ બજારમાં સીધી પહોંચ સુધી ફાયદો થશે.

કેરલમના મજબૂત સહકારી ઇકોસિસ્ટમની પ્રશંસા કરતાં, શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં 23,000 થી વધુ સહકારી સંસ્થાઓ અસરકારક રીતે કાર્યરત હોવા સાથે ખૂબ જ જૂનું, વ્યાપક અને મજબૂત સહકારી માળખું છે. કેરલમના સહકારિતા મંત્રીને દિલ્હી આવવાનું આમંત્રણ આપતાં તેમણે કહ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર એ સુનિશ્ચિત કરવામાં ખુશી અનુભવશે કે કેરલમને ભારત સરકારની તમામ યોજનાઓમાંથી મહત્તમ શક્ય લાભ મળે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર જૈવિક ખેતી અને અન્ય સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં પણ કેરલમને જરૂરી સહયોગ આપી શકે છે.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' ના વિઝનમાં મહિલા સશક્તિકરણની કેન્દ્રીય ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડતાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સહકાર દ્વારા મહિલાઓનું સશક્તિકરણ એ પ્રધાનમંત્રીના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યોમાંથી એક છે અને તે તેમના વ્યાપક વિઝન અને મુખ્ય લક્ષ્યોનો એક મહત્વપૂર્ણ પાયો છે. પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સતત માર્ગદર્શન આપ્યું છે કે જ્યારે ઘરની મહિલા સમૃદ્ધ થાય છે, ત્યારે સમગ્ર પરિવાર સમૃદ્ધ થાય છે. જ્યારે ઘરમાં મહિલા સશક્ત બને છે, ત્યારે તેની અસર સમગ્ર પરિવારના સશક્તિકરણમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. તેથી, સરકારનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' ના સૌથી મોટા લાભો દેશના ગ્રામીણ અને ગરીબ મહિલાઓ સુધી પહોંચે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે સહકારને મજબૂત કરવામાં NAFED અને National Cooperative Consumers' Federation of India (NCCF) ની ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કરતાં, શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે NAFED અને NCCF બંને દેશભરમાં કાર્યરત મહત્વપૂર્ણ સંસ્થાઓ છે. હાલમાં, લગભગ 8 લાખ ખેડૂતો NAFED સાથે જોડાયેલા છે અને લગભગ 6 લાખ મહિલા ખેડૂતો NCCF સાથે જોડાયેલી છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી દિવસોમાં આ સંખ્યામાં વધુ વધારો કરવા અને બંને સંસ્થાઓને મજબૂત કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે.

મહિલા સશક્તિકરણ તરફ તાજેતરના વર્ષોમાં લેવાયેલા પગલાં અને તેના પરિણામો પર પ્રકાશ પાડતાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે નારી શક્તિ અને મહિલા સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ અનેક મહત્વપૂર્ણ પહેલો કરવામાં આવી છે. શ્રમ બળમાં મહિલાઓની ભાગીદારી, જે 2017-18 માં આશરે 23 ટકા હતી, તે હવે વધીને આશરે 40 ટકા થઈ ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ લગભગ 36 કરોડ મહિલાઓના બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે.

મહિલાઓના અધિકારો, ગરિમા અને તકોનો વિસ્તાર કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાયેલા ઉપાયોનો ઉલ્લેખ કરતાં, શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે મુસ્લિમ મહિલાઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે ટ્રિપલ તલાક પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. અગાઉ, મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે પુરુષ સાથી વિના હજ કરવા પર મર્યાદાઓ હતી, પરંતુ હવે મુસ્લિમ મહિલાઓ સ્વતંત્ર રીતે હજ કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આજે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં 11,000 થી વધુ મહિલા અધિકારીઓ સેવા આપી રહી છે, જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે મહિલાઓ માટે 26 અઠવાડિયાની માતૃત્વ રજાની જોગવાઈ પણ કરી છે.

મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણનો વધુ વિસ્તાર કરવાના લક્ષ્યનો ઉલ્લેખ કરતાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે લગભગ 3 કરોડ 'લખપતિ દીદી' બનાવવાનું લક્ષ્ય 2024 પહેલા જ પ્રાપ્ત થઈ ગયું હતું, અને હવે 2029 સુધીમાં 6 કરોડ મહિલાઓને લખપતિ દીદી બનાવવાનું લક્ષ્ય છે.

કેરલમની બ્લુ ઇકોનોમીમાં રહેલી વિશાળ આર્થિક સંભાવનાઓ પર પ્રકાશ પાડતાં, શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યનો લાંબો દરિયાકિનારો, બેકવોટર્સ, નદીઓ અને સમૃદ્ધ દરિયાઈ પરંપરા તેને બ્લુ ઇકોનોમીમાં અપાર તકો પૂરી પાડે છે. મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રે મોટા ટ્રોલર્સ પૂરાં પાડવાથી લઈને ઉત્પાદન, પ્રોસેસિંગ, પેકેજિંગ, બ્રાન્ડિંગ અને નિકાસ સુધીની અનેક યોજનાઓ ઉપલબ્ધ છે. તેમણે કેરલમના સહકારિતા મંત્રીને આ દિશામાં પહેલ કરવા, આ યોજનાઓની વિગતો મેળવવા અને કેરલમને તેમાંથી મહત્તમ શક્ય લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા વિનંતી કરી હતી. મત્સ્યઉદ્યોગ અને દરિયાઈ ક્ષેત્રોની સંભાવનાઓને એક મોટી આર્થિક તકમાં બદલવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય દ્વારા સંયુક્ત પ્રયાસોની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતાં, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કેરલમ પાસે આ ક્ષેત્રોમાં વિશાળ સંભાવનાઓ છે અને જો કેન્દ્ર અને રાજ્ય આ તકોને આગળ વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરે, તો મત્સ્યઉદ્યોગ અને દરિયાઈ ક્ષેત્રોને એક મોટી આર્થિક તકમાં બદલી શકાય છે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ પ્રતિ કિલો રૂ. 35 ના સબસિડી વાળા દરે ડુંગળી પૂરી પાડતી NCCF અને NAFED ની મોબાઇલ વાહનોને લીલી ઝંડી બતાવી રવાના કરી હતી અને વિવિધ સ્ટોલ્સનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આ પ્રસંગે, NCCF અને ધ સેન્ટ્રલ ફાઇનાન્સિયલ ક્રેડિટ એન્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કો-ઓપરેટિવ (ઇન્ડિયા) લિમિટેડ (CFCICI) વચ્ચે એક મેમોરેન્ડમ ઓફ અંડરસ્ટેન્ડિંગ (MoU) ની આપ-લે કરવામાં આવી હતી. ભારતીય મત્સ્ય પ્રવર્તક સંઘના મત્સ્ય ઉત્પાદનોના સપ્લાય-ચેઇન લોજિસ્ટિક્સ સંકલન માટે NCCF ના 'જનાહ' બ્રાન્ડ સાથે, અને કેરલમ, તમિળનાડુ અને કર્ણાટકમાં 300 શી-માર્ટ દુકાનો ખોલવા માટે NCCF અને ભારત લજના સહકારી સમિતિ વચ્ચે પણ MoU ની આપ-લે કરવામાં આવી હતી.

શ્રી અમિત શાહે NCCF ના 'જનાહ' ઉત્પાદનોના વેચાણનો પણ પ્રારંભ કરાવ્યો હતો અને NCCF તથા CFCICI વચ્ચેના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવેલી 'વનિથમ શી-માર્ટ શોપ્સ' નું રિમોટલી ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. તેમણે વનિથમ શી-માર્ટ શોપ્સ દ્વારા મહિલા ગ્રાહકોને 'ભારત આટા' અને 'ભારત ચોખા' ના વેચાણનો પણ પ્રારંભ કરાવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, કઠોળમાં આત્મનિર્ભરતા માટેના મિશન હેઠળ મહિલા ખેડૂતોને મફત અડદ અને ચણાના બિયારણ કિટ્સનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે NAFED-કલ્યાણ શિષ્યવૃત્તિ યોજના હેઠળ નોંધાયેલા ખેડૂતોની દીકરીઓને શિષ્યવૃત્તિના ચેક એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.

SM/NP/JD